{"id":20337,"date":"2017-05-12T18:51:13","date_gmt":"2017-05-12T16:51:13","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=20337"},"modified":"2017-05-12T18:51:13","modified_gmt":"2017-05-12T16:51:13","slug":"portalet-e-maqedonise-ne-kaos-informativ","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=20337","title":{"rendered":"Portalet e Maqedonis\u00eb n\u00eb kaos informativ"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Gjykatat n\u00eb vend nuk kan\u00eb pozicion t\u00eb harmonizuar p\u00ebr trajtimin e portaleve t\u00eb internetit. Disa gjykata i konsiderojn\u00eb portalet si media n\u00eb pajtim me Ligjin p\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb qytetare p\u00ebr fyerje dhe shpifje, nd\u00ebrsa disa gjykatat e tjera nuk i konsiderojn\u00eb portalet si media n\u00eb pajtim me Ligjin e mediave. <\/em><\/p>\n

Shkruan: Sefer TAHIRI<\/strong><\/p>\n

Maqedonia nuk ka vet\u00ebm kriz\u00eb politike ose ekonomike, por ka edhe kriz\u00eb mediatike. Krahas ngritjeve profesionale, n\u00eb cil\u00ebsi dhe n\u00eb dimensionin e respektimit t\u00eb standardeve profesionale dhe normave etike, por edhe n\u00eb sasi, sistemi mediatik i Maqedonis\u00eb n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr ka p\u00ebsuar degradime, tendenca negative, madje edhe shkat\u00ebrruese, t\u00eb cilat jan\u00eb shfaqur dhe dirigjuar nga pushteti politik, por edhe nga koleg\u00eb gazetar\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebr interesa t\u00eb imta personale dhe t\u00eb m\u00ebdha komerciale, ekonomike dhe politike t\u00eb pronar\u00ebve, e kan\u00eb sjell\u00eb sistemin mediatik buz\u00eb gremin\u00ebs. Sot n\u00eb ve\u00e7anti lul\u00ebzon gazetaria copy-paste, q\u00eb nuk citon median q\u00eb e prodhon lajmin, ka mbetur n\u00eb let\u00ebr parimi q\u00eb, p\u00ebr ta trajtuar nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje a problem, gazetari duhet t\u00eb konsultoj\u00eb dy ose m\u00eb shum\u00eb pal\u00eb t\u00eb pavarura mes vete. Mediat tradicionale dhe, sidomos, televizionet komerciale, q\u00eb shpenzojn\u00eb energji, fonde financiare dhe teknologji p\u00ebr t\u00eb gjurmuar lajmet, p\u00ebrballen me vjedhje klasike t\u00eb informacioneve dhe p\u00ebrmbajtjeve t\u00eb tjera profesionale nga portalet, q\u00eb flet p\u00ebr munges\u00ebn e profesionalizmit dhe mosrespektimin e Kodeksit t\u00eb gazetar\u00ebve, i cili parashikon q\u00eb \u201cb\u00ebrja e plagjiat\u00ebve \u00ebsht\u00eb e palejueshme\u201d. N\u00eb portale ka p\u00ebrdorim enorm t\u00eb gjuh\u00ebs t\u00eb urrejtjes, shpifje dhe ofendime mbi baza personale, media merret m\u00eb shum\u00eb me individin sesa me idet\u00eb, me at\u00eb se kush e tha e jo me at\u00eb se \u00e7far\u00eb tha. K\u00ebto fenomene destruktive shfaqin dilem\u00ebn se vall\u00eb mediat on-line jan\u00eb plot\u00ebsisht t\u00eb lira dhe p\u00ebr to nuk vlen asnj\u00eb lloj norme juridike.<\/p>\n

Portale-media apo ueb-faqe!?<\/strong><\/p>\n

Qendra p\u00ebr Zhvillimin e Mediave n\u00eb Maqedoni, nj\u00eb organizat\u00eb joqeveritare q\u00eb merret me studimin e mediave, rekomandon se \u2013 p\u00ebr rregullimin e mediave n\u00eb internet \u2013 vlen parimi \u201cajo q\u00eb zbatohet off-line, zbatohet edhe on-line\u201d. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se ata q\u00eb merren me gazetari n\u00eb internet, i g\u00ebzojn\u00eb t\u00eb drejtat, por edhe detyrimet profesionale dhe etike ndaj publikut, nj\u00ebsoj si\u00e7 i kan\u00eb gazetar\u00ebt e mediave tradicionale. Por, me ndryshimet ligjore t\u00eb b\u00ebra n\u00eb vitin 2013 neni 2 i Ligjit t\u00eb mediave nuk i p\u00ebrfshin mediat on-line ose portalet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb decide. Por, pas renditjes s\u00eb mediave tradicionale (gazeta, radio dhe televizioni) Ligji p\u00ebrmend edhe \u201cmjete p\u00ebr publikim ditor ose periodik t\u00eb p\u00ebrmbajtjeve t\u00eb form\u00ebsuara editoriale n\u00eb form\u00eb t\u00eb shkruar, audio ose figur\u00eb, me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb informohen ose t\u00eb plot\u00ebsohen nevojat kulturore, arsimore ose nevojat e tjera t\u00eb publikut t\u00eb gjer\u00eb\u201d. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se n\u00eb k\u00ebt\u00eb grup mund t\u00eb p\u00ebrfshihen edhe mediat q\u00eb informojn\u00eb dhe publikojn\u00eb vet\u00ebm n\u00eb internet ose platforma t\u00eb tjera t\u00eb reja digjitale.<\/p>\n

N\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb Evrop\u00ebs, por edhe Ballkanit, si Kroacia e Serbia, ekziston regjist\u00ebr i mediave on-line. N\u00eb Kroaci p\u00ebrgatitet nga Agjencia e Mediave Elektronike, nd\u00ebrsa n\u00eb Serbi nga Agjencia e Regjistrave Ekonomik\u00eb, nd\u00ebrsa n\u00eb Maqedoni portalet nuk i n\u00ebnshtrohen asnj\u00eb detyrimi publik ligjor, t\u00eb pakt\u00ebn p\u00ebr regjistrimin e tyre, por edhe p\u00ebr transparenc\u00ebn e pron\u00ebsis\u00eb, si dhe p\u00ebr publikimin e impresumit (adres\u00ebs dhe emrave t\u00eb redaksis\u00eb). Prandaj t\u00eb gjitha rekomandimet jan\u00eb n\u00eb drejtim t\u00eb \u201crregullimit t\u00eb but\u00eb ligjor\u201d t\u00eb portaleve.<\/p>\n

Me gjith\u00eb faktin q\u00eb Ligji i mediave nuk i definon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksplicite mediat q\u00eb publikojn\u00eb ekskluzivisht vet\u00ebm n\u00eb internet, si \u201cpublikime elektronike\u201d ose me ndonj\u00eb term tjet\u00ebr, kjo rezulton me hamendje se vall\u00eb ligjet e tjera t\u00eb sfer\u00ebs s\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve mediatike vlejn\u00eb edhe p\u00ebr portalet. N\u00eb fakt, mediat on-line nuk jan\u00eb t\u00eb parregulluara \u2013 p\u00ebr to vlejn\u00eb ligje konkrete q\u00eb prekin \u00e7\u00ebshtje t\u00eb ndryshme t\u00eb praktik\u00ebs dhe funksionimit t\u00eb medias, si\u00e7 jan\u00eb Kodi penal q\u00eb e sanksionon gjuh\u00ebn e urrejtjes, Ligji p\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb qytetare p\u00ebr shpifje dhe fyerje, legjislatura q\u00eb i rregullon t\u00eb drejtat e autorit, mbrojtjen e adoleshent\u00ebve dhe t\u00eb drejtat e marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb pun\u00ebs.<\/p>\n

Gjuha e urrejtjes sanksionohet n\u00eb portale!<\/strong><\/p>\n

N\u00eb Kodin penal t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksplicite parashikohen d\u00ebnime me burg p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb, p\u00ebrmes mediave, promovojn\u00eb dhe shfaqin gjuh\u00eb t\u00eb urrejtjes. N\u00eb nenin 394 (neni 2) thuhet: \u201cAi q\u00eb p\u00ebrmes mjeteve t\u00eb komunikimit masiv n\u00eb publik shp\u00ebrndan material t\u00eb shkruar racist dhe ksenofobik, fotografi ose reprezentim tjet\u00ebr t\u00eb ides\u00eb ose teoris\u00eb e cila ndihmon, promovon ose nxit urrejtjen, diskriminimin ose dhun\u00ebn kund\u00ebr \u00e7do personi ose grupi mbi baz\u00ebn e rac\u00ebs, ngjyr\u00ebs, prejardhjes etnike ose komb\u00ebtare, si dhe besimit fetar, do t\u00eb d\u00ebnohet me burg prej 1 deri n\u00eb 5 vjet\u201d. Kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr gjuh\u00ebn e urrejtjes n\u00eb ueb-portale, K\u00ebshilli i Etik\u00ebs s\u00eb Mediave n\u00eb Maqedoni konsideron se kjo \u00ebsht\u00eb vep\u00ebr penale dhe me k\u00ebt\u00eb duhet t\u00eb merren institucionet, n\u00eb ve\u00e7anti Prokurori Publik. \u201c\u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtete se ka nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh t\u00eb portaleve t\u00eb caktuara q\u00eb nuk informojn\u00eb si\u00e7 duhet, por k\u00ebtu duhet t\u00eb k\u00ebrkohet llogari nga institucionet q\u00eb ta respektojn\u00eb k\u00ebt\u00eb rregullim ligjor, i cili tashm\u00eb edhe ekziston\u201d, ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb ditur organi vet\u00ebrregullator \u2013 K\u00ebshilli i Etik\u00ebs n\u00eb Media.<\/p>\n

Ligji e rregullon shpifjen dhe fyerjen n\u00eb portale!<\/strong><\/p>\n

Pas p\u00ebrhapjes s\u00eb lajmeve t\u00eb rreme gjat\u00eb fushat\u00ebs p\u00ebr shk\u00ebputjen e Britanis\u00eb s\u00eb Madhe (\u201cBREXIT\u201d) dhe zgjedhjeve presidenciale n\u00eb SHBA, sidomos nga tabori i presidentit aktual Trump, qeveria gjermane vendosi t\u2019i nd\u00ebshkoj\u00eb me gjoba t\u00eb larta t\u00eb gjitha portalet ose mediat on-line, q\u00eb publikojn\u00eb lajme t\u00eb rreme, me d\u00ebnime deri n\u00eb 50 milion\u00eb euro. Shum\u00eb shpesh n\u00eb portale, p\u00ebrve\u00e7 vjedhjes s\u00eb informacioneve, hasen edhe p\u00ebrmbajtje n\u00eb t\u00eb cilat ka shpifje dhe fyerje. N\u00eb Ligjin p\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb qytetare p\u00ebr shpifje dhe fyerje (neni 18) thuhet se gjykata nuk mund t\u00eb shqiptoj\u00eb d\u00ebmshp\u00ebrblim t\u00eb shkaktuar nga fyerjet dhe shpifjet nga nj\u00eb gazetar n\u00eb kryerjen e profesionit gazetaresk n\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe se 2.000 euro. Derisa d\u00ebmshp\u00ebrblimi q\u00eb duhet t\u00eb paguhet nga redaktori \u00ebsht\u00eb 10.000 euro, nga subjekti juridik (media) \u00ebsht\u00eb 15. 000 euro. Ose, n\u00eb total, nj\u00eb redaksi duhet t\u00eb paguaj\u00eb 27. 000 euro.<\/p>\n

Praktika e v\u00ebzhgimit t\u00eb zbatimit t\u00eb ligjeve<\/strong><\/p>\n

Filip Gjur\u00e7inovski, an\u00ebtar i Komisionit t\u00eb Ankesave t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Etik\u00ebs s\u00eb Mediave n\u00eb Maqedoni, ka v\u00ebzhguar nga af\u00ebr kontestet gjyq\u00ebsore t\u00eb fyerjeve dhe shpifjeve, n\u00eb t\u00eb cilat pal\u00eb jan\u00eb gazetar\u00ebt, nd\u00ebrsa konstaton se gjykatat n\u00eb vend nuk kan\u00eb pozicion t\u00eb harmonizuar p\u00ebr trajtimin e portaleve t\u00eb internetit. \u201cDisa gjykata i konsiderojn\u00eb portalet si media n\u00eb pajtim me Ligjin p\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb qytetare p\u00ebr fyerje dhe shpifje, nd\u00ebrsa disa t\u00eb tjera nuk i konsiderojn\u00eb media n\u00eb pajtim me Ligjin e mediave, nd\u00ebrsa Gjykata e Velesit, madje, edhe Facebook-un e karakterizon si media e publikimit elektronik, e jo si rrjet social, edhe pse d\u00ebnimi p\u00ebr fyerje n\u00eb Facebook, shqiptuar nga Gjykata e Velesit, ishte 100 euro.\u201d, thot\u00eb Gjur\u00e7inovski.<\/p>\n

Prandaj Gjur\u00e7inovski sugjeron q\u00eb \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb b\u00ebhet nd\u00ebrhyrje urgjente n\u00eb legjislatur\u00ebn mediatike, me q\u00ebllim q\u00eb me sakt\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrkufizohet se vall\u00eb edhe portalet jan\u00eb media, meq\u00eb kjo mosp\u00ebrputhje e ligjeve, p\u00ebr shkak t\u00eb presionit politik ndaj gjykatave, shfryt\u00ebzohet p\u00ebr q\u00ebrim hesapesh me gazetar\u00ebt q\u00eb nuk mendojn\u00eb si pushteti, por edhe p\u00ebr pap\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb ligjore t\u00eb gazetar\u00ebve q\u00eb n\u00eb pun\u00ebn e tyre p\u00ebrdorin shpifjet dhe fyerjet. Sipas tij, shpesh k\u00ebt\u00eb mosp\u00ebrputhje e shohim n\u00eb televizion, sepse disa portale publikojn\u00eb lajme sensacionale me shpifje dhe fyerje pa autor\u00ebsi t\u00eb gazetarit, lajme k\u00ebto q\u00eb ripublikohen nga disa televizione, nd\u00ebrsa \u2013 kur personi p\u00ebr t\u00eb cilin shpifet dhe fyhet e d\u00ebnon televizionin \u2013 kryeredaktor\u00ebt thirren n\u00eb faktin se lajmin e kan\u00eb marr\u00eb nga portalet, nd\u00ebrsa \u2013 si\u00e7 shihet \u2013 disa gjykata i l\u00ebn\u00eb jasht\u00eb \u00e7do p\u00ebrgjegj\u00ebsie publike.<\/p>\n

Kjo \u00ebsht\u00eb periudh\u00eb, e cila \u00ebsht\u00eb dhe ka qen\u00eb dramatike p\u00ebr mediat, presionet politike kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb m\u00ebdha dhe t\u00eb shoq\u00ebruara me konkurrenc\u00eb joluajale ekonomike, nd\u00ebrsa \u201cheronjt\u00eb\u201d mediatik\u00eb jan\u00eb ata q\u00eb e kan\u00eb ruajtur dinjitetin e profesionit, integritetin e gazetarit dhe guximin intelektual p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb kritik dhe objektiv ndaj fenomeneve shoq\u00ebrore! Ka qen\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb q\u00ebndrohet vertikalisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb katrahur\u00eb dhe ambient t\u00eb demokratur\u00ebs, por gazetar\u00ebve t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb u mbetet t\u00eb luftojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr ta ndar\u00eb median e v\u00ebrtet\u00eb nga megafon\u00ebt shpif\u00ebs, gazetar\u00ebt nga tellall\u00ebt politik, reporterin nga shpif\u00ebsi, sepse n\u00eb fund t\u00eb fundit liria e shprehjes \u2013 pa baraspeshimin e saj me p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb editoriale dhe me p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb ndaj publikut \u2013 nuk ka asnj\u00eb kuptim. Mb\u00ebshtet\u00ebsit e konceptit \u201cliri pa p\u00ebrgjegj\u00ebsi\u201d jan\u00eb armiqt\u00eb e liris\u00eb s\u00eb shprehjes dhe t\u00eb mediave!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gjykatat n\u00eb vend nuk kan\u00eb pozicion t\u00eb harmonizuar p\u00ebr trajtimin e portaleve t\u00eb internetit. Disa gjykata i konsiderojn\u00eb portalet si media n\u00eb pajtim me Ligjin p\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb qytetare p\u00ebr fyerje…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20338,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-20337","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinionanaliza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20337"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20337"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20339,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20337\/revisions\/20339"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}