{"id":12889,"date":"2016-07-09T11:51:53","date_gmt":"2016-07-09T10:51:53","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=12889"},"modified":"2016-07-09T11:55:00","modified_gmt":"2016-07-09T10:55:00","slug":"1001-zbulimet-myslimane-a-i-dini-keto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=12889","title":{"rendered":"1001 zbulimet Myslimane \u2013 A i dini k\u00ebto?"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/111-65778-e1468061482576.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-12890\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/111-65778-e1468061482576.jpg\" alt=\"111-65778\" width=\"696\" height=\"403\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/111-65778-e1468061482576.jpg 696w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/111-65778-e1468061482576-300x174.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 696px) 100vw, 696px\" \/><\/a>\u201c1001 zbulimet\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ekspozit\u00eb q\u00eb tregon kontributin e Mysliman\u00ebve n\u00eb bot\u00eb p\u00ebr mjek\u00ebsin\u00eb moderne, matematik\u00ebn, fizik\u00ebn, gjeografin\u00eb dhe teknologjin\u00eb. Mesjeta \u00ebsht\u00eb referuar shpesh si \u201ckoh\u00eb t\u00eb err\u00ebta\u201d por n\u00eb fakt ishin \u201ckoh\u00eb t\u00eb arta\u201d p\u00ebr bot\u00ebn Myslimane, nj\u00eb epok\u00eb ku zhvillimi n\u00eb m\u00ebsim u b\u00eb baz\u00eb p\u00ebr suksesin modern\u00eb.<\/p>\n<p>Tash po mbahet kjo ekspozit\u00eb, q\u00eb do t\u00eb jet\u00eb e hapur deri m\u00eb 15 gusht\u00eb n\u00eb Universitetin Biruni n\u00eb Stamboll. Ideatori Salim al -Hassani, profesor i Inxhinieris\u00eb Mjek\u00ebsore p\u00ebrpjekjet p\u00ebrmes k\u00ebtij projekti se \u201c100 vjet\u00ebt e amnezis\u00eb\u201d n\u00eb fakt ishin \u201ckoha e art\u00eb\u201d p\u00ebr bot\u00ebn Islame. Kjo ekspozit\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb suksesshme \u00ebsht\u00eb mbajtur n\u00eb Lond\u00ebr, Nju Jork, Paris, Beijing, Kuala Lumpur. Ka pasur mbi 8 milion vizitor dhe ka p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb rris v\u00ebmendjen p\u00ebr koh\u00ebn e art\u00eb t\u00eb civilizimit Mysliman, duke treguar kontributin 1000 vje\u00e7ar q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e matematik\u00ebs, fizik\u00ebs, edukimit, sh\u00ebndetit, shkenc\u00ebs dhe kultur\u00ebs.<\/p>\n<p>Ekspozita ka dh\u00ebn\u00eb informacione mbi k\u00ebto tema:<\/p>\n<p><strong>Universiteti i par\u00eb i themeluar nga Fatima al-Fihiri<\/strong><\/p>\n<p>Universiteti i par\u00eb n\u00eb bot\u00eb, Al Qarawiyyin, ishte themeluar n\u00eb vitin 859 nga nj\u00eb grua myslimane q\u00eb quhet Fatima al-Fihiri n\u00eb Fes t\u00eb Marokos. Ajo ishte vajza e nj\u00eb mbreti t\u00eb pasur dhe me vdekjen e burrit dhe v\u00ebllez\u00ebrve, ajo dhe motra e saj Mariam kishin trash\u00ebguar nj\u00eb shum\u00eb t\u00eb konsiderueshme t\u00eb parave. Fatima e nd\u00ebrtoi Univeristetin e Al Qarawiyyin, nd\u00ebrsa motra e saj Mariam nd\u00ebrtoji xhamin Al-Andaluzia, t\u00eb dyja k\u00ebto vendos\u00ebn q\u00eb jet\u00ebn e tyre ta japin n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb njer\u00ebzve. Universiteti Al- Qarawiyyin u b\u00eb qend\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr edukim dhe universiteti i par\u00eb Islam prestigjioz n\u00eb bot\u00eb. Universiteti ofronte l\u00ebnd\u00eb si gramatika, mjek\u00ebsia, matematika, astronomia, kima, historia, gjeografia dhe arti, duke prodhuar k\u00ebshtu mendimtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb mir\u00eb n\u00eb bot\u00eb Abu-Abbas al-Zawawi, Abu Madhab Al-Fasi (teoristi i jurispodenc\u00ebs Islame) dhe Leo Africanus(i njohur si udh\u00ebp\u00ebrshkrues dhe shkrimtar). Edhe pse ishte hapur para 1,157 vjete, universiteti \u00ebsht\u00eb rihapur dhe funksionon ende. N\u00eb vitin 2012 \u00ebsht\u00eb rinovuar biblioteka dhe \u00ebsht\u00eb e hapur p\u00ebr publik.<br \/>\nCertifikata origjinale e bibliotek\u00ebs \u00ebsht\u00eb e shkruar n\u00eb nj\u00eb tabel\u00eb t\u00eb drurit s\u00eb bashku me nj\u00eb Kuran origjinal t\u00eb shekullit t\u00eb n\u00ebnt\u00eb, n\u00eb lidhjen e saj origjinale.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Ora e Elefantit- e nd\u00ebrtuar nga al-Jazari (1136-1206)<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/kohaislame.com\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/1000.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-59821 alignright\" src=\"http:\/\/kohaislame.com\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/1000-191x300.jpg\" alt=\"1000\" width=\"218\" height=\"342\" \/><\/a>Al-Jazari ishte nj\u00eb inxhinier i shquar mekanik nga Iraku. Ai ishte n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb Nasir al Din \u2013 nj\u00eb dinasti turke q\u00eb sundoi p\u00ebr 25 vjet n\u00eb provinc\u00ebn e Dijarbakir n\u00eb jug-lindje t\u00eb Turqis\u00eb. Al-Jaziri kishte marr\u00eb p\u00ebrkrahje nga mbreti Artuqid k\u00ebshtu ishte n\u00eb gjendje t\u00eb kushtoj\u00eb koh\u00ebn e tij p\u00ebr t\u00eb studiuar, p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb k\u00ebrkime dhe shpikje. Shpikja e tij m\u00eb t\u00eb madhe ishte nj\u00eb or\u00eb shtat\u00eb metra t\u00eb lart\u00eb elefant, q\u00eb p\u00ebrdorte teknologjin\u00eb greke ngritjes ujit, nj\u00eb elefant indian, nj\u00eb feniks egjiptian, figura arab, qilim persian dhe dragua kinez. Ora elefant p\u00ebrb\u00ebhet nga disa mekanizmave q\u00eb p\u00ebrdoren ende n\u00eb inxhinieri moderne. Al-Jaziri shkroi nj\u00eb lib\u00ebr t\u00eb detajuar se si duhet punuar p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar dhjet\u00ebra makina duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe pompa thithje, boshtet maniake dhe p\u00ebr pajisjet p\u00ebr ngritjen e ujit, t\u00eb cilat kan\u00eb kontribuar n\u00eb zhvillimin e teknologjis\u00eb moderne.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Pioneer i Mjek\u00ebsis\u00eb \u2013 el-Zahravi (936 \u2013 103)<\/strong><\/p>\n<p>Al-Zahravi, emri i t\u00eb cilit ishte latinizuar si Abulcasis, ka lindur n\u00eb Kordoba, Andaluzi.<\/p>\n<p>Puna e tij m\u00eb e mir\u00eb ishte trajtesa tridhjet\u00eb kapitullshe Kitab el -Tasrif. Libri i tij mbulon nj\u00eb gam\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb temave mjek\u00ebsore n\u00eb fush\u00ebn e stomatologjis\u00eb dhe lindjes s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve.<br \/>\nNatyra e tij t\u00eb dhembshur t\u00ebrheq v\u00ebmendjen p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebniet pozitive mjek-pacient dhe r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e trajtimit t\u00eb pacient\u00ebve pa marr\u00eb parasysh statusin e tyre social. Libri \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb latinisht nga Gerardi i Kremon\u00ebs n\u00eb shekullin e 12, dhe u b\u00eb nj\u00eb burim kryesor p\u00ebr njohuri mjek\u00ebsore. Nd\u00ebr arritjet el-Zahravit \u00ebsht\u00eb shpikje e mbi 200 instrumenteve kirurgjike q\u00eb p\u00ebrdoren ende sot gjat\u00eb operacionit, disa prej t\u00eb cilave nuk ndryshuar as n\u00eb dizajn.<\/p>\n<p>Ai \u00ebsht\u00eb specializuar n\u00eb sh\u00ebrimin e s\u00ebmundjeve nga djegia (djegia me hekur t\u00eb nxeht\u00eb, rryma elektrike nga zjarri); ishte i pari p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshkruar shtatz\u00ebni ektopike (nj\u00eb shtatz\u00ebni n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn fetusi zhvillohet jasht\u00eb mitr\u00ebs), e cila n\u00eb at\u00eb koh\u00eb ishte fatale; ai e p\u00ebrshkroi p\u00ebrdorimin e pinc\u00ebs p\u00ebr d\u00ebrgesat vaginale, si dhe heqjen e fetusit t\u00eb vdekur, kjo sa p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmendur vet\u00ebm disa prej procedurave t\u00eb tij t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme mjek\u00ebsore.<\/p>\n<p>Shpikja e tij m\u00eb t\u00eb mir\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrdorimi i asaj q\u00eb quhet \u201czorr\u00eb\u201d (qepje plage e b\u00ebr\u00eb nga zorr\u00eb e vog\u00ebl e rip\u00ebrtyp\u00ebsve e sh\u00ebndetshme) p\u00ebr t\u00eb qepur organe brendshme. Nj\u00eb praktik\u00eb e till\u00eb p\u00ebrdoret ende sot dhe duket t\u00eb jet\u00eb e vetmja substanc\u00eb natyrore t\u00eb cil\u00ebn trupi e pranon dhe \u00ebsht\u00eb i aft\u00eb p\u00ebr tret natyrsh\u00ebm. P\u00ebr shkak t\u00eb kontributit t\u00eb tij n\u00eb bot\u00ebn e mjek\u00ebsis\u00eb, al-Zahravi \u00ebsht\u00eb referuar shpeshher\u00eb si \u201cbabai i mjek\u00ebsis\u00eb\u201d.<\/p>\n<p><strong>\/KohaIslame\/<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201c1001 zbulimet\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ekspozit\u00eb q\u00eb tregon kontributin e Mysliman\u00ebve n\u00eb bot\u00eb p\u00ebr mjek\u00ebsin\u00eb moderne, matematik\u00ebn, fizik\u00ebn, gjeografin\u00eb dhe teknologjin\u00eb. Mesjeta \u00ebsht\u00eb referuar shpesh si \u201ckoh\u00eb t\u00eb err\u00ebta\u201d por n\u00eb&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12890,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-12889","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shk-tek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12889"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12889"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12889\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12895,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12889\/revisions\/12895"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12890"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12889"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12889"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12889"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}