{"id":16492,"date":"2016-12-05T12:05:50","date_gmt":"2016-12-05T11:05:50","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=16492"},"modified":"2016-12-04T23:10:03","modified_gmt":"2016-12-04T22:10:03","slug":"zgjedhje-historike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=16492","title":{"rendered":"Zgjedhje historike"},"content":{"rendered":"

\"sefer-6755\"<\/a>Gjuha \u00ebsht\u00eb nj\u00ebra nd\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb shkakton gjithmon\u00eb debate politike dhe zgjedhore n\u00eb Maqedoni. I takon korpusit t\u00eb t\u00eb drejtave kolektive dhe si e till\u00eb nuk kap\u00ebrdihet leht\u00eb nga qarqe dhe struktura t\u00eb caktuara maqedonase, nd\u00ebrsa partit\u00eb shqiptare deri m\u00eb tani e kan\u00eb p\u00ebrdorur p\u00ebr marketing politik, duke folur n\u00eb stilin \u201ce lagu dhelpra bishtin, se lagu dhelpra bishtin\u201d.<\/em><\/p>\n

Shkruan: Sefer TAHIRI<\/strong><\/p>\n

Shpesh n\u00eb Maqedoni termi historik<\/em> abuzohet! P\u00ebr pak e p\u00ebr shum\u00eb, p\u00ebr procese politike, t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme dhe m\u00eb pak t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebrdoret atribuimi i vler\u00ebs historike. Natyrisht p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb procesi apo ngjarje dimensione kolosale, t\u00eb pazakonshme dhe madh\u00ebshtore, ngjash\u00ebm si\u00e7 ishin ato t\u00eb vitit 1998 apo 2002, kur u b\u00eb rotacioni i pushtetit.<\/p>\n

Ndon\u00ebse, me gjith\u00eb rrezikun e keqkuptimit t\u00eb termit historik, nuk gabojm\u00eb aspak n\u00ebse themi se zgjedhjet e ardhshme parlamentare, q\u00eb do t\u00eb mbahen m\u00eb 11 dhjetor jan\u00eb historike. Nuk mbahet mend n\u00eb historin\u00eb m\u00eb t\u00eb re politike t\u00eb Maqedonis\u00eb q\u00eb nj\u00eb proces zgjedhor t\u00eb ket\u00eb zgjuar kaq interesim politik, mediatik, nd\u00ebrkomb\u00ebtar, por jo edhe sa duhet qytetar, gj\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb e kuptueshme, sepse Maqedonia gati dy vite \u00ebsht\u00eb n\u00eb kriz\u00eb t\u00eb thell\u00eb politike dhe tek qytetar\u00ebt v\u00ebrehet nj\u00eb lloj molisjeje politike, por e cila nuk do t\u00eb ndikoj\u00eb q\u00eb apatia t\u00eb jet\u00eb e nivelit t\u00eb zgjedhjeve t\u00eb kaluara parlamentare.<\/p>\n

Kur themi historike, duhet dh\u00ebn\u00eb argumentet pse ato jan\u00eb t\u00eb tilla. S\u00eb pari, k\u00ebto zgjedhje nuk jan\u00eb vet\u00ebm proces politik n\u00eb t\u00eb cilin do t\u00eb matet me vot\u00eb legjitimiteti demokratik, nuk jan\u00eb zgjedhje q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb se kush do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb pushtet dhe kush do t\u00eb mbetet n\u00eb opozit\u00eb. Jan\u00eb zgjedhje, n\u00eb t\u00eb cilat do t\u00eb p\u00ebrcaktohet fati i disa politikan\u00ebve, do t\u00eb mbeten t\u00eb lir\u00eb apo do t\u00eb shkojn\u00eb prapa grilave n\u00eb burg. Kuptohet, meq\u00eb Maqedonia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shtet jodemokratik, n\u00eb t\u00eb cilin shteti juridik apo drejt\u00ebsia fatkeq\u00ebsisht varen nga legjitimiteti politik. T\u00eb ishim shtet normal, pavar\u00ebsisht rezultatit t\u00eb zgjedhjeve, askush nuk do ta vinte n\u00eb pik\u00ebpyetje funksionimin e Prokuroris\u00eb Publike Speciale dhe ndjekjen e atyre q\u00eb kan\u00eb shkelur ligjin dhe q\u00eb kan\u00eb abuzuar me detyrat publike.<\/p>\n

Zgjedhjet do t\u00eb jen\u00eb p\u00ebrzgjedhje midis t\u00eb mir\u00ebs dhe t\u00eb keqes, midis drejt\u00ebsis\u00eb dhe padrejt\u00ebsis\u00eb, midis liris\u00eb dhe munges\u00ebs s\u00eb saj, midis demokracis\u00eb dhe diktatur\u00ebs! Zgjedhje midis opsionit n\u00eb pushtetit dhe atij n\u00eb opozit\u00eb! Kur kjo betej\u00eb \u00ebsht\u00eb kaq e rrept\u00eb, p\u00ebr jet\u00eb a vdekje, at\u00ebher\u00eb edhe impenjimi i faktor\u00ebve politik pritet t\u00eb jet\u00eb m\u00eb dinamik dhe intensiv.<\/p>\n

Ofertat e partive shqiptare <\/strong><\/p>\n

Ofertat e partive politike shqiptare jan\u00eb betonuar tek statusi i shqiptar\u00ebve dhe artikulimi i t\u00eb drejtave t\u00eb tyre kolektive. Partia n\u00eb pushtet, Bashkimi Demokratik p\u00ebr Integrim vazhdon t\u00eb promovoj\u00eb konceptin e Maqedonis\u00eb shum\u00ebetnike, q\u00eb garantohet me Marr\u00ebveshjen e Ohrit, Partia Demokratike Shqiptare angazhohet p\u00ebr Marr\u00ebveshjen e re politike, q\u00eb n\u00ebnkupton barazin\u00eb e plot\u00eb me maqedonasit, ndarjen e buxhetit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb proporcionale dhe formimin e Parlamentit dydhom\u00ebsh.<\/p>\n

Opozita shqiptare jasht\u00ebparlamentare ofron po ashtu ndryshimin e konceptit t\u00eb rregullimit shtet\u00ebror-juridiko-kushtetues. Koalicioni Rilindje me Bes\u00eb, i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga BESA dhe RDK e Fadil Zendelit ofron ridefinimin, q\u00eb n\u00eb thelb n\u00ebnkupton ndryshimin e karakterit t\u00eb shtetit, nga ai monoetnik n\u00eb dyetnik dhe n\u00eb t\u00eb cilin edhe shqiptar\u00ebt do t\u00eb ndjehen t\u00eb barabart\u00eb n\u00eb Maqedoni. Koncepti i koalicionit \u201cAleanca p\u00ebr Shqiptar\u00ebt\u201d, i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga LR PDSH, UNITETI dhe RDK e Vesel Memedit, \u00ebsht\u00eb formimi i shtetit binacional n\u00eb Maqedoni, nd\u00ebrsa shqiptar\u00ebt dhe maqedonasit do t\u00eb ishin bart\u00ebs t\u00eb shtetform\u00ebsis\u00eb n\u00eb vend.<\/p>\n

Fushat\u00eb me gjuh\u00ebn 15 vite pas MO-s\u00eb<\/strong><\/p>\n

Rrall\u00ebkush, madje edhe pesimist\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj, do t\u00eb kishin menduar se zgjedhjet parlamentare n\u00eb vitin 2016 do t\u00eb kishin pik\u00eb kryesore referente statusin e gjuh\u00ebs shqipe, zyrtarizimin e saj n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet. N\u00eb koh\u00ebn kur ajri \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr i ndotur, kur na rrezikohet jeta, kur varf\u00ebria \u00ebsht\u00eb n\u00eb shifra alarmante, kur ekonomia \u00ebsht\u00eb n\u00eb kolaps, nd\u00ebrsa borxhi i jasht\u00ebm dhe ai i brendsh\u00ebm kap shifr\u00ebn e 1 miliard eurove, politika na imponon n\u00eb agjend\u00ebn e saj gjuh\u00ebn! Me t\u00eb m\u00eb leht\u00eb trumbetohet dhe manipulohet. N\u00eb fakt partit\u00eb politike, q\u00eb e quajn\u00eb veten m\u00eb relevante, gjith\u00eb k\u00ebto vite strukturalisht kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb dizajnuara si subjekte elektorale.<\/p>\n

E v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb promovon Bashkimi Demokratik p\u00ebr Integrim n\u00eb spotet elektorale se n\u00eb komunikim zyrtar mund t\u00eb p\u00ebrdoret gjuha shqipe, por kjo vlen vet\u00ebm n\u00eb t\u00eb folur, por jo edhe n\u00eb t\u00eb shkruar. Absurdi q\u00eb t\u00eb jet\u00eb m\u00eb i madh, k\u00ebshtu vepron edhe Kuvendi, institucioni shtet\u00ebror q\u00eb ka miratuar Ligjin p\u00ebr p\u00ebrdorimin e gjuh\u00ebve. Madje BDI-ja doli edhe me nj\u00eb ide t\u00eb re: formimin e Institutit p\u00ebr Mbik\u00ebqyrjen e P\u00ebrdorimit Zyrtar t\u00eb Gjuh\u00ebs Standarde Shqipe. Por, q\u00eb t\u00eb ndodh\u00eb realizimi i k\u00ebsaj ideje, promovues i s\u00eb cil\u00ebs \u00ebsht\u00eb Xhevat Ademi, duhet t\u00eb b\u00ebhet miratimi i Ligjit p\u00ebr mbrojtjen e gjuh\u00eb shqipe, nj\u00ebjt\u00eb si\u00e7 \u00ebsht\u00eb Ligji p\u00ebr mbrojtjen e gjuh\u00ebs maqedonase.<\/p>\n

Prandaj nuk ka se si t\u00eb interpretohen ndryshe, pos si politik\u00eb elektorale, vler\u00ebsimet e BDI-s\u00eb se jan\u00eb p\u00ebr miratimin e Ligjit t\u00eb ri p\u00ebr gjuh\u00ebn shqipe. Ligj t\u00eb ri, kur dihet se BDI-ja, p\u00ebrfshir\u00eb edhe kreun e saj Ali Ahmeti pohonin me ngulm se gjuha shqipe \u00ebsht\u00eb zyrtare dhe me k\u00ebt\u00eb formulim i hidhnin posht\u00eb kritikat e opozit\u00ebs. Si duket, nuk paska qen\u00eb t\u00ebr\u00ebsisht zyrtare meq\u00eb vet\u00eb kjo parti mb\u00ebshtet ligj t\u00eb ri, bashk\u00eb me nj\u00eb institut t\u00eb ri. Shqipja, madje, as nuk p\u00ebrmendet n\u00eb Kushtetut\u00eb dhe n\u00eb ligj, por vet\u00ebm si gjuh\u00eb e popullat\u00ebs 20 %, e cila mund t\u00eb zbatohet me k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb nga qytetari. Nd\u00ebrsa edhe aty ku lejohet, p\u00ebrdorimi i saj shoq\u00ebrohet me shum\u00eb gabime drejtshkrimore e sintaksore. Institucionet nuk pun\u00ebsojn\u00eb lektor\u00eb, madje shpesh mund t\u00eb hasim n\u00eb komunikimin publik shkrimi ose porosi t\u00eb p\u00ebrkthyera nga gjuha maqedonase n\u00eb google translate. Tmerr, por e v\u00ebrtet\u00eb.<\/p>\n

Prandaj Xhevat Ademi ka shum\u00eb t\u00eb drejt\u00eb kur konfirmon se \u201cP\u00ebrgjigjen do ta japin qytetar\u00ebt\u201d lidhur me vones\u00ebn prej nj\u00eb dekad\u00eb e gjysme sa i p\u00ebrket p\u00ebrdorimin zyrtar t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe. Pik\u00ebrisht qytetar\u00ebt do ta japin verdiktin mbi k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje.<\/p>\n

Jo vet\u00ebm n\u00eb kampin shqiptar, por zyrtarizimi i gjuh\u00ebs shqipe \u00ebsht\u00eb tem\u00eb e nxeht\u00eb edhe n\u00eb kampin maqedonas. N\u00eb shekullin XXI ende ka forca etnonacionaliste maqedonase, t\u00eb cilave u pengon gjuha shqipe, madje disa prej tyre luten q\u00eb shqiptar\u00ebt t\u00eb bien nd\u00ebr 20 %, me q\u00ebllim q\u00eb t\u2019u humbet e drejta e p\u00ebrdorimit zyrtar t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, pasi p\u00ebrdorimi i shqipes \u00ebsht\u00eb i nd\u00ebrlidhur me p\u00ebrqindje.<\/p>\n

P\u00ebr dallim nga LSDM- ja e vjet\u00ebr, e cila kishte q\u00ebndrime m\u00eb rigide ndaj k\u00ebrkesave kolektive t\u00eb shqiptar\u00ebve, LSDM- ja e re, q\u00eb drejtohet nga Zoran Zaev, nj\u00eb politikan me nj\u00eb t\u00eb kaluar pa skandale dhe pa frustracione etnike, \u00ebsht\u00eb m\u00eb avancuese sa i p\u00ebrket gjuh\u00ebs, pasi pohon se Kushtetuta \u00ebsht\u00eb korniza e mjaftueshme juridike p\u00ebr ta p\u00ebrdorur shqipen n\u00eb nivel zyrtar. Zaevi ka pohuar se nuk duhet b\u00ebr\u00eb asgj\u00eb m\u00eb shum\u00eb se sa t\u00eb zbatohet Kushtetuta. \u201cKushtetuta jon\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb pro-evropiania dhe nd\u00ebr m\u00eb liberalet q\u00eb jep mund\u00ebsi t\u00eb shk\u00eblqyeshme p\u00ebr p\u00ebrdorimin e t\u00eb gjitha gjuh\u00ebve t\u00eb t\u00eb gjitha bashk\u00ebsive n\u00eb vend. Vet\u00eb Kushtetuta \u00ebsht\u00eb mund\u00ebsi e shk\u00eblqyeshme. P\u00ebrfundimisht duhet ne t\u00eb \u00e7lirohemi nga k\u00ebto gj\u00ebra, e gjith\u00eb bota ec\u00ebn p\u00ebrpara nd\u00ebrsa ne akoma flasim n\u00ebse dikush guxon dhe si guxon t\u2019i p\u00ebrdor t\u00eb drejtat e tij themelore t\u00eb cilat jan\u00eb t\u00eb garantuara me ligj dhe kushtetut\u00eb\u201d, u shpreh Zoran Zaev, kryetar i LSDM-s\u00eb. Por, Gruevski, edhe pse n\u00eb disa raste ose takime me shqiptar\u00ebt \u00ebsht\u00eb orvatur t\u00eb flas\u00eb shqip, fobin\u00eb q\u00eb ka ndaj shqipes nuk mund t\u00eb kamufloj\u00eb dot.\u00a0 \u201cPopulli nuk e mb\u00ebshtet LSDM-n\u00eb pasi \u00e7do qytetar e ka t\u00eb qart\u00eb se n\u00ebse votojn\u00eb p\u00ebr Zoran Zaevin, voton edhe p\u00ebr dygjuh\u00ebsin\u00eb, voton p\u00ebr kantonizimin dhe federalizmin. Voton p\u00ebr ridefinimin e Maqedonis\u00eb\u201d, tha Nikolla Gruevski, Kryetar i VMRO DPMNE-s\u00eb.<\/p>\n

Gjuha \u00ebsht\u00eb nj\u00ebra nd\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb shkakton gjithmon\u00eb debate politike dhe zgjedhore n\u00eb Maqedoni. I takon korpusit t\u00eb t\u00eb drejtave kolektive dhe si e till\u00eb nuk kap\u00ebrdihet leht\u00eb nga qarqe dhe struktura t\u00eb caktuara maqedonase, nd\u00ebrsa partit\u00eb shqiptare deri m\u00eb tani e kan\u00eb p\u00ebrdorur p\u00ebr marketing politik. Duke folur n\u00eb stilin \u201ce lagu dhelpra bishtin, s\u2019e lagu dhelpra bishtin\u201d, partia shqiptare n\u00eb pushtet thoshte se shqipja \u00ebsht\u00eb zyrtare, nd\u00ebrsa kur vinin zgjedhjet k\u00ebrkonte 20 deputet\u00eb dhe edhe nj\u00eb mandat parlamentar p\u00ebr ta rrumbullakuar k\u00ebt\u00eb proces. Gjithsesi nj\u00eb praktik\u00eb propagandistike, e lexuar dhe e dekoduar\u00a0 tashm\u00eb nga qytetar\u00ebt. Nga nj\u00eb pjes\u00eb e tyre.<\/p>\n

N\u00eb k\u00ebto zgjedhje, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb rezonimit t\u00eb drejt\u00eb politik, do duhej debati t\u00eb ishte i p\u00ebrqendruar tek ekonomia, ekologjia, arsimi, shkenca, politika sociale, kultura apo urbanizmi, nd\u00ebrsa partit\u00eb politike asnj\u00eb milimet\u00ebr nuk i jan\u00eb shmangur agjendave dhe p\u00ebrplasjeve etnike, me p\u00ebrjashtim t\u00eb LSDM-s\u00eb, e cila promovon konceptin qytetar, nd\u00ebrsa nga VMRO-DPMNE-ja ky koncept n\u00eb kontekst t\u00eb interesave etnike maqedonase shihet si tradhtar. Ky \u00ebsht\u00eb terreni n\u00eb t\u00eb cilin partit\u00eb politike luajn\u00eb m\u00eb mir\u00eb dhe me zhd\u00ebrvjellt\u00ebsi. N\u00ebse k\u00ebto zgjedhje do t\u00eb kalojn\u00eb n\u00eb frym\u00ebn e k\u00ebrkesave etnopolitike, nga t\u00eb dyja pal\u00ebt politike, si ajo maqedonase, po ashtu edhe ajo shqiptare, duhet t\u00eb krijohet ambient demokratik q\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb t\u00eb ardhmen krahas \u201cpolitik\u00ebs s\u00eb madhe\u201d t\u00eb debatojm\u00eb edhe mbi cil\u00ebsin\u00eb e produkteve ushqimore, mbi ujin, ajrin, librin, teatrin dhe cil\u00ebsin\u00eb e sh\u00ebrbimeve mjek\u00ebsore. Etnonacionalizmi \u00ebsht\u00eb \u00e7erdhe p\u00ebr strehimin e gjith\u00eb atyre q\u00eb nuk kan\u00eb alternativa p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet jetike q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb zgjidhje t\u00eb shpejt\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gjuha \u00ebsht\u00eb nj\u00ebra nd\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb shkakton gjithmon\u00eb debate politike dhe zgjedhore n\u00eb Maqedoni. I takon korpusit t\u00eb t\u00eb drejtave kolektive dhe si e till\u00eb nuk kap\u00ebrdihet leht\u00eb nga qarqe…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16493,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-16492","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinionanaliza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16492"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16492"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16492\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16494,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16492\/revisions\/16494"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16493"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16492"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16492"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16492"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}