{"id":1042,"date":"2015-07-31T01:15:37","date_gmt":"2015-07-31T00:15:37","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=1042"},"modified":"2015-08-03T19:06:09","modified_gmt":"2015-08-03T18:06:09","slug":"1042","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=1042","title":{"rendered":"Besimi mysliman dhe folklori i krahin\u00ebs s\u00eb \u00c7am\u00ebris\u00eb"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11790213_1464831403839446_770755151_o.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-1056\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11790213_1464831403839446_770755151_o-1024x638.jpg\" alt=\"cameria-1\" width=\"640\" height=\"399\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11790213_1464831403839446_770755151_o-1024x638.jpg 1024w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11790213_1464831403839446_770755151_o-300x187.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11790213_1464831403839446_770755151_o-80x50.jpg 80w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11790213_1464831403839446_770755151_o.jpg 1198w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Asnj\u00eb historian, demograf, sociolog, gjeograf, arkeolog, folklorist, gjuh\u00ebtar, q\u00eb merr p\u00ebrsip\u00ebr t\u00eb q\u00ebmtoj\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e vet studimore p\u00ebr krahin\u00ebn e \u00c7am\u00ebris\u00eb nuk mund t\u00eb anashkaloj\u00eb kurr\u00ebsesi faktin, aspak t\u00eb diskutuesh\u00ebm, t\u00eb ndikimit t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00eb me t\u00eb besimit islam n\u00eb jet\u00ebn ekonomike, shoq\u00ebrore, shpirt\u00ebrore, t\u00eb k\u00ebsaj krahine q\u00eb, t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb shekujt e fundit e sidomos n\u00eb 100 vitet e fundit e ka pasur dhe e ka (ndon\u00ebse me nj\u00eb popullsi tashm\u00eb t\u00eb shp\u00ebrngulur me forc\u00eb nga trojet e veta st\u00ebrgjyshore) k\u00ebt\u00eb besim si identitet dhe si mbijetes\u00eb. Ky vitalitet shpirt\u00ebror, nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb rrall\u00ebt n\u00eb forc\u00ebn e tij n\u00eb mbar\u00eb Ballkanin bashk\u00eb me at\u00eb t\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs, i mb\u00ebshtetur te ky besim nj\u00ebsohej me shum\u00eb fusha t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb popullsis\u00eb \u00e7ame q\u00eb n\u00eb traditat zakonore, n\u00eb ato nd\u00ebrtimore, n\u00eb guzhin\u00ebn tradicionale, n\u00eb onomastik\u00ebn e pasur e aq t\u00eb larmishme, n\u00eb urimet e mallkimet, n\u00eb dasmat e g\u00ebzimet, n\u00eb ritet fetare q\u00eb b\u00ebheshin aq t\u00eb rregullta n\u00eb t\u00ebr\u00eb krahin\u00ebn, n\u00eb toleranc\u00ebn fetare q\u00eb tregonte kjo popullsi n\u00eb lidhje me pjes\u00ebn e popullsis\u00eb t\u00eb krishter\u00eb q\u00eb kishin shum\u00eb fshatra t\u00eb \u00c7am\u00ebris\u00eb. Nuk \u00ebsht\u00eb aspak befasi apo edhe rast\u00ebsi q\u00eb edhe krijimi i familjeve t\u00eb reja, dashurit\u00eb e bukura njer\u00ebzore q\u00eb tregonin nj\u00eb pjes\u00eb tjet\u00ebr po kaq t\u00eb bukur t\u00eb shpirtit \u00e7am t\u00eb kishte k\u00ebt\u00eb lidhje kaq t\u00eb harmonishme mes besimit islam dhe vet\u00eb jet\u00ebs q\u00eb g\u00eblonte n\u00eb viset e Jugut sa e bukur n\u00eb at\u00eb tradit\u00eb q\u00eb zbukuronte jet\u00ebn e secilit mysliman \u00e7am aq edhe t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebrball\u00eb manovrave, q\u00ebllimeve t\u00eb shtetar\u00ebve grek\u00eb, t\u00eb kish\u00ebs greke p\u00ebr asimilimin e k\u00ebsaj popullsie, p\u00ebr mohimin e t\u00eb drejtave m\u00eb themelore njer\u00ebzore, at\u00eb t\u00eb besimit e njohjes s\u00eb gjuh\u00ebs amtare q\u00eb duhet t\u00eb kishte nj\u00eb njeri. Brenda kufinjve t\u00eb k\u00ebsaj sfide t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb jet\u00ebsore n\u00eb koh\u00ebn q\u00eb jen\u00ebt (f\u00ebmij\u00ebt) \u00e7am\u00eb hidhnin hapat e par\u00eb n\u00eb tok\u00ebn e bekuar t\u00eb \u00c7am\u00ebris\u00eb, n\u00ebnat i faleshin Zotit me vargje t\u00eb dala nga shpirti i tyre i bukur dhe i madh:<\/p>\n<p><em>Shuqur, o i madhi Zot<\/em><br \/>\n<em> Kjo dit\u00eb q\u00eb m\u00eb erdhi sot<\/em><br \/>\n<em> Q\u00eb m\u00eb ec\u00ebn kjo f\u00ebmil\u00eb<\/em><br \/>\n<em> Zoti t\u00eb ma l\u00ebr\u00eb t\u00eb mir\u00eb<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb xhamit\u00eb e shumta t\u00eb \u00c7am\u00ebris\u00eb (n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XX, por edhe deri n\u00eb vitet 40 t\u00eb k\u00ebtij shekulli, kishte dhe nga tre, kat\u00ebr n\u00eb fshatra t\u00eb ndrysh\u00ebm) b\u00ebheshin jo vet\u00eb ritet fetare, por edhe kuvendet e shumta p\u00ebr probleme t\u00eb ndryshme q\u00eb kishte fshati. N\u00eb vitet 1913-1944 kur kjo krahin\u00eb u shk\u00ebput nga trungu am\u00eb, xhamit\u00eb e fshatrave sh\u00ebrbenin edhe si shkolla t\u00eb mir\u00ebfillta shqipe ku f\u00ebmij\u00ebt bashk\u00eb me njohurit\u00eb p\u00ebr besimin islam, m\u00ebsonin nga klerik\u00ebt patriot\u00eb shqiptar\u00eb her\u00eb haptaz e her\u00eb fshehurazi shkronjat shqipe. Nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb e m\u00ebsojm\u00eb nga shum\u00eb banor\u00eb burra dhe gra q\u00eb ende jetojn\u00eb n\u00eb qytete t\u00eb ndryshme \u00eb Shqip\u00ebris\u00eb q\u00eb prej 64 vjet\u00ebsh, por edhe nga shum\u00eb dokumenta t\u00eb arkivave t\u00eb koh\u00ebs. Oborret e xhamive ktheheshin n\u00eb mjedise festive t\u00eb ngjarjeve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. T\u00eb till\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrmendim dat\u00ebn 2 shtator 1941 kur n\u00eb oborrin e Xhamis\u00eb s\u00eb Paramithis\u00eb u mblodh\u00ebn me qindra vet\u00eb p\u00ebr t\u00eb ngritur flamuri shqiptare:<\/p>\n<p><em>Param\u00ebthi, moj Param\u00ebthi<\/em><br \/>\n<em> Tridhjet vjet n\u00ebn\u00eb Greqi<\/em><\/p>\n<p><em>Param\u00ebthi u ngren\u00eb e van\u00eb<\/em><br \/>\n<em> Shkuan e van\u00eb n\u00eb xhami<\/em><br \/>\n<em> Ngren\u00eb flamurin kuq e zi.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb dekorin e fshatrave t\u00eb \u00c7am\u00ebris\u00eb ato patjet\u00ebr ishin institucione m\u00eb t\u00eb respektuara t\u00eb besimit, t\u00eb bashkimit, t\u00eb k\u00ebng\u00ebs, t\u00eb pajtimit, t\u00eb respektit ndaj nj\u00ebri-tjetrit. Vet\u00ebm n\u00eb fshatim Mazrek ka pasur 4 xhami: ajo e Kova\u00e7\u00ebve, e \u00c7apurat\u00ebve, e Kolicat\u00ebve dhe e Mahales\u00eb. Sipas tregimit t\u00eb Refik Pronjos dhe Riza Kalit nga Paramithia ky qytet, q\u00eb n\u00eb vitet 1944- 1945 do t\u00eb jetonte tmerrin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb genocidit grek, kishte 8 xhami me r\u00ebnd\u00ebsi jo vet\u00ebm p\u00ebr k\u00ebt\u00eb qend\u00ebr t\u00eb banuar, por dhe p\u00ebr mbar\u00eb \u00c7am\u00ebrin\u00eb. T\u00eb tilla mund t\u00eb p\u00ebrmendim Xhamin\u00eb e Kalas\u00eb (ishte brenda n\u00eb kalan\u00eb e qytetit), t\u00eb Kanel\u00ebs, t\u00eb Bollat\u00ebve, t\u00eb K\u00ebndalit, t\u00eb Qendr\u00ebs ( n\u00eb t\u00eb dikur ishte falur Sulltan Bajaziti), t\u00eb Pazarit, t\u00eb Prronjat\u00ebve, t\u00eb Shardhaqes. N\u00eb fshatin Marg\u00ebll\u00eb\u00e7 kishte 5 xhami. Vet\u00ebm n\u00eb Janin\u00eb ku banonin rreth 40 000 banor\u00eb kishte 30 xhami, disa medrese q\u00eb p\u00ebrgatisnin klerik\u00eb p\u00ebr fshatrat myslimane t\u00eb \u00c7am\u00ebris\u00eb. N\u00eb qytetin e Konispolit ka patur 5 xhami Aliagatit n\u00eb qend\u00ebr, e \u00c7u\u00e7atit, e Llanxatit, e Pashanjet dhe e Shehatit. Sheshet e xhamive q\u00eb ishin kryesisht n\u00eb mes t\u00eb fshatrave \u00e7ame ktheheshin n\u00eb kuvende dhe p\u00ebr ngjarje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsihme. E till\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe k\u00ebnga e krijuar n\u00eb Galbaq t\u00eb Filatit:<\/p>\n<p><em>Mu ne Sheshi i Xhamis\u00eb<\/em><br \/>\n<em> Treqind burra t\u00eb Lab\u00ebris\u00eb<\/em><br \/>\n<em> U thirr\u00ebn si p\u00ebr mexhlis<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Edhe pse organizimi adminstrativ i fshatrave t\u00eb krahin\u00ebs b\u00ebhej kryesisht me kryepleqt\u00eb e fshatrave q\u00eb edhe mund t\u00eb grumbullonin fonde p\u00ebr nd\u00ebrtimin e xhamive n\u00eb fshatra, nuk jan\u00eb t\u00eb pakta rastet kur familje apo fise t\u00eb caktuara t\u00eb nd\u00ebrtonin xhami t\u00eb reja me kursimet e tyre. K\u00ebto xhami m\u00eb von\u00eb do t\u00eb mbanin simbolikisht emrat e fiseve, por q\u00eb do t\u00eb ishin gjithmon\u00eb dyerhapura p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb besimtar\u00ebt e tjer\u00eb. K\u00ebshtu mund t\u00eb p\u00ebrmendim Xhamin\u00eb e Llodozave n\u00eb Kosk\u00eb, t\u00eb Sejkat\u00ebve n\u00eb Filat, Xhamin\u00eb e Ali \u00c7ubit n\u00eb Marg\u00ebll\u00eb\u00e7 etj. Ky dekor historik, shpirt\u00ebror ishte po kaq vital q\u00eb nga hapat e par\u00eb t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb secilit e deri n\u00eb momentet e fundit t\u00eb jet\u00ebs. M\u00eb shum\u00eb se n\u00eb \u00e7do aspket tjet\u00ebr ai do t\u00eb shp\u00ebrthente n\u00eb folklorin popullor q\u00eb tregon sakt\u00ebsisht forc\u00ebn e madhe dhe masive t\u00eb besimit n\u00eb fen\u00eb islame n\u00eb masat popullore t\u00eb k\u00ebsaj krahine. Po t\u00eb shikojm\u00eb nj\u00eb k\u00ebng\u00eb tep\u00ebr t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb grupin e k\u00ebng\u00ebve me ndikimin te besimi islam na b\u00ebjn\u00eb p\u00ebrshtypje tre vargje:<\/p>\n<p><em>\u201c Sollopia Medine<\/em><br \/>\n<em> Me treqind e ca hane<\/em><br \/>\n<em> Dhe me treqind plor\u00eb dhe<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ky krahasim i k\u00ebtij fshati me qytetin e shenjt\u00eb t\u00eb Medin\u00ebs n\u00eb Arabin\u00eb Saudite ka lindur nga nj\u00eb goj\u00ebdh\u00ebn\u00eb q\u00eb flet p\u00ebr bujarin\u00eb e fshatar\u00ebve t\u00eb tij. Nj\u00eb djal\u00eb nga Sollopia dhe nj\u00eb djal\u00eb turk b\u00ebnin sh\u00ebrbimin ushtarak n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb larg\u00ebt . Miq\u00ebsin\u00eb e tyre t\u00eb madhe ata e \u00e7uan deri n\u00eb v\u00ebllam\u00ebri. Q\u00eb t\u2019i dilte p\u00ebrpara halleve t\u00eb pafund, nj\u00eb dit\u00eb sollopioti i d\u00ebrgoi kart\u00eb turkut se \u201c n\u00eb fshatin e tij kishte r\u00ebn\u00eb nj\u00eb zi buke\u201d. Me t\u00eb marr\u00eb k\u00ebt\u00eb let\u00ebr turku i d\u00ebrgon 500 mushka me grur\u00eb duke iu th\u00ebn\u00eb kalor\u00ebsve q\u00eb t\u2019i \u00e7onin n\u00eb \u201c Sollopin\u00eb Medine\u201d Q\u00ebmtimi i ndikimit t\u00eb besimit islam n\u00eb vargjet e ninullave, t\u00eb loj\u00ebrave f\u00ebminore, t\u00eb k\u00ebng\u00ebve t\u00eb dashuris\u00eb, t\u00eb k\u00ebng\u00ebve t\u00eb dasmave, t\u00eb vajeve t\u00eb thekshme, t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme, t\u00eb d\u00ebshir\u00ebs s\u00eb sinqert\u00eb p\u00ebr mbar\u00ebsin\u00eb e jet\u00ebs s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, t\u00eb sh\u00ebndetit t\u00eb vet\u00eb prind\u00ebrve, t\u00eb prodhimeve t\u00eb bollshme t\u00eb t\u00eb korrave e t\u00eb mbjellave \u00ebsht\u00eb nj\u00eb Antologji e v\u00ebrtet\u00eb sa poetike aq edhe e lakmuar p\u00ebr studiues t\u00eb fushave t\u00eb ndryshme ku gjen gjithmon\u00eb di\u00e7ka t\u00eb re befasuese. K\u00ebng\u00ebt e trim\u00ebris\u00eb n\u00eb pamje t\u00eb par\u00eb nuk z\u00ebn\u00eb ndonj\u00eb vend t\u00eb madh n\u00eb num\u00ebr p\u00ebrbri k\u00ebng\u00ebve lirike n\u00eb k\u00ebt\u00eb krahin\u00eb. Por ato nuk jan\u00eb m\u00eb pak t\u00eb fuqishme n\u00eb mesazhin q\u00eb sjellin dhe n\u00eb forc\u00ebn artistike q\u00eb p\u00ebrcjellin te lexuesi i t\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebrave. Motivi atdhetar n\u00eb k\u00ebng\u00ebt e tilla shkrihet aq harmonish\u00ebm me element\u00eb fetar\u00eb t\u00eb besimit tek Zoti. \u00cbsht\u00eb mesazhi i fuqish\u00ebm atdhetar i shqiptar\u00ebve se \u201cpa fe nuk ka adhe\u201c. Ky del si asnj\u00ebher\u00eb m\u00eb i qart\u00eb dhe i plot\u00eb n\u00eb k\u00ebng\u00ebn \u201cOsman Pash\u00eb trim\u00ebria\u201d t\u00eb k\u00ebnduar n\u00eb Arpic\u00eb q\u00eb ka edhe nj\u00eb fillim simbolik:<\/p>\n<p><em>Allah , t\u00eb bi\u00e7( b\u00ebsh) bejan<\/em><br \/>\n<em> Ashtu si na ndodhi vakija<\/em><br \/>\n<em> \u00c7\u2019ish nglau n\u00eb k\u00ebt\u00eb zeman<\/em><br \/>\n<em> Osman Pash\u00eb trim\u00ebria<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Nj\u00eb ngjarje epike e ndodhur n\u00eb koh\u00ebn e rezistenc\u00ebs s\u00eb k\u00ebsaj popullsie kund\u00ebr forcave t\u00eb Ali Pash\u00ebs q\u00eb donte t\u00eb pushtonte \u00c7am\u00ebrin\u00eb, na ka l\u00ebn\u00eb nj\u00eb trash\u00ebgim t\u00eb bukur folklorik. Xhafo Dh\u00ebrmica nga fshati Dh\u00ebrmic\u00eb i Gumenic\u00ebs ishte nj\u00eb trim q\u00eb s\u2019e njihte vdekjen. Por pabesia e armiqve kaq e madhe sa at\u00eb vendos\u00ebn q\u00eb ta sulmonin kur ai falte namazin e suhurit. Edhe pse me rrobat e faljes, ai mori arm\u00ebn e filloi luft\u00ebn. K\u00ebrkoi t\u00eb \u00e7ante rrethimin, pasi vrau shum\u00eb armiq, por nuk mundi dot.<\/p>\n<p><em>D\u00ebrgon Ali Pashai<\/em><br \/>\n<em> T\u00eb ziret Xhavo qerratai<\/em><br \/>\n<em> N\u00eb Dh\u00ebrmic\u00eb e b\u00eb berhai<\/em><br \/>\n<em> Q\u00eb n\u2019suhur jaram n\u00eb drek\u00eb<\/em><br \/>\n<em> Luftoi Xhavua me brek\u00eb<\/em><br \/>\n<em> Aq sa kishte fish\u00ebk\u00eb<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>K\u00ebnga poullore \u00e7ame mori p\u00ebrsip\u00ebr q\u00eb t\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsonte dhe kujtimin e vyer t\u00eb klerik\u00ebve musliman\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj krahine q\u00eb ishin jo vet\u00ebm udh\u00ebheq\u00ebs t\u00eb besimit shpirt\u00ebror t\u00eb krahin\u00ebs s\u00eb tyre, por edhe luft\u00ebtar\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes komb\u00ebtare . T\u00eb till\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrmendim Hoxh\u00eb Memen\u00eb si quhej shkurt n\u00eb kujtes\u00ebn popullore Myftiu i Filatit Hoxh\u00eb Mehmet Zeqiraji, D\u00ebshmor i Kombit q\u00eb u vra nga grek\u00ebt m\u00eb 1941.<\/p>\n<p><em>Ki Hoxh\u00eb Memeja<\/em><br \/>\n<em> Q\u00eblloi me dilbi<\/em><br \/>\n<em> Nd\u00ebra e k\u00ebtej nnd\u00ebra<\/em><br \/>\n<em> U b\u00eb Shqip\u00ebri.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Natyrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb thesar folklorik nuk mund t\u00eb mungonte edhe k\u00ebnga p\u00ebr dijetarin dhe teologun e shquar Hasan Tahsini. Me pak fjal\u00eb t\u00eb kursyera populli b\u00ebn portretin e tij:<\/p>\n<p><em>Dijetar Hasan Tahsini<\/em><br \/>\n<em> N\u00eb tufane \u00e7an shahini<\/em><br \/>\n<em> Atdhetar , bir atdhetari<\/em><br \/>\n<em> Sadrazemi, shehislami<\/em><br \/>\n<em> M\u00ebndjendritur, z\u00ebm\u00ebrtrimi<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>K\u00ebnga popullore b\u00ebhet edhe pjes\u00eb e dhimbjes s\u00eb madhe q\u00eb edhe k\u00ebtu merr forc\u00eb te besimi tek Zoti. Pas masakrave t\u00eb viti 1945 q\u00eb kishin nj\u00eb parapavij\u00eb t\u00eb qart\u00eb t\u00eb nj\u00eb lufte edhe me nuanca fetare k\u00ebnga thot\u00eb:<\/p>\n<p><em>Ra\u00e7\u00eb n\u00eb gjum\u00eb me pik\u00eblli<\/em><br \/>\n<em> Mos m\u00eb keq , moj Per\u00ebndi<\/em><br \/>\n<em> Pash\u00eb nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr llahatari<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ose n\u00eb nj\u00eb k\u00ebng\u00eb tjet\u00ebr q\u00eb ka po k\u00ebt\u00eb tem\u00eb me nj\u00eb qart\u00ebsi t\u00eb madhe k\u00ebng\u00ebtari popullor thot\u00eb:<\/p>\n<p><em>Si na e b\u00ebri ne Greqia<\/em><br \/>\n<em> E pa vet\u00eb Per\u00ebndia<\/em><br \/>\n<em> Mbilli burrat n\u00eb sht\u00ebpi<\/em><br \/>\n<em> I theri si bag\u00ebdi<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Optik\u00ebs s\u00eb folklorit nuk i shp\u00ebton edhe protesta ndaj v\u00ebllavrasjes q\u00eb b\u00ebhej jo vet\u00ebm n\u00eb planin atdhetar, por edhe si pjes\u00eb t\u00eb besimit te Zoti q\u00eb nuk lejon t\u00eb krijosh hakmarrje n\u00eb popullin tend:<\/p>\n<p><em>Dit\u00ebn e Bajramit se\u00e7 erdh\u00ebn e t\u00eb than\u00eb<\/em><br \/>\n<em> Nur babaselimi, nur t\u00eb qofshim fal\u00eb<\/em><\/p>\n<p><em>Erdh\u00ebn melaqet\u00eb e t\u00eb prun\u00eb selamn\u00eb<\/em><br \/>\n<em> T\u2019u b\u00eb kabull lutja po b\u00ebn teslim xhan\u00eb<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Morali isalm n\u00eb shum\u00eb k\u00ebng\u00eb del i plot\u00eb n\u00eb k\u00ebng\u00eb t\u00eb mir\u00ebfillta fetare. Mjafton t\u00eb lexosh disa prej tyre e t\u00eb shoh\u00ebsh jo vet\u00ebm k\u00ebshillat e vyera t\u00eb islamit por edhe aft\u00ebsin\u00eb artistike q\u00eb kishte populli p\u00ebr trajtimin e k\u00ebsaj teme aq interesante. N\u00eb nj\u00eb k\u00ebng\u00eb t\u00eb k\u00ebnduar n\u00eb fshatin Galbaq t\u00eb Filatit thuhet nd\u00ebr t\u00eb tjera:<\/p>\n<p><em>B\u00ebnu hoxh\u00eb e vesh nj\u00eb gun\u00eb<\/em><br \/>\n<em> Falu dit\u00ebn pes\u00eb her\u00eb<\/em><br \/>\n<em> P\u00ebr nonj\u00eb mos fol rrer\u00eb<\/em><br \/>\n<em> Se do vemi n\u00eb at\u00eb jet\u00eb<\/em><br \/>\n<em> N\u2019at\u00eb jet\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sias zakoni t\u00eb bukur t\u00eb famljeve \u00e7ame kur dilte gruaja n\u00eb m\u00ebngjes dhe hapte der\u00ebn e saj b\u00ebnte lutjen e zakonshme q\u00eb thuhet n\u00eb k\u00ebto vargje:<\/p>\n<p><em>Bismilah rrahmani rrahim<\/em><br \/>\n<em> Dit\u00eb e re kismet i ri<\/em><br \/>\n<em> Hift\u00eb fati n\u00eb sht\u00ebpi.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kjo k\u00ebng\u00eb ose m\u00eb sakt\u00eb nj\u00eb ritual fetar ngjan me ajetin kuranor ku thuhet \u201cPasha k\u00ebt\u00eb m\u00ebngjes!\u201d Nuk jan\u00eb t\u00eb pakta edhe k\u00ebng\u00ebt kur burrat ose grat\u00eb vendosen n\u00eb veprime q\u00eb tregojn\u00eb se ata jan\u00eb besmtar\u00eb t\u00eb devotsh\u00ebm .. N\u00eb nj\u00eb k\u00ebng\u00eb- dialog t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve me h\u00ebn\u00ebn, ajo tregon se e ka par\u00eb babain e tyre \u201c duke marr\u00eb avdes me ibrik t\u00eb argjend\u00eb n\u00eb Prevez\u00eb\u201d:<\/p>\n<p><em>H\u00ebn\u00eb , h\u00ebn\u00eb , kako h\u00ebn\u00eb<\/em><br \/>\n<em> As na pe baban\u00eb t\u00ebn\u00eb?<\/em><br \/>\n<em> -N\u00eb Prevez\u00eb e pash\u00eb pr\u00ebm\u00eb<\/em><br \/>\n<em> mirr avdes me brik t\u2019argjend\u00eb<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Edhe n\u00eb yshtjet q\u00eb b\u00ebnin ndonj\u00eb her\u00eb grat\u00eb \u2013n\u00ebna p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e tyre t\u00eb s\u00ebmur\u00eb k\u00ebrkohet gjithmon\u00eb ndihm\u00eb te Zoti. Nj\u00eb n\u00ebn\u00eb nga Grikohori i Gumenic\u00ebs kur f\u00ebmija i saj kishte k\u00ebputur mish, recitonte k\u00ebto vargje:<\/p>\n<p><em>O zot i v\u00ebrtet\u00eb<\/em><br \/>\n<em> Xerre n\u00eb selamet<\/em><br \/>\n<em> K\u00ebt\u00eb rop q\u00eb ka kput mish<\/em><br \/>\n<em> V\u00ebnia mishin neku ish<\/em><br \/>\n<em> I itat, i im at\u00eb<\/em><br \/>\n<em> I it gjish<\/em><br \/>\n<em> V\u00ebria misht atje nek ish.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb pamund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb patur libra t\u00eb historis\u00eb islame vet\u00eb k\u00ebnga merr misionin e madh edhe t\u00eb njohjes s\u00eb k\u00ebsaj historie , t\u00eb zb\u00ebrthimit t\u00eb shum\u00eb ajeteve e sureve me poezi:<\/p>\n<p><em>At\u00eb jet\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ur\u00eb<\/em><br \/>\n<em> Kush t\u00eb shkoj\u00eb \u00ebsht\u00eb burr\u00eb<\/em><br \/>\n<em> Urdh\u00ebroi vet\u00eb xhelili<\/em><br \/>\n<em> Korban\u00eb b\u00ebri Ismaili <\/em><\/p>\n<p><em>Gjunahqar\u00ebt i k\u00ebrdisi<\/em><br \/>\n<em> Brenda n\u00eb xhehnm i vulisi( futi)<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Besimtari \u00e7am nga Marg\u00ebll\u00eb\u00e7i para s\u00eb t\u00eb v\u00ebr\u00eb kok\u00ebn n\u00eb jast\u00ebk p\u00ebr gjumin e nat\u00ebs bashk\u00eb me faljen e tij k\u00ebndon edhe k\u00ebto vargje:<\/p>\n<p><em>Zot i madh, t\u00eb klofshim fal\u00eb<\/em><br \/>\n<em> B\u00ebra nijet t\u00eb kumbisem t\u00eb fle<\/em><br \/>\n<em> B\u00ebra veqil milaqet\u00eb<\/em><br \/>\n<em> T\u00eb m\u00eb dijn\u00eb( ndihmojn\u00eb) k\u00ebt\u00eb nat\u00eb sonte<\/em><br \/>\n<em> N\u00eb u difsha ishalla<\/em><br \/>\n<em> N\u00eb s\u2019u difsha emb\u00ebr allah<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Brenda k\u00ebsaj hap\u00ebsire t\u00eb gj\u00ebr\u00eb shpirt\u00ebrore q\u00eb t\u00eb jep besimi tek Zoti e profet\u00ebt e d\u00ebrguar prej tij, k\u00ebng\u00ebtari popullor nuk harron t\u00eb nj\u00ebsoj\u00eb veten edhe si \u00e7am:<\/p>\n<p><em>Lah, ilah e jarabi<\/em><br \/>\n<em> Vet\u00ebhen\u00eb \u00e7am e di<\/em><br \/>\n<em> Nan\u00eb e bab\u00eb \u00e7am e di<\/em><br \/>\n<em> V\u00ebllez\u00ebr e motra \u00e7am\u00eb e di<\/em><br \/>\n<em> Gjith\u00eb arnautll\u00ebkun arnaut e di.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Muaji i Madhnuesh\u00ebm i Ramazanit q\u00eb sjell edhe dit\u00ebn e bekuar t\u00eb Bajramit e ka nxitur k\u00ebng\u00ebtarin popullor nga Vola q\u00eb t\u00eb k\u00ebndoj\u00eb me nderim:<\/p>\n<p><em>K\u00ebto dit\u00ebt e Remazanit<\/em><br \/>\n<em> Jan t\u2019afruarat e Bajramit<\/em><br \/>\n<em> Kush agj\u00ebron k\u00ebt Remazan<\/em><br \/>\n<em> Isht i afruar p\u00ebr Bajram.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ky g\u00ebzim na del po kaq i madh nj\u00eb k\u00ebng\u00eb tjet\u00ebr kur flitet p\u00ebr fest\u00ebn e bekuar t\u00eb Bajramit. Edhe familja m\u00eb e varf\u00ebr n\u00eb krahasim me t\u00eb tjerat n\u00eb fshatrat myslimane e mbushte at\u00eb dit\u00eb sofr\u00ebn plot . Urimet p\u00ebrcillnin nj\u00ebri-tjetrin e begatia mbushte pragjet:<\/p>\n<p><em>Tepsia me bakllai<\/em><br \/>\n<em> P\u00ebr shum\u00eb mot Bajramin e ri<\/em><br \/>\n<em> Bajramin \u00e7\u2019e kemi sot<\/em><br \/>\n<em> Kutu kemi plaka plot.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb pik\u00ebrisht kjo fest\u00eb q\u00eb n\u00eb nj\u00eb moment tjet\u00ebr ka edhe trishtimin q\u00eb t\u00eb sjell kurbeti, vajtja nizam e burrave. Monologu i nj\u00eb gruaje q\u00eb e respekton dit\u00ebn e Bajramit, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ka prer\u00eb edhe nj\u00eb fustan t\u00eb ri, shoq\u00ebrohet me dhimbjen e saj q\u00eb nuk e ka burrin pran\u00eb e t\u00eb g\u00ebzoj\u00eb familjarisht me t\u00eb.<\/p>\n<p><em>Dit\u00ebn e Bajramit<\/em><br \/>\n<em> Preva nj\u00eb fustan<\/em><br \/>\n<em> Mjera u e mjera<\/em><br \/>\n<em> Me \u00e7il do ta mbaj<\/em><br \/>\n<em> Nj\u00eb burr\u00eb q\u00eb kesha<\/em><br \/>\n<em> Ma muarr\u00eb nizam<\/em><br \/>\n<em> M\u00eb d\u00ebrgoi nj\u00eb kart\u00eb<\/em><br \/>\n<em> M\u00eb d\u00ebrgoi selam<\/em><br \/>\n<em> I marr\u00e7a t\u00eb keqen<\/em><br \/>\n<em> Iu b\u00ebfsha kurban.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Po t\u00eb shoh\u00ebsh me vemendje hyrjet e shum\u00eb k\u00ebng\u00ebve, pavar\u00ebsisht nga karakteri i tyre epik ose lirik ato fillojn\u00eb me dit\u00ebn e xhuma ( t\u00eb premten) q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga dit\u00ebt m\u00eb t\u00eb sh\u00ebnuara p\u00ebr mysliman\u00ebt. N\u00eb k\u00ebng\u00ebn \u201c M\u2019u pr\u00eat k\u00ebmb\u00ebt , m\u2019u pret\u00eb \u201c, k\u00ebnga nis k\u00ebshtu: M\u2019u pret\u00eb k\u00ebm\u00eb, m\u2019u pret\u00eb \/ At\u00eb dit\u00ebn e xhumas\u00eb. N\u00eb k\u00ebng\u00ebn \u201c T\u00eb xhuman\u00eb n\u00eb qindi\u201d \u00ebsht\u00eb po kjo hyrje ,ve\u00e7 me nj\u00eb ndryshim se \u00ebsht\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb k\u00ebng\u00ebs:<\/p>\n<p><em>T\u00eb Xhuman\u00eb n\u00eb qindi<\/em><br \/>\n<em> N\u00eb Vol\u00eb u b\u00eb nj\u00eb thjam\u00eb( fatkeq\u00ebsi, mandat\u00eb)<\/em><br \/>\n<em> N\u00eb k\u00ebng\u00ebn kushtuar vrasjes s\u00eb patriotit Mulla Qemal Dautit k\u00ebnga nis k\u00ebshtu<\/em><br \/>\n<em> T\u00eb xhuma m\u00eb t\u00eb xhuma<\/em><br \/>\n<em> Mulla Qemali u vra\u2026..<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qet\u00ebsia shpirt\u00ebrore e myslimanit aq e pranishme n\u00eb situata t\u00eb v\u00ebshtira t\u00eb jet\u00ebs, kthehet n\u00eb vargjet e k\u00ebng\u00ebs n\u00eb nj\u00eb burim qet\u00ebsie , n\u00eb nj\u00eb forc\u00eb p\u00ebr kap\u00ebrcimin e tyre.<\/p>\n<p><em>Buza thot\u00eb:\u201d S\u2019ka t\u00eb fol\u00eb<\/em><br \/>\n<em> As kur leni mos g\u00ebzoni<\/em><br \/>\n<em> As kur vdisni, mos helmoni.<\/em><br \/>\n<em> Hapni dyert xhenetit<\/em><br \/>\n<em> Jan\u00eb fekse( drit\u00eb) e llambadh\u00eb<\/em><br \/>\n<em> Hapim dert e xhehenemit<\/em><br \/>\n<em> Isht\u00eb pis\u00eb e dhe skotar\u00eb<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Fakti q\u00eb morali islam \u00ebsht\u00eb i shkrir\u00eb n\u00eb mas\u00ebn m\u00eb t\u00eb plot\u00eb n\u00eb k\u00ebng\u00ebn popullore \u00e7ame, tregon at\u00eb p\u00ebrhapje t\u00eb natyrshme , at\u00eb klim\u00eb masive besimi q\u00eb ishte n\u00eb secil\u00ebn familje. P\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb moral t\u00eb njohur edhe te m\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb n\u00eb to predikohet ndershm\u00ebria n\u00eb luft\u00eb me ata q\u00eb b\u00ebjn\u00eb gjynahe. Pranohet bota tjet\u00ebr (ahireti), p\u00ebr t\u00eb cilin secili besimtar duhet t\u00eb punoj\u00eb q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb jet\u00eb. Predikohet dashuria p\u00ebr nj\u00ebri-tjetrin, dashuria e respekti p\u00ebr fqinjin ( Gjitonin) dhe kritikohet veprimi i mynafik\u00ebve:<\/p>\n<p><em>N\u00eb at\u00eb jet\u00eb q\u00eb do vemi<\/em><br \/>\n<em> \u00cbsht\u00eb gjarp\u00ebri sa demi<\/em><br \/>\n<em> Ai njeri q\u00eb s\u2018do njerin\u00eb<\/em><br \/>\n<em> D\u2019e djegin si qirin\u00eb<\/em><br \/>\n<em> Jitoni q\u00eb s\u2019do jiton\u00eb<\/em><br \/>\n<em> Me kran d\u2019e p\u00ebrv\u00eblojn\u00eb<\/em><br \/>\n<em> Mynafik vatan mos past\u00eb<\/em><br \/>\n<em> Brenda varri mos e dhekst\u00eb.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00ebse do ta shikonim nga plani gjuh\u00ebsor dhe artistik n\u00eb k\u00ebto k\u00ebng\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb p\u00ebrshtypje detajet artistike q\u00eb zgjedh poeti popullor. Kontraste mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse pa r\u00ebn\u00eb n\u00eb nj\u00eb moral t\u00eb thjesht\u00eb ku jo rrall\u00eb bien k\u00ebng\u00eb t\u00eb tilla t\u00eb krahinave t\u00eb tjera.<br \/>\nShkon ky urim e kjo frym\u00eb edhe n\u00eb k\u00ebng\u00ebt e dasm\u00ebs, sidomos n\u00eb dit\u00ebn kur n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb ku b\u00ebhet dasma vjen nusja:<\/p>\n<p><em>Bismilahi, rrahmani rrahim<\/em><br \/>\n<em> Elhamdu liledhine<\/em><br \/>\n<em> Nimeti xhelil<\/em><br \/>\n<em> Beriqeti halil<\/em><br \/>\n<em> Allahu mezi<\/em><br \/>\n<em> Sufra sahibi<\/em><br \/>\n<em> Zoti t\u00eb na fali<\/em><br \/>\n<em> T\u00eb trash\u00ebgohet djali<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Mbar\u00ebsia e nuses q\u00eb niset nga sht\u00ebpia e saj p\u00ebr t\u00eb shkuar te sht\u00ebpia e dh\u00ebnd\u00ebrrit nuk mund t\u00eb kuptohet pa bekimin e Zotit , ndaj dhe k\u00ebnga e n\u00ebn\u00ebs, e shoqes , e motr\u00ebs , e babait thot\u00eb:<\/p>\n<p><em>Dolle , nuse dolle, me kok\u00ebn m\u00ebnjan\u00eb<\/em><br \/>\n<em> T\u00eb p\u00ebrcolli nana t\u00eb tha: \u201cUdh\u00eb t\u00eb mbar\u00eb!\u2019<\/em><br \/>\n<em> Kur m\u00eb dolle der\u00ebn , me paraponi<\/em><br \/>\n<em> Kur m\u00eb more udh\u00ebn me bismilahi<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u00eb kulmin e g\u00ebzimit t\u00eb fest\u00ebs nj\u00eb dialog i nuses me dh\u00ebnd\u00ebrrin i mbushur me epitete nga m\u00eb t\u00eb bukurit i ngroh t\u00eb dy shpirt\u00ebrat. P\u00ebrball\u00eb bukuris\u00eb s\u00eb vash\u00ebs dh\u00ebnd\u00ebrri pyet : \u201cVetullat p\u00ebrse t\u2019u nxin\u00eb?\/ sikur ke v\u00ebn\u00eb mazin\u00eb?\/Dhe vajza besimtare, por dhe shum\u00eb e zgjuar thot\u00eb thjesht: \u201c Jo, mor jo , p\u00ebr per\u00ebndn\u00eb \/ ma dha Zoti bukurin\u00eb.\u201d Nj\u00eb djal\u00eb tjet\u00ebr dashuruar pas Refinanit mezi e pr\u00eat Bajramin se pas dy jav\u00ebsh t\u00eb Ramazanit do t\u00eb shkoj\u00eb n\u00eb dyqan p\u00ebr t\u00eb prer\u00eb nj\u00eb fustan t\u00eb ri p\u00ebr t\u00eb:<\/p>\n<p><em>N\u00eb di jav\u00eb Remazan<\/em><br \/>\n<em> E bukura Refinan<\/em><br \/>\n<em> U do vete n\u00eb duqan<\/em><br \/>\n<em> T\u00eb pshonis nj\u00eb top indian<\/em><br \/>\n<em> Q\u00eb t\u00eb pres\u00ebsh nj\u00eb fustan<\/em><br \/>\n<em> Ta kesh lule p\u00ebr bajram<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>G\u00ebzimi masiv i dasm\u00ebs nj\u00ebsohet shum\u00eb her\u00eb me grumbullimin festiv t\u00eb njer\u00ebzve n\u00eb dit\u00ebt e bajrameve , kur me rroba t\u00eb reja, me urimet e pafund p\u00ebr nj\u00ebri-tjertin n\u00eb buz\u00eb dhe me falenderimet p\u00ebr Allahun e madh\u00ebruar formojn\u00eb nj\u00eb dekor t\u00eb bukur njer\u00ebzor n\u00eb fshatrat e \u00c7am\u00ebris\u00eb. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb n\u00eb fshatin Kurtes k\u00ebndohet k\u00ebshtu:<\/p>\n<p><em>Bajram , e \u00e7\u2019ish sot<\/em><br \/>\n<em> Kutu jan\u00eb zonjat lot<\/em><br \/>\n<em> Bij t\u2019i sho e s\u2019i sho dot<\/em><br \/>\n<em> M\u2019u mbush\u00ebn sit\u00eb me lot<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kjo b\u00ebhet edhe kur k\u00ebndohet duaja e buk\u00ebs . Pasi han\u00eb buk\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb pjes\u00ebtar\u00ebt e sofr\u00ebs k\u00ebndojn\u00eb:<\/p>\n<p><em>Zoti e shtoft\u00eb<\/em><br \/>\n<em> Dhe e buroft\u00eb<\/em><br \/>\n<em> M\u00eb shum\u00eb mo\u2019 ka sot<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ose n\u00eb nj\u00eb k\u00ebng\u00eb tjet\u00ebr q\u00eb k\u00ebndohej n\u00eb Picar t\u00eb Filatit thuhej : \u201cShtoje o zot, mbushe plot merrja agait\/ jepja fukarait\u201d<br \/>\nVet\u00ebm besimi te zoti, te forca e tij e madhe mund ta b\u00ebj\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb ndjer\u00eb k\u00ebng\u00ebn e dashuris\u00eb . P\u00ebrball\u00eb nj\u00eb realiteti frym\u00ebzues. p\u00ebrpara portretit t\u00eb vajz\u00ebs s\u00eb bukur q\u00eb del e fshihet n\u00eb dritare diku n\u00ebn rrezet e bukura t\u00eb h\u00ebn\u00ebs urimi \u201c t\u00eb l\u00ebft\u00eb per\u00ebndia \u201c \u00ebsht\u00eb m\u00eb se i goditur p\u00ebr t\u00eb shprehur at\u00eb gaz t\u00eb brendsh\u00ebm q\u00eb i ka ardhur:<\/p>\n<p><em>Del h\u00ebna ka mali<\/em><br \/>\n<em> Llamburit sht\u00ebpia<\/em><br \/>\n<em> Ja s\u2019del n\u00eb penxhere<\/em><br \/>\n<em> T\u00eb l\u00ebft\u00eb Per\u00ebndia<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ve\u00e7 k\u00ebng\u00ebve t\u00eb tematikave t\u00eb ndryshme q\u00eb bartin t\u00eb fuqish\u00ebm edhe sot e k\u00ebsaj dite, edhe toponimet e shum\u00eb fshatrave lidhen me besimin te Zoti. Ato jan\u00eb subjekte t\u00eb fuqish\u00ebm q\u00eb tregojn\u00eb nj\u00eb vitalitet t\u00eb madh shpirt\u00ebror. N\u00eb fshatin Pleshavic\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb kufirit m\u00eb Konispolin \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shpell\u00eb q\u00eb quhet Shpella e Ujthit. Tregojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb nj\u00eb legjend\u00eb se si atje shkoi nj\u00eb grua p\u00ebr t\u00eb lindur. B\u00ebri nj\u00eb vrim\u00eb nga lart dhe lidhi t\u00ebrkuz\u00ebn . U lidh me t\u00eb n\u00eb hava q\u00eb t\u00eb lind\u00ebte kollaj Guri n\u00ebn t\u00eb u kthye n\u00eb govat\u00eb q\u00eb t\u00eb lahej kur t\u00eb lindt\u00ebte Por s\u2019kishte uj\u00eb . Aher\u00eb ajo ngriti t\u00eb dy duart p\u00ebrpjet\u00eb. I mb\u00ebshteti ato n\u00eb faqe t\u00eb shpell\u00ebs dhe iu lut Zotit: \u201c O zot , m\u00eb jep uj\u00eb! Menj\u00ebher\u00eb lutja iu pranua. Atje ku ajo kishte v\u00ebv\u00eb duart, uji buroi m\u00eb boll\u00ebk. Me vite t\u00eb tjera m\u00eb pas shum\u00eb njer\u00ebz besonin se k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb vend i mir\u00eb dhe shkojn\u00eb t\u00eb lahen me k\u00ebt\u00eb uj\u00eb q\u00eb ata e quajn\u00eb \u201cuj\u00eb t\u00eb mir\u00eb\u201d dhe shpell\u00ebs ia vun\u00eb emrin \u201c Shpella e Ujthit\u201d.<br \/>\nNj\u00eb goj\u00ebdh\u00ebn\u00eb shum\u00eb origjinale \u00ebsht\u00eb dhe ajo e lejlek\u00ebve q\u00eb e kan\u00eb drejtimin e vajtjes s\u00eb tyre n\u00eb vendet e ngrohta t\u00eb ku gjendet edhe Meka. K\u00ebrc\u00ebllitja e sqepave t\u00eb tyre sipas besimtar\u00ebve t\u00eb k\u00ebsaj krahine duket si ezan ( thirrrje) dhe simbolika e vajtjes s\u00eb tyre i ngjan asaj t\u00eb haxhiler\u00ebve p\u00ebr n\u00eb Mek\u00eb:<\/p>\n<p><em>Haxhi lelek<\/em><br \/>\n<em> Eja n\u00eb xhami<\/em><br \/>\n<em> N\u00ebse do kati<\/em><br \/>\n<em> Efendi me flutura<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Edhe onomastika e emrave t\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb k\u00ebsaj krahine ishte n\u00eb shumic\u00ebn e rasteve me origjin\u00eb fetare . K\u00ebshtu emrat Ibrahim, Ismalil, Fatime, Haxhi , Rexhep, Jasin, Ajet, Ali, Adem, Hava, Nuh, Mustafa, Muhamet, Kadri, Bajram, Kadrie, q\u00eb kan\u00eb origjin\u00eb islame i gjen edhe sot e k\u00ebsaj dite n\u00eb \u00e7do sht\u00ebpi t\u00eb fshatrave t\u00eb \u00c7am\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>P\u00ebrball\u00eb k\u00ebsaj galerie t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb shum\u00ebngjyr\u00ebshe me tinguj , figura t\u00eb pasura letrare shum\u00eb origjinale, hap\u00ebsir\u00eb, drit\u00eb t\u00eb fort\u00eb besimi me shpres\u00ebn te Zoti q\u00eb gjth\u00ebsesi edhe brenda kuadrit t\u00eb nj\u00eb eseje t\u00eb plot\u00eb, mbetet akoma i virgj\u00ebr dhe jo i rrahur plot\u00ebsisht , historia e re nuk e ka mpakur k\u00ebt\u00eb besim te f\u00ebmij\u00ebt , nip\u00ebrit e st\u00ebrnip\u00ebrit e atyre burrave e grave t\u00eb k\u00ebsaj krahine me nj\u00eb histori t\u00eb lavdishme n\u00eb drejtim t\u00eb p\u00ebrhapjes s\u00eb fes\u00eb islame. N\u00eb t\u00eb gjitha vitet e q\u00ebndrimit n\u00eb Shqip\u00ebri ku \u00ebsht\u00eb pjesa m\u00eb e madhe e t\u00eb d\u00ebbuarve nga trojet e tyre, por edhe n\u00eb vendet e tjera ku jetojn\u00eb e punojn\u00eb , asnj\u00ebher\u00eb nuk e pat\u00ebn pengun e p\u00ebrcjelljes s\u00eb besimit te brezat m\u00eb t\u00eb rinj. Por, p\u00ebr fat t\u00eb keq, n\u00eb trojet tona amtare n\u00eb t\u00eb 70 fshatrat prej nga u d\u00ebbuan dhe u masakruan me mijr\u00eba njer\u00ebz t\u00eb pafajsh\u00ebm, objektet e kultit islam n\u00eb \u00c7am\u00ebri nj\u00eb nga nj\u00eb po zhduken . Natyrisht nuk b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr t\u2019i ringritur dhe restauruar n\u00eb gjendjen e m\u00ebparshme, n\u00ebse atje nuk do t\u00eb skojn\u00eb banor\u00ebt shekullor\u00eb t\u00eb tyre. Jo, as q\u00eb mund t\u00eb mendohet nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb . Sipas dokumenteve q\u00eb jan\u00eb t\u00eb qarta shum\u00eb xhami po prishen duke gjetur nj\u00eb \u201c argument\u201d t\u00eb fort\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb objekteve publike , sidomos t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb rrug\u00ebve, t\u00eb nd\u00ebrtesave t\u00eb tjera publike , me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb dob\u00ebsohet ai besim i madh i popullsis\u00eb s\u00eb \u00c7am\u00ebris\u00eb q\u00eb ka qen\u00eb shenj\u00eb e jet\u00ebs dhe e indentitetit ton\u00eb komb\u00ebtar.\/<strong>Shekulli Agency<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Autori: Namik Selmani<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Literatura:<\/strong><\/p>\n<p>[Rrapaj.Fatos -\u201c R\u00ebnkimet e \u00c7am\u00ebris\u00eb \u2013 Tian\u00eb , 1985]<br \/>\n[Shabani. Halil- \u201c Shal\u00ebsi yn\u00eb n\u00eb jug\u201d- \u201cSaranda\u201d 1999]<br \/>\n[Rrapaj Mero Fatos- \u201c Fjalori onomastik i Epirit\u201d \u2013 Tiran\u00eb 1995]<br \/>\n[Hoxha . Ibrahim- Viset komb\u00ebtare shqiptare n\u00eb shtetin grek\u201d \u2013 Tiran\u00eb 2000]<br \/>\n[\u00c7\u00ebshtja came dhe integrimi europian\u201d ( Konferenc\u00eb shkencore)\u2013 Botim i Institutit t\u00eb Studimeve p\u00ebr \u00c7am\u00ebrin\u00eb \u2013 Tiran\u00eb 2005\u201c]<br \/>\n[Hoxha . Ibrahim \u2013 \u201c Bilbila e th\u00ebll\u00ebza came\u201d AITC Tiran\u00eb 2007]<br \/>\n[Hoxha Ibrahim \u2013 Enciklopedia jugshqiptare\u201d Tiran\u00eb 2006]<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Asnj\u00eb historian, demograf, sociolog, gjeograf, arkeolog, folklorist, gjuh\u00ebtar, q\u00eb merr p\u00ebrsip\u00ebr t\u00eb q\u00ebmtoj\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e vet studimore p\u00ebr krahin\u00ebn e \u00c7am\u00ebris\u00eb nuk mund t\u00eb anashkaloj\u00eb kurr\u00ebsesi faktin, aspak t\u00eb&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1056,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-1042","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1042"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1042"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1042\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1147,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1042\/revisions\/1147"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1056"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1042"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1042"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1042"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}