{"id":19446,"date":"2017-03-28T11:20:10","date_gmt":"2017-03-28T09:20:10","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=19446"},"modified":"2017-03-28T18:40:37","modified_gmt":"2017-03-28T16:40:37","slug":"fati-jetesor-dhe-linjat-artistike-te-dua-e-panjohur-eroll-velija","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=19446","title":{"rendered":"Fati jet\u00ebsor dhe linjat artistike &#8220;T\u00eb dua e panjohur\u201d &#8211; Eroll Velija"},"content":{"rendered":"<p><b><span style=\"font-family: Cambria;\"><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/te-dua-e-pa-njohur.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-18343\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/te-dua-e-pa-njohur.png\" alt=\"\" width=\"662\" height=\"371\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/te-dua-e-pa-njohur.png 564w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/te-dua-e-pa-njohur-300x168.png 300w\" sizes=\"(max-width: 662px) 100vw, 662px\" \/><\/a><\/span><\/b><strong><span style=\"font-family: Cambria;\">Dr. Zejnepe Alili &#8211; REXHEPI<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong>Fati jet\u00ebsor dhe linjat artistike <\/strong><em>&#8220;T\u00eb dua e panjohur\u201d &#8211; <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/eroll.velija.39?fref=ts\">Eroll Velija<\/a><\/em><\/p>\n<p>Filozofi jetike \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb e p\u00ebrvet\u00ebson shkrimtarin edhe brenda vepr\u00ebs. Aty ndodhet t\u00ebr\u00eb universi shpirt\u00ebror q\u00eb edhe forc\u00ebn e heshtjes e b\u00ebn shp\u00ebrthyese. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rit\u00ebm idesh dhe p\u00ebrjetimesh p\u00ebrshkohen linjat e s\u00eb p\u00ebrditshmes, ku jeta ofron ngjyrat e saj. N\u00ebn pushtetin e p\u00ebrsiatjes, vet\u00eb thelbi i individualizmit p\u00ebrkufizohet si \u201cNjeriu dhe bota q\u00eb s\u2019flet\u201d. Ato mendime t\u00eb p\u00ebshtjelluara krijohen n\u00eb raporte t\u00eb pazb\u00ebrthyeshme mjaftuesh\u00ebm, midis jet\u00ebs &#8211; njeriut &#8211; koh\u00ebs.<\/p>\n<p>Rutina e p\u00ebrditshm\u00ebris\u00eb dhe shpresa e p\u00ebrtej koh\u00ebs jan\u00eb sfilit\u00ebse&#8230; Ato t\u00eb mban\u00eb n\u00eb grack\u00eb, t\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb ndihesh sikur je midis akrepave t\u00eb or\u00ebs, e cila, edhe pse nganj\u00ebher\u00eb e \u00e7rregullt, t\u2019i kurdis ikjet. Pastaj, ikjet nisin e b\u00ebhen t\u00eb zakonshme, si vet\u00eb akrepat q\u00eb ndon\u00ebse nuk reshtin kurr\u00eb s\u00eb l\u00ebvizuri, prap\u00eb thell\u00ebsisht mbeten ngulitur brenda or\u00ebs s\u00eb murit. T\u00eb k\u00ebtill\u00eb e p\u00ebrshkruan jet\u00ebn edhe autori i vepr\u00ebs, <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/eroll.velija.39?fref=ts\">Eroll Velija<\/a>, e till\u00eb \u00ebsht\u00eb jeta p\u00ebrgjith\u00ebsisht, q\u00eb nganj\u00ebher\u00eb t\u00eb jep vet\u00ebbesim t\u00eb mjaftuesh\u00ebm, e vet\u00ebm ca \u00e7aste m\u00eb pas t\u00eb mb\u00ebrthen n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb dilemash. At\u00ebher\u00eb, retorika autoriale sajon zb\u00ebrthime, p\u00ebr ta mbajtur t\u00eb pashuar edhe at\u00eb pak drit\u00eb shprese n\u00eb dit\u00ebt\u00a0 e mug\u00ebta, ndon\u00ebse t\u00eb nes\u00ebrmen e af\u00ebrt apo t\u00eb ardhmen e larg\u00ebt, nganj\u00ebher\u00eb e ke t\u00eb p\u00ebrfytyruar si n\u00eb pasqyr\u00eb paradoksale. \u00cbsht\u00eb mision i v\u00ebshtir\u00eb ky i shkrimtarit.<\/p>\n<p>Eroll Velija, kuptimisht nj\u00eb krijues paq\u00ebsor, n\u00eb vepr\u00ebn e fundit \u201cT\u00eb dua e panjohur\u201d krijon p\u00ebrmasa tjet\u00ebr fare t\u00eb filozofis\u00eb s\u00eb individit mbi vijat e jet\u00ebs, si burim njohjesh dhe frym\u00ebzimesh. P\u00ebrvoja krijuese disa vje\u00e7are, k\u00ebt\u00eb shkrimtar e ka pajisur me urtin\u00eb q\u00eb u paraprin perceptimeve t\u00eb jet\u00ebs, duke i radhitur t\u00eb nj\u00ebpasnj\u00ebshme veprat: \u201cRrug\u00ebt e fatit\u201d (poezi) &#8211; 1995, \u201cKush e zgjoi pranver\u00ebn\u201d (fabula) &#8211; 1995, \u201c\u00c7udirat n\u00ebn vezullimin e yjeve\u201d (fabula) \u2013 1996, \u201cFluturat n\u00eb pafund\u00ebsi fluturojn\u00eb\u201d (tregime) &#8211; 1996, \u201cP\u00ebrrall\u00ebzat e net\u00ebve t\u00eb gjata\u201d (fabula) -1997, \u201cKur sendet p\u00ebrmbysin heshtjen\u201d (fabula) &#8211; 1999, \u201cNjeriu dhe bota q\u00eb s\u2019flet\u201d (fabula) &#8211; 2000, \u201cDashuria e hidhur\u201d (publicistik\u00eb) &#8211; 2002, \u201cKodi enigmatik i universit\u201d (analiz\u00eb folozofike) &#8211; 2009. Botimi i fundit \u201cT\u00eb dua e panjohur\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr me proz\u00eb, q\u00eb p\u00ebrpara lexuesit e sjellim p\u00ebrmes k\u00ebtij v\u00ebshtrimi letrar.<\/p>\n<p>Thuhet se, vepra letrare realizohet si shtytje e madhe shpirt\u00ebrore dhe duhet t\u00eb jet\u00eb gjithmon\u00eb n\u00eb harmoni me gjendjen psikologjike t\u00eb autorit drejt personazhit. Ai duhet t\u00eb p\u00ebrkap\u00eb realitetin, ta p\u00ebrmbush\u00eb at\u00eb me dashuri p\u00ebr njer\u00ebzit dhe jet\u00ebn. Ka plot njer\u00ebz q\u00eb e kuptojn\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn si nj\u00eb koncept relativ t\u00eb zakonsh\u00ebm, mir\u00ebpo shkrimtari nuk duhet t\u00eb harroj\u00eb kurr\u00eb se arti letrar \u00ebsht\u00eb i bukur kur n\u00eb themel ka ide, gjithaq t\u00eb bukura.<\/p>\n<p>Rr\u00ebfimet n\u00eb vepr\u00ebn \u201cT\u00eb dua e panjohur\u201d t\u00ebr\u00ebsish jan\u00eb shfaqje t\u00eb dallueshme, q\u00eb nga pasqyrimi i holl\u00ebsish\u00ebm i ngjarjeve, pamje dhe vende t\u00eb frekuentuara nga vet\u00eb autori p\u00ebr qytetin lindjes, thell\u00ebsia e mendimit dhe lidhshm\u00ebria jetike, t\u00eb cilat e form\u00ebsojn\u00eb boshtin tematik. Megjith\u00ebse, metaforat n\u00eb k\u00ebto tregime, nuk sh\u00ebrbejn\u00eb vet\u00ebm si forma artistike mbret\u00ebruese, ato e kan\u00eb mpreht\u00ebsin\u00eb e mjaftueshme sa ta drejtojn\u00eb lexuesin te q\u00ebllimi, ku padyshim fshihet mesazhi autorial. Ai mesazh derdhet si mendim i posa\u00e7\u00ebm, mbi realitetin dhe nj\u00eb shtytjeje t\u00eb brendshme n\u00eb shp\u00ebrthim t\u00eb mendimit dhe ndjesis\u00eb personale.<\/p>\n<p>N\u00eb disa tregime, me sfond eseistik, si: \u201cCop\u00ebza \u00ebndrrash\u201d, \u201cFati\u201d, \u201cI lodhur\u201d, \u201cFluturat n\u00eb pafund\u00ebsi fluturojn\u00eb\u201d dhe \u201c\u00c7udirat n\u00ebn vezullimin e yjeve\u201d, sikur e p\u00ebrvijojn\u00eb luft\u00ebn gjinore, q\u00eb nisi me zanafill\u00ebn e njer\u00ebzimit, me Adamin dhe Ev\u00ebn, e sjell\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr me z\u00ebrin e p\u00ebrbotsh\u00ebm p\u00ebrmes personazhit t\u00eb Anxhel\u00ebs, An\u00ebs, zonj\u00ebs A. dhe shum\u00eb t\u00eb tjera. Jan\u00eb personazhe q\u00eb tipizojn\u00eb periudha t\u00eb jet\u00ebs, \u00e7aste jet\u00ebsore t\u00eb v\u00ebrtetash, edhe sajesash padyshim. Nj\u00eb realitet, sa t\u00eb bukur, aq edhe t\u00eb lodhur e t\u00eb r\u00ebnduar q\u00eb reflektohet midis shprehjesh t\u00eb fytyr\u00ebs: me rrudhat e buz\u00ebve, shikimin reflektues si n\u00eb beb\u00ebzat e syve t\u00eb Sar\u00ebs dhe buz\u00ebqeshjen, p\u00ebrkundrejt rrudhave t\u00eb l\u00ebkur\u00ebs, thinjave t\u00eb flok\u00ebve, breng\u00ebn n\u00eb rrudhat e ballit, madje dhe syve plot xhelozi e ambicie. T\u00eb gjitha k\u00ebto p\u00ebrshkrime t\u00eb duken si arratisje nga historit\u00eb vetjake, ku pa rr\u00ebfime t\u00eb st\u00ebrzgjatura e dinamike, shpalosen absurde njer\u00ebzish me nd\u00ebrgjegje t\u00eb \u201cboshatisur\u201d, gjithmon\u00eb p\u00ebrmes nj\u00eb metode intuitiviste, q\u00eb autori e p\u00ebrdor zakonisht.<\/p>\n<p>N\u00eb tregimet: \u201cBefasia\u201d, \u201cU takuam n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb me shi\u201d dhe ndonj\u00eb tjet\u00ebr mbase, shprehet pavar\u00ebsi e plot\u00eb ndaj thelbit t\u00eb jet\u00ebs. Imazhe\u00a0 t\u00eb arrira artistike t\u00eb japin emocion, edhe kur fjala i p\u00ebrket nj\u00eb simboli, si: vajz\u00eb, stin\u00eb, jet\u00eb, udh\u00ebtim, humbje, d\u00ebshp\u00ebrim, lule, p\u00ebrqafime, kujtim! Pa hipostazat e mundshme t\u00eb izolimit, tipizimi i personazhit fem\u00ebror del i realt\u00eb, pa p\u00ebrjashtuar edhe \u00ebndrrat q\u00eb p\u00ebrvijon cop\u00ebza jet\u00ebsh e p\u00ebrshkojn\u00eb horizonte.<\/p>\n<p>Po t\u2019i rrekemi nj\u00eb zb\u00ebrthimi kuptimor, t\u00eb dep\u00ebrtojm\u00eb n\u00eb kthetrat e sociales, duhet mb\u00ebshtetur n\u00eb faktin q\u00eb bota lindi mes dhimbjesh, ashtu si <strong><em>Zanafilla<\/em><\/strong>, e nga kjo shkrepje e njoh\u00ebm lotin, vuajtjen, m\u00ebkatin, si p\u00ebrkundrejt tyre q\u00eb e njoh\u00ebm: buz\u00ebqeshjen, m\u00ebshir\u00ebn\u2026, jet\u00ebn! E kjo \u00ebsht\u00eb <em>Jeta<\/em>, me t\u00eb gjitha drith\u00ebrimat q\u00eb sajon n\u00eb dit\u00ebt e mjegullta. Ashtu si vet\u00eb forca e dyzuar e personazheve t\u00eb tregimeve.<\/p>\n<p>Duhet pohuar q\u00eb libri \u201cT\u00eb dua e panjohur\u201d ka vler\u00eb artistike, me nd\u00ebrlidhje normash estetike, t\u00eb cilat si pjes\u00eb e artit, kurr\u00eb nuk jan\u00eb t\u00eb mjaftueshme. N\u00eb disa tregime \u00ebsht\u00eb m\u00eb e pranishme linja rr\u00ebfimore nd\u00ebrmjet individuales dhe universales. Ca t\u00eb tjera jan\u00eb m\u00eb filozofike, shfaqin aspirat\u00ebn e vet\u00eb autorit p\u00ebr t\u00eb njohur t\u00eb tjer\u00eb n\u00ebnqiej ngjarjesh e identitetesh, por gjithmon\u00eb n\u00eb fokus t\u00eb trajtesave \u00ebsht\u00eb <em>Njeriu <\/em>dhe<em> Njer\u00ebzorja <\/em>brenda tij, duke osciluar me p\u00ebrafrin\u00eb dhe dhuntin\u00eb gjinore.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjith\u00ebsisht n\u00eb tregime, m\u00eb tep\u00ebr ka rr\u00ebfim transparent ngjarjesh, interpretime moralizuese, monolog t\u00eb brendsh\u00ebm, tejet shpreh\u00ebs, sidomos tregimtari filozofike. Kjo pleksje, sipas Oscar Wilde, ka nj\u00eb shpjegim, gjegj\u00ebsisht ai shprehet, se: \u201c<em>larmia e opinioneve n\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr artistike tregon se vepra \u00ebsht\u00eb e re, komplekse dhe plot jet\u00eb<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>Vepra \u201cT\u00eb dua e panjohur\u201d, me titullin tejet simbolik \u00ebsht\u00eb produkt i p\u00ebrjetimi dhe njohjeje t\u00eb psikologjis\u00eb njer\u00ebzore, i emocioneve t\u00eb thella, i gdhendjes s\u00eb fjal\u00ebs artistike dhe i transmetimit t\u00eb mesazhit. Andaj, t\u2019i afrohesh sa m\u00eb pran\u00eb synimeve dhe ndjenjave t\u00eb autorit, p\u00ebr lexuesin, \u00ebsht\u00eb si t\u00eb rib\u00ebsh s\u00eb jashtmi udh\u00ebn e tij. Kjo nd\u00ebrlidhje: autor &#8211; lexues, \u00ebsht\u00eb mish\u00ebrim i universalizmit tematik q\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr formimin kulturor t\u00eb prozatorit, q\u00eb mundet t\u00eb perceptohet dhe zb\u00ebrthehet nga lexuesit.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dr. Zejnepe Alili &#8211; REXHEPI Fati jet\u00ebsor dhe linjat artistike &#8220;T\u00eb dua e panjohur\u201d &#8211; Eroll Velija Filozofi jetike \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb e p\u00ebrvet\u00ebson shkrimtarin edhe brenda vepr\u00ebs. Aty ndodhet&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18343,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[],"class_list":["post-19446","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poeziletersi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19446"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19446"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19446\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19452,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19446\/revisions\/19452"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19446"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19446"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19446"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}