{"id":1608,"date":"2015-08-13T10:22:37","date_gmt":"2015-08-13T09:22:37","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=1608"},"modified":"2015-08-13T10:26:44","modified_gmt":"2015-08-13T09:26:44","slug":"14-vjetori-i-nenshkrimit-te-marreveshjes-se-ohrit-ne-maqedoni-ne-kendveshtrimin-e-eksperteve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=1608","title":{"rendered":"14 vjetori i n\u00ebnshkrimit t\u00eb Marr\u00ebveshjes s\u00eb Ohrit n\u00eb Maqedoni n\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrimin e ekspert\u00ebve"},"content":{"rendered":"

\"marreveshja<\/a><\/p>\n

Marr\u00ebveshja Korniz\u00eb e Ohrit, e cila u n\u00ebnshkrua m\u00eb dat\u00eb 13 gusht t\u00eb vitit 2001 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje p\u00ebr sigurimin e t\u00eb ardhmes dhe demokracis\u00eb n\u00eb Maqedoni, si dhe mund\u00ebsimin e zhvillimit t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve m\u00eb t\u00eb af\u00ebrta dhe m\u00eb t\u00eb integruara nd\u00ebrmjet Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb dhe Bashk\u00ebsis\u00eb euro-atlantike, nj\u00ebjt\u00eb dhe promovimin e zhvillimit t\u00eb qet\u00eb dhe harmonik t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb qytetare, duke respektuar nj\u00ebkoh\u00ebsisht identitetin etnik dhe interesat e t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb Maqedonis\u00eb.<\/p>\n

Marr\u00ebveshja u n\u00ebnshkrua mes partive m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha politike n\u00eb vend dhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesve special t\u00eb Bashkimit Evropian dhe SHBA-ve, e cila i dha fund konfliktit nd\u00ebretnik t\u00eb vitit 2001 nd\u00ebrmjet dy bashk\u00ebsive m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha etnike n\u00eb vend, shqiptar\u00ebve dhe maqedonasve. N\u00eb negociatat q\u00eb zgjat\u00ebn rreth dy muaj n\u00eb qytetin e Ohrit u zhvilluan n\u00ebn patronazhin e presidentit t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm t\u00eb Maqedonis\u00eb, Boris Trajkovski, nd\u00ebrsa u n\u00ebnshkrua edhe nga kryetari i Lidhjes Social Demokratike t\u00eb Maqedonis\u00eb (SDMS), Branko C\u00ebrvenkovski, kryetari i Partis\u00eb Demokratike Shqiptare (PDSH), Arb\u00ebn Xhaferi, kryetar i VMRO-DMPNE-s\u00eb, Lup\u00e7o Georgievski, si dhe nga kryetari i Partis\u00eb p\u00ebr Prosperitet Demokratik (PPD), Imer Imeri. D\u00ebshmitar\u00eb n\u00eb n\u00ebnshkrimin e marr\u00ebveshjes ishin Fran\u00e7ois L\u00e9otard, p\u00ebrfaq\u00ebsues i posa\u00e7\u00ebm nga Bashkimi Evropian dhe James Perdue, p\u00ebrfaq\u00ebsues i posa\u00e7\u00ebm nga SHBA.<\/p>\n

Sot, 14 vite pas n\u00ebnshkrimit t\u00eb Marr\u00ebveshjes s\u00eb Ohrit, mendimet e politikan\u00ebve, ekspert\u00ebve, analist\u00ebve dhe publikut t\u00eb gjer\u00eb jan\u00eb t\u00eb ndryshme. N\u00eb nj\u00eb prononcim p\u00ebr Anadolu Agency (AA) disa prej tyre thon\u00eb se kjo marr\u00ebveshja ka kontribuar n\u00eb nd\u00ebrtimin e nj\u00eb shteti dhe shoq\u00ebrie multi-etnike, e cila garanton dhe promovon t\u00eb drejtat e bashk\u00ebsive etnike pakic\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb disa t\u00eb tjer\u00eb mendojn\u00eb se ende duhet t\u00eb implementohen disa \u00e7\u00ebshtje t\u00eb marr\u00ebveshjes, por ka edhe nga ata q\u00eb mendojn\u00eb se kjo marr\u00ebveshje sjell jostabilitetin nd\u00ebr-etnik n\u00eb vend.<\/p>\n

Nj\u00eb nga hartuesit e Marr\u00ebveshjes s\u00eb Ohrit, Naser Ziberi, thot\u00eb p\u00ebr AA se kjo marr\u00ebveshje ishte nj\u00eb kompromis i nevojsh\u00ebm dhe i dobish\u00ebm p\u00ebr Maqedonin\u00eb n\u00eb momentet e nj\u00eb krize t\u00eb thell\u00eb politike dhe t\u00eb siguris\u00eb, e cila e nxori vendin nga dyert e luft\u00ebs qytetare, por n\u00eb vijim, ai thekson se Marr\u00ebveshja e Ohrit fatkeq\u00ebsisht ka has n\u00eb pengesa q\u00eb kan\u00eb ndikuar n\u00eb zbatimin e saj, si dhe e kan\u00eb d\u00ebmtuar n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e implementimit t\u00eb saj. Ziberi ve\u00e7on se tashm\u00eb kjo ka ndikuar q\u00eb me nj\u00eb seriozitet t\u00eb madh p\u00ebrs\u00ebri t\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb shfaqen pak\u00ebnaq\u00ebsit\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet etnike, gj\u00eb q\u00eb imponon nevoj\u00ebn p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar korrigjime, riparime dhe alternativa t\u00eb saj.<\/p>\n

\u201cUn\u00eb personalisht mendoj se marr\u00ebveshja e Ohrit me disa ri-definime t\u00eb disa \u00e7\u00ebshtjeve mund t\u00eb jet\u00eb baz\u00eb e mir\u00eb e m\u00ebtejshme, sepse marr\u00ebveshje t\u00eb k\u00ebtilla historike t\u00eb n\u00ebnshkruara n\u00eb momentet t\u00eb k\u00ebtilla dramatike dhe t\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsuara nga faktori nd\u00ebrkomb\u00ebtar nuk mund t\u00eb p\u00ebrs\u00ebriten shpesh her\u00eb. Prandaj mendoj se kjo \u00ebsht\u00eb baz\u00eb e mir\u00eb, nj\u00eb themel mbi t\u00eb cilin duhet t\u00eb nd\u00ebrtohet konstrukti i sistemit politik t\u00eb Maqedonis\u00eb, i cili do t\u00eb garantoj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb qeta nd\u00ebretnike, perspektiv euro-atlantike t\u00eb Maqedonis\u00eb dhe nj\u00eb mir\u00ebqenie p\u00ebr t\u00eb gjitha komunitetet q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb t\u00eb\u201d, deklaron Ziberi.<\/p>\n

Sipas tij, defekt themelor i Marr\u00ebveshjes s\u00eb Ohrit \u00ebsht\u00eb mos ekzistimi i nj\u00eb instrumenti i cili do t\u00eb garantonte baraspesh\u00ebn mes dy etniteteve m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb Maqedoni, shqiptar\u00ebve dhe maqedonasve, por si\u00e7 thot\u00eb ai, jo p\u00ebr t\u00eb gjitha \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb mos t\u00eb ndodh\u00eb bllokada e sistemit, por p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb prekin marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebretnike dhe resurset publike, si shp\u00ebrndarjen e buxhetit dhe inkuadrimin n\u00eb administrat\u00ebn publike.<\/p>\n

\u201cN\u00eb qoft\u00eb se k\u00ebto dy l\u00ebmi mund t\u00eb futen n\u00eb nj\u00eb koncept i cili do t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb pajtueshm\u00ebri mes dy etnikumeve, mendoj se perspektiva mund t\u00eb jet\u00eb e garantuar. N\u00eb k\u00ebt\u00eb pako do ta kisha futur edhe forcimin e kapacitetit t\u00eb dygjuh\u00ebsis\u00eb, i cili has n\u00eb pengesa serioze. Me k\u00ebto dy riparime Marr\u00ebveshja e Ohrit edhe m\u00eb tutje mund t\u00eb jet\u00eb bazament i fort\u00eb p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb shteti t\u00eb konsoliduar, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb aktualisht Maqedonia\u201d, thot\u00eb Ziberi.<\/p>\n

Ziberi n\u00eb fund t\u00eb fjal\u00ebs s\u00eb tij theksoi se kjo marr\u00ebveshje p\u00ebr 14 vite kontribuoj q\u00eb Maqedonia s\u00eb paku n\u00eb raportet nd\u00ebretnike e tejkaloi nj\u00eb faz\u00eb krize, nd\u00ebrsa m\u00eb pas edhe ka avancuar duksh\u00ebm pozit\u00ebn juridiko-politike t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Maqedoni, p\u00ebrfshir\u00eb arsimin e shqiptar\u00ebve, p\u00ebrdorimin e gjuh\u00ebs shqipe dhe simboleve, por edhe p\u00ebrfaq\u00ebsimin e shqiptar\u00ebve n\u00eb pushtetin lokal dhe administrat\u00eb.<\/p>\n

Ndryshe nga Naser Ziberi, ekspert n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet juridike dhe nj\u00eb nga pjes\u00ebmarr\u00ebsit n\u00eb hartimin e Marr\u00ebveshjes s\u00eb Ohrit, Vlado Popovski, thot\u00eb p\u00ebr AA se Republika e Maqedonis\u00eb pas n\u00ebnshkrimit t\u00eb marr\u00ebveshjes n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe ka ndryshuar, sepse para n\u00ebnshkrimit t\u00eb marr\u00ebveshjes ky shtet ishte nj\u00eb nga shtetet q\u00eb u krijua nga shp\u00ebrb\u00ebrja e Jugosllavis\u00eb. Sipas tij, n\u00eb Republik\u00ebn e Maqedonis\u00eb ka ekzistuar nj\u00eb dhun\u00eb e r\u00ebnd\u00eb kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrmjet komb\u00ebsive, por pas n\u00ebnshkrimit t\u00eb marr\u00ebveshjes nj\u00eb lloj dhun\u00eb e till\u00eb nuk ekziston.<\/p>\n

Popovski duke u bazuar n\u00eb Marr\u00ebveshjen e Ohrit thekson se shteti perceptohet si nj\u00eb vend jo vet\u00ebm i maqedonasve, por edhe i shqiptar\u00ebve dhe popujve tjer\u00eb q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb vend, pasi q\u00eb si\u00e7 thot\u00eb ai, n\u00eb vitet 90-t\u00eb komunitetet pakic\u00eb mendonin se Republika e Maqedonis\u00eb \u00ebsht\u00eb e maqedonasve, nd\u00ebrsa sot kjo qasje ka ndryshuar.<\/p>\n

\u201cMendoj se ende ekzistojn\u00eb disa probleme nga Marr\u00ebveshja e Ohrit, s\u00eb pari mentaliteti ende nuk ka ndryshuar. Inercia e pranimit t\u00eb ndryshimeve nga marr\u00ebveshja, e cila \u00ebsht\u00eb pranuar nga maqedonasit dhe nga Qeveria zbatohet me disa programe t\u00eb ve\u00e7anta, ende konsiderohet se maqedonasve ju merren disa t\u00eb drejta dhe u jepen shqiptar\u00ebve, sikurse dikush i jep di\u00e7ka dikujt dhe pastaj dikush do t\u00eb ket\u00eb d\u00ebme nga krijimi i mund\u00ebsive t\u00eb barabarta t\u00eb t\u00eb drejtave\u201d, thot\u00eb Popovski, duke i konsideruar k\u00ebto si t\u00eb meta t\u00eb Marr\u00ebveshjes s\u00eb Ohrit.<\/p>\n

Nd\u00ebrkoh\u00eb, sipas analistit dhe ish-an\u00ebtarit t\u00eb pavarur n\u00eb Kuvendin e Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb, Safet Bishevac, s\u00eb pari duhet theksuar se marr\u00ebveshja n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend ka sjell\u00eb paqe pas nj\u00eb lufte t\u00eb shkurt\u00eb intensive, por ai nuk la pa p\u00ebrmendur se kjo ishte q\u00ebllimi kryesor i k\u00ebsaj marr\u00ebveshje dhe \u00ebsht\u00eb arritur, nd\u00ebrsa t\u00eb gjitha \u00e7\u00ebshtjet tjera q\u00eb p\u00ebrmban kjo marr\u00ebveshje nd\u00ebrkoh\u00eb jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb relativizuara.<\/p>\n

\u201cMarr\u00ebveshja e Ohrit \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb implementohet vet\u00ebm disa vite pas n\u00ebnshkrimit t\u00eb saj. Kaluan shum\u00eb vite pas skadimit t\u00eb afatit t\u00eb caktuar p\u00ebr implementimin e saj dhe ende pyesim se a \u00ebsht\u00eb implementuar. Kjo marr\u00ebveshje me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb implementuar n\u00ebn frym\u00ebn n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ishte e planifikuar t\u00eb zbatohet. Nj\u00ebra an\u00eb mendon se jep shum\u00eb, mendoj maqedonasit t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb shumic\u00ebn n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend, nd\u00ebrsa etnikumi i dyt\u00eb m\u00eb i madh n\u00eb vend, shqiptar\u00ebt, mendojn\u00eb se nga kjo marr\u00ebveshje ende nuk kan\u00eb marr\u00eb at\u00eb q\u00eb ata kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb. At\u00ebher\u00eb, imagjinoni se n\u00eb \u00e7far\u00eb pozite jan\u00eb pakicat m\u00eb t\u00eb vogla etnike, si turqit, boshnjak\u00ebt, rom\u00ebt, serb\u00ebt, vlleh\u00ebt dhe kombet tjera q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Maqedoni\u201d, deklaron Bishevac, duke theksuar se bashk\u00ebsit\u00eb etnike m\u00eb t\u00eb vogla jan\u00eb n\u00eb nj\u00eb pozit\u00eb t\u00eb varur nga vullneti i mir\u00eb mes dy bashk\u00ebsive etnike m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb vend.<\/p>\n

Analisti Safet Bishevac n\u00ebnvizon se Marr\u00ebveshja e Ohrit p\u00ebrve\u00e7 arritjes s\u00eb paqes pas konfliktit t\u00eb vitit 2001, duhej q\u00eb t\u00eb ishte edhe nj\u00eb marr\u00ebveshje q\u00eb do t\u00eb mund\u00ebsonte nj\u00eb jet\u00eb harmonike n\u00eb Maqedoni, ku praktikisht \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend me kultura t\u00eb ndryshme n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn p\u00ebrfshihet multi-kulturalizmi, multi-etniciteti, uniteti dhe bashk\u00ebjetesa.<\/p>\n

Nj\u00ebri nga themeluesit e L\u00ebvizjes \u201cBesa\u201d, Afrim Gashi, thot\u00eb se Marr\u00ebveshja e Ohrit ka pasur dy q\u00ebllime: q\u00ebllimi i par\u00eb t\u00eb ndal konfliktin e armatosur; nd\u00ebrsa q\u00ebllimi i dyt\u00eb q\u00eb ta b\u00ebj\u00eb shtetin nga nj\u00eb shtet nj\u00eb etnik n\u00eb shtet multi-etnik. Ai merr shembull se vet fakti q\u00eb pas 14 viteve ende parashtrohen pyetje se a \u00ebsht\u00eb implementuar, flet p\u00ebr d\u00ebshtimin e saj, pasi q\u00eb si\u00e7 thot\u00eb ai, implementimi duhej t\u00eb zgjaste vet\u00ebm tre vite dhe t\u00eb p\u00ebrmbyllej gjith\u00e7ka.<\/p>\n

\u201cN\u00eb dimensionin e par\u00eb, me vet faktin q\u00eb u ndal konflikti, u \u00e7\u2019armatos U\u00c7K-ja dhe u vendos rendi n\u00eb Maqedoni kemi konstatimin se ajo pjes\u00eb e marr\u00ebveshjes \u00ebsht\u00eb kryer. Kurse kjo pjesa tjet\u00ebr e shnd\u00ebrrimit t\u00eb shtetit nj\u00eb etnik n\u00eb shtetin multi-etnik kam bindje se totalisht ka d\u00ebshtuar. N\u00ebse mund t\u00eb flasim se prej vitit 2002 deri n\u00eb 2006 ka pasur disa indikacione se ka tendenca dhe synime q\u00eb kjo marr\u00ebveshje t\u00eb implementohet, nd\u00ebrsa prej vitit 2006 deri n\u00eb vitin 2015 kjo marr\u00ebveshje jo q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb implementuar, por \u00ebsht\u00eb anashkaluar totalisht\u201d, deklaron Gashi.<\/p>\n

Poashtu edhe kryetari i Shoqat\u00ebs MAT\u00dcSITEB (Lidhja e Shoqatave Joqeveritare Turke n\u00eb Maqedoni), Tahsin Ibrahim, thot\u00eb se edhe pse kan\u00eb kaluar 14 vite nga n\u00ebnshkrimi i Marr\u00ebveshjes s\u00eb Ohrit, t\u00eb drejtat e turqve n\u00eb Maqedoni ende nuk jan\u00eb zbatuar plot\u00ebsisht. Ai duke u bazuar n\u00eb raportin e vitit 2014 t\u00eb Avokatit t\u00eb Popullit, thot\u00eb se nga gjithsej 52 institucione n\u00eb Republik\u00ebn e Maqedonis\u00eb n\u00eb dhjet\u00eb prej tyre nuk ka asnj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb turke.<\/p>\n

\u201cMarr\u00ebveshja e Ohrit duhet t\u00eb rishikohet. Kjo marr\u00ebveshje u n\u00ebnshkrua p\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsimin e popullit n\u00eb norma t\u00eb barabarta. P\u00ebr tu integruar turqit n\u00eb shoq\u00ebri duhet t\u00eb ndiqen m\u00ebnyra t\u00eb ndryshme. Ne nuk jemi nj\u00eb pakic\u00eb, ne jemi faktor themelues i Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, pragu 20 p\u00ebrqind i votave nuk \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrshtatsh\u00ebm. P\u00ebrfaq\u00ebsimi i pamjaftuesh\u00ebm i turqve n\u00eb komuna poashtu tregon se t\u00eb drejtat e turqve nuk jan\u00eb t\u00eb mjaftueshme\u201d, deklaron Tahsin Ibrahim.<\/p>\n

 <\/p>\n

Besar ADEMI\/Admir FAZLAGI\u0106<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Marr\u00ebveshja Korniz\u00eb e Ohrit, e cila u n\u00ebnshkrua m\u00eb dat\u00eb 13 gusht t\u00eb vitit 2001 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje p\u00ebr sigurimin e t\u00eb ardhmes dhe demokracis\u00eb n\u00eb Maqedoni, si dhe mund\u00ebsimin…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1609,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-1608","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1608"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1608"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1608\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1610,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1608\/revisions\/1610"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1609"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1608"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1608"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1608"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}