{"id":11217,"date":"2016-05-12T20:06:10","date_gmt":"2016-05-12T19:06:10","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=11217"},"modified":"2016-05-13T20:24:09","modified_gmt":"2016-05-13T19:24:09","slug":"konflikti-i-nagorno-karabakh-ut-dhe-ndikimi-i-moskes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=11217","title":{"rendered":"Konflikti i Nagorno-Karabakh-ut dhe ndikimi i Mosk\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/aze-111-6655-e1463166337802.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-11218\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/aze-111-6655-e1463166337802.jpg\" alt=\"aze-111-6655\" width=\"703\" height=\"419\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/aze-111-6655-e1463166337802.jpg 619w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/aze-111-6655-e1463166337802-300x179.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 703px) 100vw, 703px\" \/><\/a><strong>Nga: Bayram BALCI<\/strong><\/p>\n<p>M\u00eb 2 prill, konflikti i ngrir\u00eb i Nagorno-Karabakh-ut mes Armenis\u00eb dhe Azerbajxhanit ka rishfaqur p\u00ebrleshje t\u00eb reja duke i kujtuar bot\u00ebs se kjo mosmarr\u00ebveshje territoriale tridhjet\u00eb vje\u00e7are \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb pas dore nga diplomacit\u00eb europiane dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Paq\u00ebndrueshm\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb faktor shtes\u00eb i rrezikut n\u00eb nj\u00eb rajon tashm\u00eb t\u00eb dob\u00ebsuar dhe tani k\u00ebrkohet nj\u00eb zgjidhje e drejt\u00eb dhe e barabart\u00eb.<br \/>\nRr\u00ebnj\u00ebt e konfliktit jan\u00eb t\u00eb vjetra. N\u00eb vitin 1920, Zangezur, Nakhichevan dhe Karabakh jan\u00eb objekt\u00eb i konflikteve t\u00eb hidhura mes armen\u00ebve dhe popullit t\u00eb Azerbajxhanit. \u00c7\u00ebshtja e Zangezur dhe Nakhichevan e zgjidhur duke kaluar territorin e par\u00eb p\u00ebr Armenin\u00eb dhe t\u00eb dytin p\u00ebr Azebajxhanin, por Karabakh-ut i \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb status i ve\u00e7ant\u00eb i rajonit autonom brenda Azerbajxhanit. Ai \u00ebsht\u00eb i populluar me 75% armen\u00eb dhe 25% qytetar\u00eb t\u00eb Azerbajxhanit ku pasqyrohet nj\u00eb trash\u00ebgimi e dyfisht\u00eb, islame dhe e krishter\u00eb. Vit pas viti, duke jetuar s\u00eb bashku n\u00ebn regjimin rus dhe pastaj Sovjetik gj\u00ebrat duket sikur shkonin mjaft mir\u00eb. Por n\u00eb vitit 1988, shenjat e shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb Bashkimit Sovjetik jan\u00eb ndier. Paq\u00ebndrueshm\u00ebria politike dhe identiteti zgjuan ose cek\u00ebn ndjenjat e forta nacionaliste. N\u00eb Nagorno-Karabakh, armen\u00ebt aspirojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb hequr qafe tutel\u00ebn e Baku-s dhe t\u00eb bashkohen me Armenin\u00eb. Nj\u00eb luft\u00eb e dhunshme shp\u00ebrtheu n\u00eb vitin 1988, duke p\u00ebrfunduar n\u00eb 1994 me nj\u00eb humbje t\u00eb r\u00ebnd\u00eb t\u00eb Azerbajxhanit, me nj\u00eb rekord prej 30 mij\u00eb viktimash. N\u00eb k\u00ebt\u00eb konflikt u vu re nj\u00eb val\u00eb e spastrimit etnik nga t\u00eb dyja popullsit\u00eb ku rreth 300 mij\u00eb armen\u00eb dhe 700 mij\u00eb qytetar\u00eb t\u00eb Azerbajxhanit u zhvendos\u00ebn nga territori i tyre.<br \/>\nNagorno-Karabakh \u00ebsht\u00eb n\u00ebn kontrollin armen dhe shtat\u00eb distrikte t\u00eb Azerbajxhanit jan\u00eb t\u00eb pushtuara dhe t\u00eb zbrazura nga popullsia e tyre. Q\u00eb nga viti 1992, Grupi Minsk, n\u00eb em\u00ebr t\u00eb OSBE-s\u00eb, i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga negociator\u00ebt rus\u00eb, amerikan\u00eb dhe francez\u00eb, u p\u00ebrpoq t\u00eb pajtoj\u00eb dy pal\u00ebt, por mosbesimi reciprok mban gjall\u00eb konfliktin dhe p\u00ebrleshjet edhe sot. Edhe pse m\u00eb pak intensive se konfliktet e tjera, lufta e Nagorno- Karabakh shton tensionet rajonale, ku \u00e7do shk\u00ebndij\u00eb zjarri shihet si fillimi i nj\u00eb konflikti t\u00eb madh.<br \/>\nKy konflikti ushqehet nga autoritarizmi i dy vendeve, ku lufta \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pretekst p\u00ebr \u00e7do ngrirjen e reformave demokratike t\u00eb k\u00ebrkuara nga popullsia e saj. Propaganda e centralizuar tek armiku i jasht\u00ebm forcon kohezionin komb\u00ebtar dhe pasime t\u00eb heshtura n\u00ebn p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb komb\u00ebtare, duke shtuar zhg\u00ebnjimin e grupeve opozitare, t\u00eb margjinalizuara p\u00ebrjet\u00ebsisht.<br \/>\nNj\u00eb luft\u00eb e re Karabakh mes Armenis\u00eb dhe Azerbajxhanit po sjell n\u00eb v\u00ebmendjen e t\u00eb gjith\u00ebve nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb re, pothuajse e shpallur q\u00eb ka nxjerr\u00eb n\u00eb pah aktor dhe faktor sa t\u00eb rinj aq edhe t\u00eb vjet\u00ebr. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr Rusin\u00eb dhe Turqin\u00eb. K\u00ebto dy shtete, t\u00eb cilat jan\u00eb n\u00eb konflikt p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e Siris\u00eb, tashm\u00eb po p\u00ebrballen edhe me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje. Madje edhe Irani mund t\u00eb nxjerr\u00eb n\u00eb pah q\u00ebllimet e tij rajonale dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<br \/>\n\u00c7\u00ebshtja e Nagorni Karabak duket e larg\u00ebt dhe e huaj, p\u00ebr shkak se t\u00eb gjith\u00eb po shqyrtojn\u00eb \u00e7\u00ebshtjen siriane, por Europa duhet t\u00eb jet\u00eb e shqet\u00ebsuar p\u00ebr dy arsye. S\u00eb pari p\u00ebr t\u00eb siguruar pjes\u00ebn e furnizimeve t\u00eb saj t\u00eb energjis\u00eb, n\u00eb Detin Kaspik dhe tubacionit q\u00eb nuk kalojn\u00eb shum\u00eb larg nga zona e konfliktit, por edhe p\u00ebr t\u00eb kontrolluar ambiciet e Rusis\u00eb n\u00eb jug.<br \/>\nIsh-fuqi koloniale n\u00eb rajon, Rusia u p\u00ebrfshi n\u00eb ringjalljen e fundit t\u00eb armiq\u00ebsis\u00eb midis Armenis\u00eb dhe Azerbajxhanit me q\u00ebllim q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb di\u00e7ka nga kjo luft\u00eb e mundshme. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, Moska merr iniciativ\u00ebn p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrkrahur Armenin\u00eb me q\u00ebllim jo vet\u00ebm q\u00eb t\u00eb kund\u00ebrshtoj\u00eb Baku-n por edhe q\u00eb t\u00eb rivalizoj\u00eb me Turqin\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb forcoj\u00eb pranin\u00eb e saj n\u00eb sfer\u00ebn e influenc\u00ebs tradicionale n\u00eb jug, paralelisht me kthimin e saj mjesht\u00ebror nga Siria. Mbi t\u00eb gjitha afrimi me Armenin\u00eb b\u00ebn q\u00eb Rusia t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb mik n\u00eb rivalitetin e saj me Turqin\u00eb, jo vet\u00ebm duke kund\u00ebrshtuar Azerbajxhanin por duke kujtuar bashkimin e interesave t\u00eb dy shteteve q\u00eb nuk g\u00ebzojn\u00eb simpati p\u00ebr Ankaran\u00eb Zyrtare. Mbi t\u00eb gjitha, Putin, i cili kurr\u00eb nuk e ka tretur shp\u00ebrb\u00ebrjen e Bashkimit Sovjetik, t\u00eb cil\u00ebn e ka quajtur publikisht \u201ckatastrof\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe gjeopolitike t\u00eb shekullit XX\u201d, nuk do ta p\u00ebrballoj\u00eb situat\u00ebn ku Armenia mundet nga Azerbajxhani. Moska gjithashtu \u00ebsht\u00eb vendosur n\u00eb nj\u00eb konflikt t\u00eb ri me Ankaran\u00eb p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e k\u00ebtij rajoni. Por a mund ta l\u00ebm\u00eb Mosk\u00ebn t\u00eb vendoset n\u00eb situata t\u00eb reja konflikti pas ngjarjeve t\u00eb Siris\u00eb?<\/p>\n<p>P\u00ebrktheu: Jona Koprencka<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga: Bayram BALCI M\u00eb 2 prill, konflikti i ngrir\u00eb i Nagorno-Karabakh-ut mes Armenis\u00eb dhe Azerbajxhanit ka rishfaqur p\u00ebrleshje t\u00eb reja duke i kujtuar bot\u00ebs se kjo mosmarr\u00ebveshje territoriale tridhjet\u00eb vje\u00e7are&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11218,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-11217","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-reflektim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11217"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11217"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11217\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11226,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11217\/revisions\/11226"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11218"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11217"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11217"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11217"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}