{"id":16217,"date":"2016-11-23T18:45:50","date_gmt":"2016-11-23T17:45:50","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=16217"},"modified":"2016-11-23T18:45:50","modified_gmt":"2016-11-23T17:45:50","slug":"maqedonia-drejt-zgjedhjeve-te-parakohshme-parlamentare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=16217","title":{"rendered":"Maqedonia drejt zgjedhjeve t\u00eb parakohshme parlamentare"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/vot-maq-4332-e1456920472473.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-8243\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/vot-maq-4332-e1456920472473.jpg\" alt=\"vot-maq-4332\" width=\"837\" height=\"497\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/vot-maq-4332-e1456920472473.jpg 837w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/vot-maq-4332-e1456920472473-300x178.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/vot-maq-4332-e1456920472473-768x456.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 837px) 100vw, 837px\" \/><\/a>Maqedonia \u00ebsht\u00eb n\u00eb prag t\u00eb zgjedhjeve t\u00eb reja parlamentare q\u00eb nga pavar\u00ebsia. Zgjedhjet e n\u00ebnta parlamentare dhe t\u00eb kat\u00ebrta me radh\u00eb t\u00eb parakohshme p\u00ebr p\u00ebrb\u00ebrjen e Parlamentit, jan\u00eb planifikuar t\u00eb mbahen m\u00eb 11 dhjetor, raporton Anadolu Agency (AA).<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Pas ardhjes s\u00eb pluralizmit politik n\u00eb ish-Republik\u00ebn Socialiste t\u00eb Maqedonis\u00eb n\u00eb vitin 1989, u lejua formimi i partive politike dhe m\u00eb 1990 u mbajt\u00ebn zgjedhjet e para t\u00eb lira dhe pluraliste, kur vendi ishte ende pjes\u00eb e Republik\u00ebs Federative Socialiste t\u00eb Jugosllavis\u00eb, nd\u00ebrsa t\u00eb tjerat pas shpalljes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb n\u00eb vitin 1991. M\u00eb pas, pas skadimit t\u00eb mandatit pasuan zgjedhjet e dyta n\u00eb vitin 1994, kurse t\u00eb tretat me radh\u00eb u mbajt\u00ebn n\u00eb vitin 1998, t\u00eb kat\u00ebrtat n\u00eb vitin 2002 dhe t\u00eb pestat n\u00eb vitin 2006.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Dy vite pas mandatit t\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb re u mbajt\u00ebn zgjedhjet e para t\u00eb parakohshme parlamentare, konkretisht n\u00eb vitin 2008. N\u00eb vitin 2011, pasuan zgjedhjet e shtata t\u00eb parlamentare me radh\u00eb dhe t\u00eb dyta t\u00eb parakohshme me radh\u00eb, si dhe t\u00eb tetat q\u00eb ishin t\u00eb parakohshme dhe t\u00eb cilat u mbajt\u00ebn n\u00eb vitin 2014<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\"><strong>Zgjedhje n\u00eb dhjetor p\u00ebr t&#8217;i dh\u00ebn\u00eb fund kriz\u00ebs politike<\/strong><\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Kriza politike q\u00eb mbret\u00ebron n\u00eb Maqedoni ka p\u00ebrfshir\u00eb vendin prej disa vitesh, por thellimi i saj filloi q\u00eb nga zgjedhjet parlamentare q\u00eb u mbajt\u00ebn n\u00eb prill t\u00eb vitit 2014, kur opozita e drejtuar nga Lidhja Social Demokratike e Maqedonis\u00eb (LSDM), vendosi t\u00eb mos i njoh\u00eb rezultatet e zgjedhjeve dhe filloi me aktivitete jasht\u00ebinstitucionale, duke mbajtur tubime, protesta, marshime n\u00eb rrug\u00eb dhe tubime t\u00eb tjera qytetare.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">N\u00eb fillim t\u00eb vitit t\u00eb kaluar, opozita filloi me publikimin e materialeve q\u00eb p\u00ebr publikun u njoh\u00ebn si t\u00eb ashtuquajtura \u201cbomba\u201d n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb projektit \u201cE v\u00ebrteta p\u00ebr Maqedonin\u00eb\u201d, p\u00ebr \u00e7\u2019arsye ajo k\u00ebrkoi dor\u00ebheqjen e qeveris\u00eb s\u00eb udh\u00ebhequr nga kryeministri Nikolla Gruevski.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Mungesa e reagimit institucional \u00e7oi n\u00eb p\u00ebrfshirjen m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb BE-s\u00eb dhe SHBA-ve, e cila rezultoi n\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje politike (Marr\u00ebveshja e P\u00ebrzhin\u00ebs m\u00eb 2 qershor 2015 dhe Protokollit shtes\u00eb m\u00eb 15 korrik 2015). Vendimi p\u00ebr zgjedhjet e parakohshme parlamentare m\u00eb 11 dhjetor 2016 u miratua m\u00eb 31 gusht, nd\u00ebrsa n\u00eb t\u00eb firmos\u00ebn udh\u00ebheq\u00ebsit e Organizat\u00ebs s\u00eb Brendshme Revolucionare Maqedonase \u2013 Partia Demokratike P\u00ebr Unitet Komb\u00ebtar Maqedonas (VMRO-DPMNE), Lidhjes Social Demokratike e Maqedonis\u00eb, Bashkimit Demokratik p\u00ebr Integrim (BDI) dhe Partis\u00eb Demokratike Shqiptare (PDSH).<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Nd\u00ebrmjet\u00ebs n\u00eb marr\u00ebveshje ishte komisioneri i BE-s\u00eb Johannes Hahn.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">M\u00eb 16 shtator, u em\u00ebrua Prokurorja speciale publike Katica Janeva, e cila \u00ebsht\u00eb e ngarkuar t\u00eb punoj\u00eb n\u00eb l\u00ebnd\u00ebt q\u00eb rrjedhin nga audioincizimet e p\u00ebrgjuara t\u00eb paligjshme.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\"><strong>Sistem zgjedhor i Maqedonis\u00eb p\u00ebr zgjedhjet parlamentare<\/strong><\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Deputet\u00ebt e Parlamentit zgjidhen n\u00eb zgjedhje t\u00eb p\u00ebrgjithshme, t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta dhe t\u00eb lira me votim t\u00eb fsheht\u00eb p\u00ebr mandat prej 4 vitesh. Me ndryshimet n\u00eb Kodin Zgjedhor t\u00eb vitit 2009, krahas gjasht\u00eb nj\u00ebsive zgjedhore n\u00eb Republik\u00ebn e Maqedonis\u00eb, zgjedhjet zhvillohen edhe n\u00eb nj\u00ebsit\u00eb e reja t\u00eb formuara jasht\u00eb vendit: Nj\u00ebsia zgjedhore 7 q\u00eb p\u00ebrfshin Evrop\u00ebn dhe Afrik\u00ebn, zona zgjedhore 8 p\u00ebr Amerik\u00ebn e Veriut dhe t\u00eb Jugut dhe zona zgjedhore 9 p\u00ebr Australin\u00eb dhe Azin\u00eb. Kjo solli q\u00eb numri i an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Parlamentit t\u00eb rritet p\u00ebr tre, p\u00ebr t\u00eb num\u00ebruar 123. Secila nga gjasht\u00eb nj\u00ebsit\u00eb n\u00eb t\u00eb cilat \u00ebsht\u00eb e ndar\u00eb territori i Maqedonis\u00eb, zgjedh 20 deputet\u00eb sipas p\u00ebrfaq\u00ebsimit proporcional. Tre deputet\u00ebt nga diaspora zgjidhen me modelin e shumic\u00ebs.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Sipas Komisionit Shtet\u00ebror Zgjedhor, k\u00ebto zgjedhje t\u00eb parakohshme parlamentare gjithsej 1.770.736 qytetar\u00eb kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb vote n\u00eb zgjedhjet e jasht\u00ebzakonshme parlamentare q\u00eb do t\u00eb mbahen m\u00eb 11 dhjetor t\u00eb k\u00ebtij viti.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\"><strong>Skena politike n\u00eb Maqedoni: Partit\u00eb politike dhe ideologjia e tyre<\/strong><\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">VMRO-DPMNE-ja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga dy partit\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha politike n\u00eb Maqedoni. Partia klasifikohet si parti popullore me orientim demokristian. Kryetari aktual i partis\u00eb \u00ebsht\u00eb Nikolla Gruevski.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Pas vdekjes s\u00eb Titos n\u00eb vitin 1980, filloi nj\u00eb proces gradual i shp\u00ebrb\u00ebrjes s\u00eb Jugosllavis\u00eb, nd\u00ebrsa fundi i dekad\u00ebs paraqiste fillimet e para t\u00eb pluralizmit partiak n\u00eb Maqedoni. Nj\u00eb pjes\u00eb e t\u00eb shp\u00ebrngulurve t\u00eb kthyer dhe brezi i ri i intelektual\u00ebve maqedonas u riformuan politikisht n\u00eb frym\u00ebn e nacionalizmit maqedonas, duke k\u00ebrkuar pavar\u00ebsi p\u00ebr Maqedonin\u00eb nga federata jugosllave. N\u00eb k\u00ebto rryma t\u00eb reja politike, m\u00eb 17 qershorit t\u00eb vitit 1990 u formua VMRO-DPMNE, e cila b\u00ebhet person juridik me regjistrimin m\u00eb 5 gusht 1990. Kryetari i saj i par\u00eb u zgjodh Lub\u00e7o Georgievski.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Edhe pse n\u00eb baz\u00eb t\u00eb deklaratave t\u00eb zyrtar\u00ebve t\u00eb partis\u00eb n\u00eb pushtet Maqedonia \u00ebsht\u00eb e orientuar drejt Bashkimit Evropian dhe NATO-s nga ana tjet\u00ebr mund t\u00eb shihet prirje e saj drejt Rusis\u00eb.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Orientimi i saj demokristian reflektohet edhe n\u00eb projektet e saj t\u00eb nd\u00ebrtimit q\u00eb i realizon si parti n\u00eb pushtet, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb s\u00eb cilave nd\u00ebrtohen kisha dhe objekte t\u00eb tjera t\u00eb krishtera.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Mbi \u00e7\u00ebshtjet strategjike t\u00eb Maqedonis\u00eb, konkretisht p\u00ebr problemin dhjet\u00ebvje\u00e7ar\u00ebsh me fqinjin jugor t\u00eb Maqedonis\u00eb, Greqin\u00eb, e cila nuk e njeh emrin kushtetues t\u00eb Maqedonis\u00eb, VMRO-DPMNE konsideron se emri Republika e Maqedonis\u00eb nuk duhet t\u00eb ndryshohet dhe se ai ng\u00ebrthen identitetin e maqedonasve si popull.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">LSDM si parti politike \u00ebsht\u00eb themeluar n\u00eb prill t\u00eb vitit 1991. Sipas metod\u00ebs s\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimit t\u00eb q\u00ebndrimeve, LSDM t\u00ebrheq rr\u00ebnj\u00ebt nga idet\u00eb tradicionale majtiste q\u00eb mor\u00ebn form\u00ebn e tyre n\u00eb konferenc\u00ebn e par\u00eb t\u00eb Socialist\u00ebve n\u00eb Maqedoni n\u00eb qershor t\u00eb vitit 1900.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Sipas pik\u00ebpamjeve t\u00eb saj zyrtare, LSDM si parti politike q\u00ebndron n\u00eb konceptin qytetar, p\u00ebr t\u00eb drejta t\u00eb barabarta p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebt pavar\u00ebsisht nga dallimet etnike, fetare, kulturore apo dallime t\u00eb tjera.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Integrimi euroatlantik \u00ebsht\u00eb gjithashtu objektiv p\u00ebr t\u00eb cilin LSDM p\u00ebrpiqet, por ndryshe nga partia n\u00eb pushtet e cila \u00ebsht\u00eb me orientim pro-rus, LSDM, m\u00eb tep\u00ebr favorizon Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs (SHBA).<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">LSDM-ja kryesoi qeverit\u00eb e Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb n\u00eb periudh\u00ebn nga viti 1992 deri n\u00eb vitin 1998 dhe nga viti 2002 deri n\u00eb vitin 2006.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\"><strong>Partit\u00eb politike shqiptare<\/strong><\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Partia e tret\u00eb m\u00eb e madhe n\u00eb sken\u00ebn politike \u00ebsht\u00eb BDI. Ajo \u00ebsht\u00eb partia m\u00eb e madhe politike e shqiptar\u00ebve t\u00eb Maqedonis\u00eb.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">BDI u themelua m\u00eb 5 maj 2002 n\u00eb Tetov\u00eb, tre muaj para zgjedhjeve parlamentare t\u00eb vitit 2002 nga b\u00ebrthama e Ushtris\u00eb \u00c7lirimtare Komb\u00ebtare (U\u00c7K), e cila n\u00eb vitin 2001 nisi konflikt t\u00eb armatosur n\u00eb vend, pas s\u00eb cilit partie ishte pjes\u00eb e Kuvendit t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb, por edhe pjes\u00eb e garnitur\u00ebs n\u00eb pushtet.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Nga viti 2002 deri m\u00eb 2006 BDI ishte \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e koalicionit qeveris\u00ebs t\u00eb udh\u00ebhequr nga LSDM, dhe nga viti 2008 \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e koalicionit qeveritar t\u00eb udh\u00ebhequr nga VMRO DPMNE.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Sikund\u00ebrse dy partit\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha nga kampi maqedonas, edhe kjo parti m\u00eb e madhe shqiptare n\u00eb Maqedoni n\u00eb baz\u00eb t\u00eb pozit\u00ebs s\u00eb saj zyrtare p\u00ebrpiqet n\u00eb procesin e integrimit t\u00eb Maqedonis\u00eb dhe t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn e sheh si pjes\u00eb e BE-s\u00eb dhe NATO-s.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Edhe pse her\u00eb pas here ka mosmarr\u00ebveshje t\u00eb caktuara nd\u00ebrmjet partis\u00eb kryesore maqedonase, VMRO-DPMNE, dhe partis\u00eb kryesore shqiptare, BDI, k\u00ebto dy parti p\u00ebr nj\u00eb dekad\u00eb jan\u00eb n\u00eb koalicion dhe p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb pushtetin n\u00eb vend.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Partia Demokratike Shqiptare (PDSH) \u00ebsht\u00eb partia e dyt\u00eb m\u00eb e madhe politike e shqiptar\u00ebve etnik\u00eb n\u00eb Maqedoni.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Ajo \u00ebsht\u00eb themeluar n\u00eb vitin 1997 n\u00eb Tetov\u00eb me bashkimin e Partis\u00eb p\u00ebr Prosperitet Demokratik t\u00eb Shqiptar\u00ebve (PPDSH) dhe Partis\u00eb Demokratike Popullore (PDP). PPDSH u themelua n\u00eb vitin 1994, pasi disa an\u00ebtar\u00eb t\u00eb Partis\u00eb p\u00ebr Prosperitet Demokratik (PPD), t\u00eb udh\u00ebhequr nga Arben Xhaferi dhe Menduh Tha\u00e7i, u shk\u00ebput\u00ebn nga partia m\u00ebm\u00eb, nd\u00ebrsa PDP u themelua n\u00eb gusht t\u00eb vitit 1990, si rival i PPD-s\u00eb.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Partia u regjistrua pes\u00eb vite pas fillimit t\u00eb saj, konkretisht n\u00eb vitin 2002. Lider i par\u00eb i PDSH-s\u00eb ishte Arben Xhaferi, t\u00eb cilin m\u00eb 30 qershor t\u00eb vitit 2007 e z\u00ebvend\u00ebsoi Menduh Tha\u00e7i.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Kjo parti n\u00eb zgjedhjet e vitit 1998 deri m\u00eb 2002 ishte pjes\u00eb e qeveris\u00eb, deri n\u00eb vitin 2006 ishte n\u00eb opozit\u00eb, nd\u00ebrsa n\u00eb zgjedhjet parlamentare n\u00eb vitin 2006 rihyri n\u00eb qeveri dhe ishte pjes\u00eb e saj deri n\u00eb vitin 2008.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\"><strong>Partia e re shqiptare: BESA<\/strong><\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">N\u00eb n\u00ebntor t\u00eb vitit 2014, n\u00eb sken\u00ebn politike t\u00eb Maqedonis\u00eb u paraqit subjekt krejt\u00ebsisht i ri politik n\u00ebn emrin e BESA. Kjo parti fillimisht ishte l\u00ebvizje q\u00eb m\u00eb pas u rrit n\u00eb parti.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Gjat\u00eb dy viteve t\u00eb saj t\u00eb ekzistenc\u00ebs, BESA profilizon veten si parti q\u00eb \u00ebsht\u00eb alternativ\u00eb p\u00ebr shqiptar\u00ebt e pap\u00ebrcaktuar, por edhe t\u00eb gjitha komunitetet e tjera n\u00eb vend, p\u00ebrfshir\u00eb turqit, musliman\u00ebt maqedonas, madje edhe boshnjak\u00ebt, duke ofruar bashk\u00ebveprim n\u00eb politik\u00eb.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\"><strong>Partit\u00eb e bashk\u00ebsive t\u00eb tjera etnike<\/strong><\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Parti t\u00eb tyre politike si pjes\u00eb e qeveris\u00eb dhe opozit\u00ebs kan\u00eb edhe bashk\u00ebsit\u00eb e tjera m\u00eb t\u00eb vogla etnike n\u00eb vend q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb m\u00eb pak se 10 p\u00ebrqind t\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb p\u00ebrgjithshme n\u00eb vend, si\u00e7 jan\u00eb turqit, serb\u00ebt, boshnjak\u00ebt, rom\u00ebt, vlleh\u00ebt dhe t\u00eb tjer\u00ebt. Partit\u00eb e tyre jan\u00eb pjes\u00eb e koalicioni qeveris\u00ebs, nd\u00ebrsa disa gjenden edhe n\u00eb opozit\u00eb. Zakonisht p\u00ebrpiqen p\u00ebr realizimin e t\u00eb drejtave themelore t\u00eb bashk\u00ebsive m\u00eb t\u00eb vogla etnike.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Partia Demokratike Turke (TDP) ka marr\u00eb vendimin q\u00eb n\u00eb zgjedhjet e 11 dhjetorit t\u2019i bashkangjitet koalicionit \u201cP\u00ebr Maqedoni m\u00eb t\u00eb mir\u00eb\u201d t\u00eb VMRO-DPMNE-s\u00eb, e cila ndodhet n\u00eb pushtet prej dhjet\u00eb vitesh. N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, TDP, si kandidat\u00eb p\u00ebr deputet\u00eb p\u00ebr zgjedhjet e parakohshme ka caktuar Mutahir Maksut dhe Jusuf Hasani.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Partia tjet\u00ebr turke, L\u00ebvizja Unioni Komb\u00ebtar Turk (TMBH), n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb do t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb koalicionin e VMRO-DPMNE-s\u00eb.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Kandidati i vet\u00ebm i TMBH-s\u00eb, e cila p\u00ebr her\u00eb t\u00eb bashk\u00ebpunoi me VMRO-DPMNE-n\u00eb n\u00eb zgjedhjet presidenciale t\u00eb vitit 1999, \u00ebsht\u00eb Deniz Rizvan\u00e7e.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Kryetari i TMBH-s\u00eb e cila m\u00eb par\u00eb ka b\u00ebr\u00eb koalicion me LSDM-n\u00eb, kishte theksuar se LSDM dhe disa parti t\u00eb tjera n\u00eb koalicion ndonj\u00ebher\u00eb haptazi e ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb turp\u00ebruese kan\u00eb mbajtur an\u00ebn e pu\u00e7ist\u00ebve, n\u00eb vend se t\u00eb mbajn\u00eb an\u00ebn e qeveris\u00eb q\u00eb ka marr\u00eb shumic\u00ebn e votave.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Sara\u00e7, si arsyetim p\u00ebr moshyrje n\u00eb koalicion me LSDM-n\u00eb ishte shprehur se \u201cMb\u00ebshtetja e pu\u00e7ist\u00ebve dhe terrorist\u00ebve n\u00eb Turqi \u00ebsht\u00eb e patolerueshme dhe e papranueshme. Kjo pra \u00ebsht\u00eb arsyeja m\u00eb e madhe pse nuk dua t\u00eb marr pjes\u00eb n\u00eb at\u00eb familje.\u201d<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Nd\u00ebrkaq, Partia e L\u00ebvizjes Turke (THP) n\u00eb zgjedhjet e parakohshme do t\u00eb radhitet n\u00eb taborin e LSDM-s\u00eb. Kandidati i vet\u00ebm nga radh\u00ebt e THP-s\u00eb \u00ebsht\u00eb Enes Ibrahim.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\"><strong>Ndikimi i politik\u00ebs n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebretnike<\/strong><\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">P\u00ebr shkak t\u00eb brisht\u00ebsis\u00eb s\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebretnike n\u00eb Maqedoni, ato shpesh kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb shfryt\u00ebzuara p\u00ebr q\u00ebllime partiake. Shpeshher\u00eb, politikan\u00ebt n\u00eb periudh\u00ebn parazgjedhore p\u00ebrdorin retorik\u00eb nacionaliste q\u00eb nxit pasuesit n\u00eb veprime t\u00eb caktuara p\u00ebr shkak t\u00eb s\u00eb cilave ka ardhur deri n\u00eb p\u00ebr\u00e7arje t\u00eb konsiderueshme t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebretnike, sidomos mes dy grupeve m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha etnike, maqedonasve dhe shqiptar\u00ebve.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">N\u00eb dy dekada e gjysm\u00eb t\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Maqedonis\u00eb, ka shembuj t\u00eb shumt\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj, nga t\u00eb cilat, pas konfliktit t\u00eb vitit 2001, mund t\u00eb p\u00ebrmendim trazirat n\u00eb Kalan\u00eb e Shkupit n\u00eb shkurt t\u00eb vitit 2011, ku ndodhi p\u00ebrplasje mes maqedonasve etnik\u00eb dhe shqiptar\u00ebve etnik\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb fillimit t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb objektit t\u00eb ashtuquajtur \u201cMuzeu Kish\u00eb\u201d. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, me kalimin e viteve ka pasur protesta t\u00eb ndryshme dhe trazira p\u00ebr shkak t\u00eb rritjeve t\u00eb tensioneve nd\u00ebretnike. N\u00eb maj t\u00eb vitit 2012 Maj, u protestua p\u00ebr vrasjen e pes\u00ebfisht\u00eb n\u00eb liqenin e Smillkov\u00ebs, n\u00eb mars t\u00eb vitit 2013 u organizuan tubime n\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb ministrin e at\u00ebhersh\u00ebm t\u00eb mbrojtjes Talat Xhaferi, por ka pasur edhe konflikte t\u00eb shumta etnike t\u00eb p\u00ebrmasave m\u00eb t\u00eb vogla n\u00eb tubime t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Megjithat\u00eb, koh\u00ebt e fundit, shihet nj\u00eb lloj ndryshimi n\u00eb aspektin e marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebretnike. N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim vlen t\u00eb p\u00ebrmendet fakti q\u00eb konflikti mes grupit t\u00eb armatosur dhe policis\u00eb m\u00eb 9 dhe 10 maj t\u00eb vitit t\u00eb kaluar nuk i ndau qytetar\u00ebt e bashk\u00ebsive t\u00eb ndryshme etnike n\u00eb Kumanov\u00eb, ku jetojn\u00eb maqedonas, shqiptar\u00eb, serb\u00eb dhe pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb bashk\u00ebsive t\u00eb tjera m\u00eb pak t\u00eb num\u00ebrta. At\u00ebher\u00eb qytetar\u00ebt s\u00eb bashku dol\u00ebn para mediumeve dhe d\u00ebrguan mesazh uniteti, duke shprehur besimin se ngjarjet e tilla nuk do t\u2019i ndajn\u00eb dhe se Maqedonia \u00ebsht\u00eb shtet i t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb saj pa dallim etnie apo feje.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Ajo p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn folet m\u00eb s\u00eb tep\u00ebrmi n\u00eb publik ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me t\u00eb ardhmen e Maqedonis\u00eb, p\u00ebrmes prizmit t\u00eb veprimit politik. Sidomos, n\u00eb koh\u00ebn kur ndodhin zgjedhjet parlamentare, mesazhi \u00ebsht\u00eb q\u00eb pas 25 viteve t\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb aktor\u00ebt e r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb shoq\u00ebri, n\u00eb ve\u00e7anti politikan\u00ebt, duhet t\u00eb arrijn\u00eb konsensus mbi \u00e7\u00ebshtjet ky\u00e7e n\u00eb vend, si\u00e7 jan\u00eb aspiratat e tij euroatlantike dhe \u00e7\u00ebshtja e emrit me Greqin\u00eb, e cila paraqet penges\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb rrug\u00eb.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Sa u p\u00ebrket \u00e7\u00ebshtjeve ekonomike, theksohet se stabiliteti n\u00eb politik\u00eb do t\u00eb sjell\u00eb stabilitet edhe n\u00eb ekonomi. N\u00eb lidhje me strategjit\u00eb afatgjate ekonomike p\u00ebr Maqedonin\u00eb thuhet se \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm nj\u00eb model ekonomik q\u00eb mund t\u2019i lidh\u00eb fabrikat e huaja (investimet e huaja) t\u00eb cilat sjellin teknologji m\u00eb t\u00eb lart\u00eb, aft\u00ebsi t\u00eb ndryshme t\u00eb menaxhimit dhe udh\u00ebheqjes me kompanit\u00eb vendase q\u00eb kan\u00eb nevoj\u00eb ta p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb kapacitetin e tyre prodhues, ta rrisin kufirin teknologjik q\u00eb ato t\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb bart\u00ebs t\u00eb rritjes, dhe jo fabrikat e huaja, por kjo duhet mb\u00ebshtetur nga politikat e qeveris\u00eb.<\/p>\n<p class=\"selectionShareable\">Kjo \u00ebsht\u00eb vargu i \u00e7\u00ebshtjeve, problemeve dhe sfidave me t\u00eb cilat partit\u00eb nga 21 n\u00ebntori zyrtarisht do ta fillojn\u00eb fushat\u00ebn zgjedhore. Ato do t\u00eb p\u00ebrpiqen t\u00eb t\u2019i paraqesin ato n\u00eb programet e tyre p\u00ebr t\u2019iu p\u00ebrgjigjur nevojave t\u00eb lartp\u00ebrmendura dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrpiqen ta fitojn\u00eb besimin e qytetar\u00ebve.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Maqedonia \u00ebsht\u00eb n\u00eb prag t\u00eb zgjedhjeve t\u00eb reja parlamentare q\u00eb nga pavar\u00ebsia. Zgjedhjet e n\u00ebnta parlamentare dhe t\u00eb kat\u00ebrta me radh\u00eb t\u00eb parakohshme p\u00ebr p\u00ebrb\u00ebrjen e Parlamentit, jan\u00eb planifikuar t\u00eb&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8243,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24,28],"tags":[],"class_list":["post-16217","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ballkani","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16217"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16217"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16217\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16218,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16217\/revisions\/16218"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8243"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16217"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16217"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16217"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}