{"id":12358,"date":"2016-06-16T12:13:32","date_gmt":"2016-06-16T11:13:32","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=12358"},"modified":"2016-06-16T12:13:32","modified_gmt":"2016-06-16T11:13:32","slug":"rishqyrtimi-i-lufterave-te-ballkanit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=12358","title":{"rendered":"Rishqyrtimi i Luft\u00ebrave t\u00eb Ballkanit"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #808080;\"><strong>Gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb dhe t\u00eb Dyt\u00eb t\u00eb Ballkanit q\u00eb u zhvilluan mes viteve 1912-1913 t\u00eb gjith\u00eb mysliman\u00ebt e rajonit p\u00ebrjetuan nj\u00eb mizori tragjike.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/111-5444-2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter  wp-image-12359\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/111-5444-2.jpg\" alt=\"111-5444\" width=\"694\" height=\"390\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/111-5444-2.jpg 610w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/111-5444-2-300x169.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 694px) 100vw, 694px\" \/><\/a>Gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb dhe t\u00eb Dyt\u00eb t\u00eb Ballkanit q\u00eb u zhvilluan mes viteve 1912-1913 t\u00eb gjith\u00eb mysliman\u00ebt e rajonit p\u00ebrjetuan nj\u00eb mizori tragjike. Mysliman\u00ebt e mbetur n\u00eb territoret prej ku u t\u00ebrhoq Perandoria Osmane ishin t\u00eb pafuqish\u00ebm dhe u detyruan t\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb m\u00ebshir\u00eb t\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb vendeve ku jetonin. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Justin McCarthy n\u00eb luft\u00ebrat e Ballkanit kan\u00eb vdekur 632.408 mysliman\u00eb, nd\u00ebrsa 812.771 t\u00eb tjer\u00eb u detyruan n\u00eb shp\u00ebrngulje. Si rezultat i k\u00ebsaj numri i mysliman\u00ebve t\u00eb mbetur n\u00eb Ballkan pas luft\u00ebrave ishte ulur n\u00eb nivel p\u00ebr 62%. Edhe pse nga Luft\u00ebrat e Ballkanit t\u00eb zhvilluara n\u00eb vitet 1912 dhe 1913 kan\u00eb kaluar m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb shekull vendet e rajonit vazhdojn\u00eb t\u00eb neglizhojn\u00eb k\u00ebt\u00eb realitet dhe t\u00eb flasin gj\u00ebra t\u00eb ndryshme rreth luft\u00ebrave n\u00eb fjal\u00eb.<\/p>\n<p>Kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr historin\u00eb e Ballkanit intelektual\u00ebt e k\u00ebtij rajoni pajtohen n\u00eb shum\u00eb pak gj\u00ebra dhe besojn\u00eb n\u00eb realitete t\u00eb ndryshme n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. \u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se edhe historian\u00ebt e Ballkanit nuk arrijn\u00eb t\u00eb marrin nj\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt rreth Luft\u00ebrave t\u00eb Ballkanit. Kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr arsye mund t\u00eb themi se Luft\u00ebrat e Ballkanit kan\u00eb kuptime t\u00eb ndryshme p\u00ebr kombe t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>Sipas disave k\u00ebto luft\u00ebra kan\u00eb qen\u00eb lufta heroike dhe \u00e7lirimtare, p\u00ebr disa t\u00eb tjer\u00eb ato shkaktuan cop\u00ebtimin e vendit dhe humbje t\u00eb territoreve dhe sipas t\u00eb tjer\u00ebve ato kan\u00eb qen\u00eb mizori dhe spastrim etnik. P\u00ebr shembull nga aspekti i serb\u00ebve Luft\u00ebrat e Ballkanit kan\u00eb dometh\u00ebnien e \u00e7lirimit t\u00eb Kosov\u00ebs, nd\u00ebrsa nga aspekti i shqiptar\u00ebve pushtimi i Kosov\u00ebs nga ana e serb\u00ebve. Luft\u00ebrat e Ballkanit p\u00ebr Serbin\u00eb, Greqin\u00eb dhe Malin e Zi kan\u00eb qen\u00eb nj\u00eb kulm p\u00ebr programin e politik\u00ebs s\u00eb tyre komb\u00ebtare, nd\u00ebrkaq p\u00ebr Bullgarin\u00eb, Shqip\u00ebrin\u00eb, Maqedonin\u00eb dhe Turqin\u00eb, Luft\u00ebrat e Ballkanit soll\u00ebn edhe cop\u00ebtimin e territoreve t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi kur organizohet ndonj\u00eb aktivitet n\u00eb lidhje me Luft\u00ebrat e\u00a0 Ballkanit t\u00eb viteve 1912 dhe 1913 n\u00eb ndonj\u00eb vend at\u00ebher\u00eb b\u00ebhen kritika se roli i atij vendi n\u00eb k\u00ebto luft\u00ebra tregohet si m\u00eb pozitiv nd\u00ebrsa i t\u00eb tjer\u00ebve m\u00eb negativ. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr rrethet nacionaliste n\u00eb vendet e Ballkanit k\u00ebrkojn\u00eb q\u00eb ceremonit\u00eb e kremtimit t\u00eb p\u00ebrvjetorit t\u00eb k\u00ebtyre luft\u00ebrave t\u00eb jen\u00eb m\u00eb realiste. Si p\u00ebr shembull n\u00eb mesin e serb\u00ebve ka t\u00eb till\u00eb t\u00eb cil\u00ebt k\u00ebrkojn\u00eb q\u00eb t\u00eb theksohet fitorja e Serbis\u00eb n\u00eb k\u00ebto luft\u00ebra. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ngjashme edhe n\u00eb Turqi ka prej atyre q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb q\u00eb Luft\u00ebrat e Ballkanit t\u00eb p\u00ebrkujtohen p\u00ebr nga mizorit\u00eb e b\u00ebra ndaj mysliman\u00ebve dhe turqve. Si p\u00ebrfundim edhe aktivitetet m\u00eb q\u00ebllim mira n\u00eb lidhje me Luft\u00ebrat e Ballkanit b\u00ebhen shkak i disa polemikave nacionaliste n\u00eb rajon.<\/p>\n<p>Edhe pse pal\u00ebt e ndryshme kan\u00eb arsyetime t\u00eb llojllojshme n\u00eb lidhje me Luft\u00ebrat e Ballkanit askush nuk mund ta mohoj\u00eb k\u00ebt\u00eb realitet themelor\u00eb: \u2018Vendet e Ballkanit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb arrit\u00ebn n\u00eb marr\u00ebveshje n\u00eb shpalljen e luft\u00ebs kund\u00ebr udh\u00ebheqjes osmane. Mir\u00ebpo nuk arrit\u00ebn n\u00eb marr\u00ebveshje kur duhet ti japin fund luft\u00ebs dhe kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja kryesore e shp\u00ebrthimit t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb t\u00eb Ballkanit\u2019. Me mendimin se pushtimi i m\u00eb shum\u00eb territoreve \u00ebsht\u00eb m\u00eb i mir\u00eb, vendet e Ballkanit pothuajse vrapuan drejt\u00eb realizimit t\u00eb \u00ebndrrave t\u00eb vendeve m\u00eb t\u00eb gjera t\u00eb themeluara n\u00eb periudh\u00ebn mesjetare.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga keqkuptimet kryesore t\u00eb atyre t\u00eb cil\u00ebt arrit\u00ebn ti zgjerojn\u00eb territoret e tyre, ishte mendimi se territoret e pushtuara u takojn\u00eb kombit t\u00eb tyre. Sepse n\u00eb territoret e pushtuara me shekuj jetonin s\u00eb bashku njer\u00ebzit me identitete t\u00eb ndryshme etnike dhe fetare. P\u00ebr shkak t\u00eb neglizhimit t\u00eb k\u00ebtij realiteti n\u00eb Ballkan deri n\u00eb nj\u00eb t\u00eb kaluar t\u00eb af\u00ebrt ka patur probleme t\u00eb ndryshme. K\u00ebshtu q\u00eb kufijt\u00eb politik pas Luft\u00ebrave t\u00eb Ballkanit nuk p\u00ebrputheshin me kufijt\u00eb etnik. Nj\u00eb num\u00ebr i madh i njer\u00ebzve q\u00eb ishin m\u00eb t\u00eb shumt\u00eb n\u00eb num\u00ebr se sa banor\u00ebt e atij vendi vazhdonin t\u00eb q\u00ebndronin brenda kufijve t\u00eb vendeve fqinje. Kjo gjendje b\u00ebri q\u00eb gjat\u00eb viteve t\u00eb ardhshme n\u00eb rajonin e Ballkanit t\u00eb jetohen luft\u00ebrat e reja.<\/p>\n<p>Para 104 vitesh popujt e Ballkanit ishin n\u00eb nj\u00eb udh\u00ebkryq. Ata ishin t\u00eb detyruar p\u00ebr t\u00eb marr vendime jetike p\u00ebr pavar\u00ebsimin e tyre. \u00cbsht\u00eb e habitshme q\u00eb edhe sot 100 vite pas Luft\u00ebrave t\u00eb Ballkanit disa vende t\u00eb k\u00ebtij rajoni veten ende e shohin n\u00eb at\u00eb udh\u00ebkryq kur duhen t\u00eb jepen vendimet e r\u00ebnd\u00ebsishme. M\u00eb e keqja \u00ebsht\u00eb q\u00eb vendet e Ballkanit edhe pas nj\u00eb shekulli nuk thon\u00eb dhe nuk mund t\u00eb mbajn\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt mbi problemet ekzistuese. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye zhvillimet n\u00eb Kosov\u00eb, Maqedoni dhe Bosnje-Hercegovin\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb paraqesin nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr tronditjen e paqes dhe stabilitetit n\u00eb Ballkan. Prandaj bashk\u00ebpunimi rajonal do t\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb rrug\u00ebdalje nga situata e till\u00eb. Mir\u00ebpo duke e b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00ebsht\u00eb e nevojshme q\u00eb banor\u00ebt e rajonit t\u00eb shikojn\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen duke mos u kthyer shum\u00eb nga e kaluara. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr duhet t\u00eb marrin parasysh edhe mendimet e t\u00eb tjer\u00ebve gjat\u00eb shkrimit t\u00eb historis\u00eb s\u00eb Ballkanit. Sepse n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn nga Luft\u00ebrat e Ballkanit nuk do t\u00eb mund t\u00eb nxjerrim m\u00ebsime pa patur nj\u00eb shpjegim m\u00eb objektiv.<\/p>\n<p><strong>Autor: Dr. Erhan Turbedar<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb dhe t\u00eb Dyt\u00eb t\u00eb Ballkanit q\u00eb u zhvilluan mes viteve 1912-1913 t\u00eb gjith\u00eb mysliman\u00ebt e rajonit p\u00ebrjetuan nj\u00eb mizori tragjike. Gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb dhe t\u00eb&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12359,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-12358","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12358"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12358"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12358\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12360,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12358\/revisions\/12360"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12359"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12358"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12358"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12358"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}