{"id":15241,"date":"2016-10-13T09:01:58","date_gmt":"2016-10-13T07:01:58","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=15241"},"modified":"2016-10-12T19:39:38","modified_gmt":"2016-10-12T17:39:38","slug":"shifrat-e-tregtise-se-jashtme-te-turqise-ne-gusht-2016","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=15241","title":{"rendered":"Shifrat e tregtis\u00eb s\u00eb jashtme t\u00eb Turqis\u00eb n\u00eb gusht 2016"},"content":{"rendered":"<p><em><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/exp-543333.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter  wp-image-15242\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/exp-543333.png\" alt=\"exp-543333\" width=\"718\" height=\"404\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/exp-543333.png 610w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/exp-543333-300x169.png 300w\" sizes=\"(max-width: 718px) 100vw, 718px\" \/><\/a>Analiz\u00eb nga as. prof. dr. Huseyin Karamelikli, n\u00eb lidhje me importin dhe eksportin e realizuar nga Turqia n\u00eb muajin gusht 2016&#8230;<\/em><\/p>\n<p>Shtetet e industrializuara dhe ato n\u00eb zhvillim e sip\u00ebr synojn\u00eb t\u00eb fitojn\u00eb t\u00eb ardhura n\u00eb valut\u00eb dhe t\u00eb rrisin ekonomit\u00eb e tyre duke u shitur shteteve t\u00eb tjera mallrat dhe sh\u00ebrbimet, q\u00eb kan\u00eb prodhuar. Eksporti\u00a0n\u00eb ekonomi n\u00ebnkupton transportimin e t\u00eb mirave materiale ose sh\u00ebrbimeve nga nj\u00eb vend n\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb legjitime, sipas rregullave dhe standardeve t\u00eb vendeve pjes\u00ebmarr\u00ebse n\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrrim mallrash ose t\u00eb mirash. <a href=\"http:\/\/www.trt.net.tr\/shqip\/\">Eksportimi<\/a> i mallrave b\u00ebhet drejt konsumator\u00ebve t\u00eb huaj n\u00eb nj\u00eb shtet tjet\u00ebr nga ai prodhues i atyre mallrave. Ndryshe nga eksporti, q\u00eb n\u00ebnkupton daljen e mallrave nga nj\u00eb vend drejt nj\u00eb tjetri, importi n\u00ebnkupton t\u00eb mirat materiale apo sh\u00ebrbimet, t\u00eb cilat hyjn\u00eb nga nj\u00eb vend n\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr. Kurse totali i sasis\u00eb s\u00eb import-eksportit t\u00eb nj\u00eb vendi pasqyron v\u00ebllimin e tregtis\u00eb s\u00eb jashtme t\u00eb tij. N\u00eb rast se vlera e mallrave t\u00eb eksportuara (t\u00eb k\u00ebmbyera p\u00ebr valuta) \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe sesa vlera e mallrave t\u00eb importuara, at\u00ebher\u00eb kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me suficit tregtar. Por n\u00ebse vlera e mallrave t\u00eb eksportuara (t\u00eb k\u00ebmbyera p\u00ebr valuta) \u00ebsht\u00eb m\u00eb e vog\u00ebl sesa ajo e mallrave t\u00eb importuara, at\u00ebher\u00eb ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb raport negativ dhe kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me deficit tregtar.<\/p>\n<p>Zhvillimi i tregtis\u00eb s\u00eb jashtme kontribuon n\u00eb ekonomin\u00eb e nj\u00eb vendi p\u00ebrmes shum\u00eb kanaleve. \u00c7\u2019\u00ebsht\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja, blerja e mallrave dhe sh\u00ebrbimeve t\u00eb nevojshme p\u00ebr nj\u00eb vend me \u00e7mime t\u00eb arsyeshme nga tregjet e lira jasht\u00eb shtetit paraqet avantazhe t\u00eb ndryshme jo vet\u00ebm p\u00ebr investitor\u00ebt, por edhe p\u00ebr familjet. Gjithashtu mund\u00ebson q\u00eb vendi t\u00eb shfryt\u00ebzoj\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb efikase kapitalin, fuqin\u00eb pun\u00ebtore, burimet natyrore dhe faktor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb prodhimit. Vet\u00eb rritja e nivelit t\u00eb eksportit siguron nj\u00eb hyrje m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb valut\u00ebs n\u00eb vend dhe hyrja e valut\u00ebs kontribuon n\u00eb shtimin e likuiditetit, n\u00eb reduktimin e normave t\u00eb interesit dhe n\u00eb rritjen e fuqis\u00eb bler\u00ebse t\u00eb qytetar\u00ebve brenda vendit. Nd\u00ebrsa normat e ul\u00ebta t\u00eb interesit u japin shansin sip\u00ebrmarr\u00ebsve p\u00ebr marr\u00eb kredi t\u00eb buta dhe p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb investime t\u00eb reja.<\/p>\n<p>Ekonomia turke n\u00eb zhvillim renditet mes atyre 20 m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhave n\u00eb bot\u00eb, q\u00eb njihen gjer\u00ebsisht si G20. Me nj\u00eb popullsi rreth 80 milion\u00eb banor\u00eb, Turqia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr vendet me import-eksport t\u00eb lart\u00eb. Fal\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb re n\u00eb mosh\u00eb dhe dinamike, ky vend ka arritur nj\u00eb nivel prodhimi t\u00eb lart\u00eb, q\u00eb n\u00eb 15 vitet e fundit ka sjell\u00eb rrjedhimisht edhe shum\u00ebfishimin e shifrave t\u00eb eksportit. Z\u00ebrat e eksportit turk formojn\u00eb nj\u00eb gam\u00eb mjaft t\u00eb gjer\u00eb duke filluar q\u00eb nga automobilistika dhe industria e arm\u00ebve, e deri tek energjia dhe produktet bujq\u00ebsore.<\/p>\n<p>Instituti i Statistikave t\u00eb Turqis\u00eb (TUIK) publikoi pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb shifrat e tregtis\u00eb s\u00eb jashtme turke p\u00ebr muajin gusht 2016. Sipas k\u00ebtyre statistikave t\u00eb p\u00ebrkohshme, q\u00eb jan\u00eb hartuar me pun\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb TUIK dhe Ministris\u00eb s\u00eb Doganave e Tregtis\u00eb, eksporti i Turqis\u00eb n\u00eb gusht t\u00eb k\u00ebtij viti \u00ebsht\u00eb rritur me 7,7% n\u00eb krahasim me t\u00eb nj\u00ebjtin muaj t\u00eb 2015-s, p\u00ebr nj\u00eb shum\u00eb prej 11,9 miliard\u00eb dollar\u00ebsh. Nd\u00ebrsa importi turk n\u00eb gusht t\u00eb 2016-s ka sh\u00ebnuar nj\u00eb rritje me 3,7% n\u00eb krahasim me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn periudh\u00eb t\u00eb nj\u00eb viti m\u00eb par\u00eb duke arritur n\u00eb 16,5 miliard\u00eb dollar\u00eb. Sa i p\u00ebrket deficitit tregtar t\u00eb Turqis\u00eb, n\u00eb gusht 2016 \u00ebsht\u00eb regjistruar nj\u00eb r\u00ebnie me 5,3%, q\u00eb e p\u00ebrkthyer n\u00eb shifra do t\u00eb thot\u00eb 4 miliard\u00eb e 687 milion\u00eb dollar\u00eb amerikan\u00eb. Destinacioni kryesor i eksportit turk n\u00eb muajin e tet\u00eb t\u00eb k\u00ebtij viti rezulton t\u00eb jet\u00eb Gjermania me 1 miliard e 193 milion\u00eb dollar\u00eb, e pasuar nga Britania e Madhe me 921 milion\u00eb dollar\u00eb, Iraku me 708 milion\u00eb dollar\u00eb dhe Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs me 606 milion\u00eb dollar\u00eb.<\/p>\n<p>Si p\u00ebrfundim, fal\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb saj n\u00eb zhvillim dhe tregtis\u00eb s\u00eb jashtme vjetore q\u00eb shkon deri n\u00eb 400-450 miliard\u00eb dollar\u00eb, Turqia renditet mes 20 ekonomive m\u00eb t\u00eb fuqishme n\u00eb bot\u00eb. N\u00eb 15 vitet e fundit, v\u00ebllimi i tregtis\u00eb s\u00eb jashtme turke ka kap\u00ebrcyer pragun e 400 miliard\u00eb dollar\u00ebve, nga 82 miliard\u00eb dollar\u00eb q\u00eb ishte m\u00eb par\u00eb. Pjesa e tregtis\u00eb s\u00eb jashtme n\u00eb PBB-n\u00eb e vendit \u00ebsht\u00eb rritur n\u00eb 48%, nga 37% q\u00eb ishte m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb dekad\u00eb m\u00eb par\u00eb. Objektivi primar i ekonomis\u00eb turke n\u00eb zhvillim deri n\u00eb vitin 2023, q\u00eb p\u00ebrkon me 100-vjetorin e themelimit t\u00eb republik\u00ebs, \u00ebsht\u00eb t\u00eb realizoj\u00eb s\u00eb paku 500 miliard\u00eb dollar\u00eb eksport n\u00eb vit. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Institutit t\u00eb Statistikave t\u00eb Turqis\u00eb, eksporti turk n\u00eb gusht t\u00eb k\u00ebtij viti \u00ebsht\u00eb rritur me 7,7% n\u00eb krahasim me t\u00eb nj\u00ebjtin muaj t\u00eb 2015-s, p\u00ebr nj\u00eb shum\u00eb prej <a href=\"http:\/\/www.trt.net.tr\/shqip\/\">11,9 miliard\u00eb dollar\u00ebsh.<\/a> Nd\u00ebrsa importi turk n\u00eb gusht t\u00eb 2016-s ka sh\u00ebnuar nj\u00eb rritje me 3,7% n\u00eb krahasim me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn periudh\u00eb t\u00eb nj\u00eb viti m\u00eb par\u00eb duke arritur n\u00eb 16,5 miliard\u00eb dollar\u00eb. P\u00ebr realizimin e k\u00ebtij objektivi jubilar, qeveria turke ka hartuar edhe nj\u00eb s\u00ebr\u00eb paketash stimuluese. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, rritja e nivelit t\u00eb eksportit do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb kontribuoj\u00eb fuqish\u00ebm n\u00eb zhvillimin e ekonomis\u00eb, n\u00eb reduktimin e papun\u00ebsis\u00eb dhe n\u00eb rritjen e mir\u00ebqenies s\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Turqis\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Autor: As. prof. dr. Huseyin Karamelikli &#8211; Pedagog n\u00eb Fakultetin e Shkencave Ekonomike t\u00eb Universitetit \u201cKarabuk&#8221;, Karabyk<\/em><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.trt.net.tr\/shqip\/\"><em>Shqip\u00ebroi: Hilmi Velagoshti &#8211; Gazetar n\u00eb Departamentin e Transmetimeve t\u00eb Jashtme, TRT, Ankara<\/em><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Analiz\u00eb nga as. prof. dr. Huseyin Karamelikli, n\u00eb lidhje me importin dhe eksportin e realizuar nga Turqia n\u00eb muajin gusht 2016&#8230; Shtetet e industrializuara dhe ato n\u00eb zhvillim e sip\u00ebr&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15242,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-15241","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15241"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15241"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15241\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15243,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15241\/revisions\/15243"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15242"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15241"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15241"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15241"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}