{"id":2041,"date":"2015-08-24T12:51:26","date_gmt":"2015-08-24T11:51:26","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=2041"},"modified":"2015-08-24T12:51:26","modified_gmt":"2015-08-24T11:51:26","slug":"kush-ishte-nilo-catalano-historia-e-priftit-italian-qe-erdhi-te-percaje-shqiptaret-replike-me-artan-shkrelin-dhe-moikom-zeqon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=2041","title":{"rendered":"Kush ishte Nilo Catalano: Historia e priftit italian q\u00eb erdhi t\u00eb p\u00ebrcaj\u00eb shqiptar\u00ebt! (Replik\u00eb me Artan Shkrelin dhe Moikom Zeqon.)"},"content":{"rendered":"

\"nilo-catalano\"<\/a>Nga: Blendi QEHAJAI<\/strong><\/p>\n

Dit\u00ebt e fundit nd\u00ebrhyrja e qeveris\u00eb s\u00eb kryeministrit katolik Edi Rama n\u00eb zon\u00ebn e Himar\u00ebs ka shkaktuar indinjat\u00ebn e shum\u00eb ortodoks\u00ebve shqiptar\u00eb dhe grek\u00eb. N\u00eb mbrojtje t\u00eb k\u00ebsaj nd\u00ebrhyrje doli edhe Artan Shkreli, arkitekt i akuzuar p\u00ebr abuzime t\u00eb shumta me monumentet dhe nj\u00eb filo-katolik ekstremist q\u00eb ka edhe rolin e k\u00ebshilltarit t\u00eb kryeministrit, si dhe historiani Moikom Zeqo. Shkreli u shpreh i pari se n\u00eb kish\u00ebn e Sh\u00ebn Thanasit gjendej varri i Nilo Catalanos i cili sipas tij ishte nd\u00ebr t\u00eb par\u00ebt q\u00eb kishin shkruar shqip. Tre dit\u00eb m\u00eb pas, n\u00eb 23 gusht 2015, edhe Moikom Zeqo botoi nj\u00eb shkrim n\u00eb gazet\u00ebn Shqiptarja (me pronar italianin katolik Carlo Bollino) n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ai tregonte Nilo Catalanon si nj\u00eb mik i dashur i shqiptar\u00ebve q\u00eb u m\u00ebsonte atyre gjuh\u00ebn e tyre shqipe, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb osman\u00ebt dhe ortodoks\u00ebt i paraqet si armiq t\u00eb k\u00ebsaj gjuhe t\u00eb cil\u00ebt e persekutuan Catalanon vet\u00ebm p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye.<\/p>\n

K\u00ebtu duhet t\u00eb shtojm\u00eb edhe se historiani Moikom Zeqo duket se shum\u00eb nga t\u00eb dh\u00ebnat e tij i ka marr\u00eb nga libri i Pompilio Rodota t\u00eb cilin lexuesi mund ta gjej\u00eb online me nj\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb thjesht\u00eb t\u00eb Google (kliko k\u00ebtu p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtetuar<\/a>). Zeqo thot\u00eb se Catalano u d\u00ebrgua n\u00eb Himar\u00eb n\u00eb vitin 1677 e m\u00eb pas tregon se Catalano u em\u00ebrua Kryepeshkop i Durr\u00ebsit n\u00eb vitin 1693. Kjo e b\u00ebn t\u00eb duket sikur Catalano ka sh\u00ebrbyer n\u00eb tokat e shqiptar\u00ebve p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb shum\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. Por n\u00eb fakt Catalano, sic tregon Rodota dhe burime t\u00eb tjera, ai u em\u00ebrua si i d\u00ebrguar\u00a0apostolik i Vatikanit \u00a0tek ortodoks\u00ebt e Korsik\u00ebs n\u00eb vitin 1682. Ai u soll si peshkop i Durr\u00ebsit n\u00eb vitin 1693 dhe vet\u00ebm nj\u00eb vit m\u00eb pas, pra n\u00eb 1694, ai vdiq.<\/p>\n

Por a\u00a0\u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se musliman\u00ebt dhe ortodoks\u00ebt nuk e donin Catalanon pse ai u m\u00ebsonte shqip shqiptar\u00ebve?\u00a0N\u00eb fakt, jo. E v\u00ebrteta\u00a0\u00ebsht\u00eb se as sistemi osman i mileteve dhe as kisha ortodokse nuk pengonin gjuh\u00ebn shqipe. Ata pengonin vet\u00ebm gjuh\u00ebn shqipe t\u00eb shkruajtur me shkronja latine. Sic do t\u00eb tregohet m\u00eb posht\u00eb dhe sic Moikom Zeqo vet\u00eb e pranon, gjuha shqipe flitej\u00a0lirisht n\u00eb k\u00ebto zona. Ajo q\u00eb italiani i Vatikanit, prifti Nico Catalano, deshte t\u00eb krijonte, ishte nj\u00eb p\u00ebrcarje mes shqiptar\u00ebve dhe nj\u00eb lidhje e tyre me Vatikanin, gj\u00eb e cila do t\u00eb mund t\u00eb sillte m\u00eb pas hyrjen e k\u00ebtij t\u00eb fundit m\u00eb thell\u00eb n\u00eb zonat e banuara nga shqiptar\u00ebt dhe nj\u00eb rebelim t\u00eb mundsh\u00ebm ndaj autoriteteve muslimane dhe ortodokse.<\/p>\n

\"kisha-shen-thanasit-dhermi-600x450-300x225\"<\/a>Ky q\u00ebllim i Vatikanit vazhdon edhe sot mes shqiptar\u00ebve. Ashtu si n\u00eb shekullin e 17-t\u00eb me Nilo Catalanin, edhe sot Vatikani vazhdimisht d\u00ebrgon misionar\u00eb n\u00eb zona musliman\u00ebsh dhe ortodoks\u00ebsh dhe nxit me an\u00eb t\u00eb prift\u00ebrinjve t\u00eb tij dhe me an\u00eb t\u00eb filo-katolik\u00ebve ekstremist\u00eb si Shkreli apo Zeqo, p\u00ebrcarje dhe urrejtje ndaj tyre. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, figura katolike, sic ishte edhe prifti Nilo Catalani, paraqiten si figura gjith\u00eb shqiptare t\u00eb cilat nuk kan\u00eb si q\u00ebllim konvertimin e tyre n\u00eb katoliciz\u00ebm por t\u00eb mir\u00ebn e p\u00ebrgjithshme t\u00eb shqiptar\u00ebve dhe gjoja \u201cmbrojtjen\u201d e kultur\u00ebs s\u00eb tyre.<\/p>\n

Nico Catalano ishte nj\u00eb italian i lindur n\u00eb nj\u00eb fshat t\u00eb Sicilis\u00eb n\u00eb vitin 1637. Q\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn 22-vjecare ai u vesh si prift duke sh\u00ebrbyer edhe n\u00eb fshtra n\u00eb t\u00eb cil\u00ebt jetonin arb\u00ebresh\u00eb. Sic dihet, shumica e arb\u00ebresh\u00ebve n\u00eb Itali jan\u00eb t\u00eb krishter\u00eb t\u00eb ritit ortodoks (Kujto k\u00ebng\u00ebn \u201cO e bukura More\u201d), dhe italiani Catalano sh\u00ebrbente n\u00ebn urdh\u00ebrat e Vatikanit n\u00eb k\u00ebto zona n\u00eb p\u00ebrpjekjet e vazhdueshme t\u00eb k\u00ebtij t\u00eb fundit p\u00ebr konvertimin e tyre n\u00eb katolik\u00eb.<\/p>\n

M\u00eb pas, rreth vitit 1677, prifti Catalano, tashm\u00eb i njohur mir\u00eb me gjuh\u00ebn shqipe t\u00eb arb\u00ebresh\u00ebve dhe me shkrimet e prift\u00ebrinj\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb katolik\u00eb si Gjon Buzuku dialektin mal\u00ebsor katolik, u d\u00ebrgua nga Propaganda Fide (zyra e p\u00ebrhapjes (propagand\u00ebs) s\u00eb fes\u00eb e Vatikanit) p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrhapur fen\u00eb katolike mes ortodoks\u00ebve shqiptar\u00eb.<\/p>\n

I shoq\u00ebruar nga nj\u00eb shqiptar m\u00eb i ri se vetja dhe nga nj\u00eb tjet\u00ebr italian, Catalano filloi t\u00eb predikoj\u00eb fen\u00eb e tij vatikanase n\u00eb fshatrat e bregdetit t\u00eb Himar\u00ebs e m\u00eb pas edhe n\u00eb zona t\u00eb tjera. P\u00ebr t\u00eb \u00a0arritur q\u00ebllimin e tij t\u00eb konvertimit, prifti italian u predikonte shqiptar\u00ebve n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe. Ky mision duket se ka zgjatur disa vite, por m\u00eb pas Catalano u d\u00ebrgua p\u00ebrs\u00ebri mes besimtar\u00ebve ortodoks\u00eb, por k\u00ebsaj rradhe n\u00eb Korsik\u00eb.<\/p>\n

Catalano u kthye n\u00eb zonta me shqip\u00ebtar\u00eb n\u00eb vitin 1693 si peshkop i Durr\u00ebsit dhe vazhdoi tu predikoj\u00eb atyre n\u00eb shqipen veriore. Por kjo nuk ishte e mjaftueshme p\u00ebr aktivitetin e tij. Catalano filloi edhe t\u00eb krijoj\u00eb shkolla n\u00eb t\u00eb cilat gjuha shqipe shkruhej me shkronja latine. N\u00eb fakt n\u00eb k\u00ebto dy pika q\u00ebndron edhe g\u00ebnjeshtra e madhe e propagandist\u00ebve katolik\u00eb si katoliku i cmendur, k\u00ebshilltar i kryeministrit katolik Edi Rama, Artan Shkreli, dhe historianit Moikom Zeqo.<\/p>\n

K\u00ebta mundohen ta paraqesin Catalanon si dashamir\u00ebs t\u00eb shqiptar\u00ebve i cili shkollat i hapi p\u00ebr tu m\u00ebsuar atyre shqipen. E v\u00ebrteta\u00a0\u00ebsht\u00eb krejt ndryshe. Asnj\u00eb nga shkollat q\u00eb Catalano hapi n\u00eb zon\u00ebn e Himar\u00ebs dhe Lab\u00ebris\u00eb nuk kishte interes tek shqiptar\u00ebt dhe c\u00ebshtjet e tyre. Ato ishin vet\u00ebm shkolla fetare ku propagandohej versioni katolik i fes\u00eb s\u00eb krishter\u00eb. N\u00eb k\u00ebto shkolla, prifti Catalano jepte m\u00ebsim duke p\u00ebrdorur dialektin verior t\u00eb geg\u00ebrishtes (q\u00eb nuk flitet as n\u00eb Sicili e as n\u00eb Himar\u00eb) i cili\u00a0\u00ebsht\u00eb edhe dialekti nga zonat me m\u00eb shum\u00eb katolik\u00eb shqiptar\u00eb.\u00a0Catalano nuk ishte ndonj\u00eb shkenc\u00ebtar apo humanist i rilindjes europiane, por nj\u00eb prift i betuar katolik. Q\u00ebllimi i tij ishte prishja e harmonis\u00eb fetare q\u00eb ekzistonte mes popullatave muslimane dhe ortodokse n\u00eb ato zona dhe konvertimi i tyre n\u00eb katoliciz\u00ebm p\u00ebr llogari t\u00eb Vatikanit. Kjo ishte edhe arsyeja p\u00ebrse Porta e Lart\u00eb s\u00eb bashku me udh\u00ebheq\u00ebsit ortodoks\u00eb, duke kuptuar q\u00ebllimet e predikimeve t\u00eb tij n\u00eb zona ku nuk kishte katolik\u00eb, e penguan aktivitetin e Catalanos t\u00eb cilin ata e shihnin si nj\u00eb rrezik p\u00ebr paqen.<\/p>\n

Po ashtu, pretendimi i filo-katolik\u00ebve Shkreli dhe Zeqo se Catalano\u00a0kishte ardhur p\u00ebr t\u00eb hapur shkolla shqipe p\u00ebr tu m\u00ebsuar shqiptar\u00ebve shkrim e lexim n\u00eb gjuh\u00ebn e tyre\u00a0\u00ebsht\u00eb i g\u00ebnjesht\u00ebrt. Sic e pranon vet\u00eb Zeqo n\u00eb shkrimin e tij, Catalano shqipen e m\u00ebsoi mes arb\u00ebresh\u00ebve. \u00a0Gjithashtu, ai duket se ka studiuar dialektin verior katolik shqiptar nga i cili ka marr\u00eb edhe pregatitjen dhe shprehjet e nevojshme p\u00ebr p\u00ebrhapjen e katolicizmit edhe n\u00eb jug.\u00a0Edhe n\u00eb Himar\u00eb ai u fliste banor\u00ebve n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, q\u00eb tregon se askush nuk i pengonte k\u00ebta banor\u00eb t\u00eb flisnin gjuh\u00ebn e tyre. Ajo q\u00eb nxjerr n\u00eb pah mashtrimin e Zeqos, Shkrelit dhe shum\u00eb katolik\u00ebve dhe filo-katolik\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb me n\u00eb krye Ismail Kadaren\u00eb,\u00a0\u00ebsht\u00eb fakti se vet\u00eb Catalano n\u00eb fjalorin e tij italisht-shqip ka sh\u00ebnime k\u00ebng\u00ebsh dhe poezish folklorike shqiptare n\u00eb gjuh\u00ebn shqip por t\u00eb shkruara me alfabetin grek! Kjo gj\u00eb tregon pav\u00ebrtet\u00ebsin\u00eb e g\u00ebnjeshtrave t\u00eb grupit filo-katolik t\u00eb sip\u00ebrp\u00ebrmendur se gjoja gjuha shqipe nuk lejohej t\u00eb shkruhej nga osman\u00ebt musliman\u00eb dhe nga ortodoks\u00ebt.<\/p>\n

Por ajo q\u00eb Catalano, n\u00eb q\u00ebllimet e tija t\u00eb zeza, d\u00ebshironte ishte q\u00eb gjuha shqipe t\u00eb mos shkruhej me alfabet osman apo grek, por me alfabetin latin. Kjo ishte metoda me t\u00eb cil\u00ebn kisha katolike e Vatikanit, ashtu sic b\u00ebn edhe sot me propagand\u00ebn e saj anti-muslimane dhe anti-ortodokse t\u00eb predikuar nga Shkreli dhe Zeqo, do t\u00eb largonte shqiptar\u00ebt nga fet\u00eb mbizot\u00ebruese islame dhe ortodokse dhe do ti lidhte ata me latinizmin dhe katolicizmin. Duke p\u00ebrfituar nga mikpritja dhe thjesht\u00ebsia e banor\u00ebve t\u00eb zon\u00ebs dhe i p\u00ebrkrahur nga katolik\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb lidhur me Vatikanin, Catalano u mundua t\u00eb p\u00ebrhap\u00eb ritin e tij katolik.<\/p>\n

Kjo ishte edhe arsyeja pse\u00a0dhespot\u00eb apo prift\u00ebrinj t\u00eb tjer\u00eb ortodoks\u00eb t\u00eb edukuar\u00a0kur d\u00ebgjonin predikimet e Catalanos e p\u00ebrzinin at\u00eb dhe i ndalonin predikimin. Ata nuk mallkuan gjuh\u00ebn shqipe e as shkrimin e saj, por ambicien e prift\u00ebrinjve t\u00eb pabes\u00eb si Catalano t\u00eb cil\u00ebt mundoheshin t\u00eb sillning p\u00ebrcarje mes shqiptar\u00ebve dhe t\u00eb shkaktonin kryengritje ndaj rendit multietnik e multifetar q\u00eb osman\u00ebt, n\u00eb bashk\u00ebpunim me t\u00eb gjitha grupet fetare, kishin krijuar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nga: Blendi QEHAJAI Dit\u00ebt e fundit nd\u00ebrhyrja e qeveris\u00eb s\u00eb kryeministrit katolik Edi Rama n\u00eb zon\u00ebn e Himar\u00ebs ka shkaktuar indinjat\u00ebn e shum\u00eb ortodoks\u00ebve shqiptar\u00eb dhe grek\u00eb. N\u00eb mbrojtje t\u00eb…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2042,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-2041","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2041"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2041"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2041\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2044,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2041\/revisions\/2044"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2042"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2041"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2041"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2041"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}