{"id":23577,"date":"2017-12-31T21:52:49","date_gmt":"2017-12-31T20:52:49","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=23577"},"modified":"2017-12-31T21:53:33","modified_gmt":"2017-12-31T20:53:33","slug":"viti-i-ri-bredhi-dhe-babadimri-origjina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=23577","title":{"rendered":"Viti i Ri, Bredhi dhe Babadimri (Origjina)"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/sali-kabashi.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-20919\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/sali-kabashi.png\" alt=\"\" width=\"850\" height=\"508\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/sali-kabashi.png 850w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/sali-kabashi-300x179.png 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/sali-kabashi-768x459.png 768w\" sizes=\"(max-width: 850px) 100vw, 850px\" \/><\/a>Sali Kabashi &#8211; Historian<\/strong><\/p>\n<p><strong>Viti i Ri<\/strong><\/p>\n<p>Festimi i vitit t\u00eb ri \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen relativisht i ri, por si \u00e7do fest\u00eb apo ngjarje tjet\u00ebr edhe Viti i Ri e ka historikun e vet\u00eb, e q\u00eb i bie se nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm fest\u00eb e nd\u00ebrrimit t\u00eb moteve!<\/p>\n<p>Kjo fest\u00eb ka filluar n\u00eb Babiloni dhe n\u00eb Mesopotami. K\u00ebshtu u b\u00eb zakon pagan i adhurimit t\u00eb Diellit, 2000 vite p.e.s. dhe u festua n\u00eb koh\u00ebn e ekuinoksit t\u00eb Pranver\u00ebs, n\u00eb mes t\u00eb marsit. Nj\u00eb shum\u00ebllojshm\u00ebri e datave t\u00eb tjera t\u00eb lidhura me stin\u00ebt jan\u00eb p\u00ebrdorur edhe nga kultura t\u00eb ndryshme t\u00eb lashta, egjiptian\u00ebt, fenikasit dhe persian\u00ebt vitin e tyre t\u00eb ri e fillonin n\u00eb vjesht\u00eb, dhe grek\u00ebt e festuan at\u00eb n\u00eb dim\u00ebr.<\/p>\n<p>Romak\u00ebt e quajt\u00ebn at\u00eb \u201cSaturnalia\u201d, n\u00eb nder t\u00eb Saturnit per\u00ebndis\u00eb s\u00eb Bujq\u00ebsis\u00eb. N\u00eb mesin e tyre ishte jasht\u00ebzakonisht popullor, festohej me aheng, ngr\u00ebnie, pirje, vall\u00ebzim dhe n\u00eb fund me sakrific\u00eb njer\u00ebzore. N\u00eb vitin 46 para Krishtit, Jul Cezari paraqiti nj\u00eb kalendar t\u00eb ri, at\u00eb diellor\u00eb q\u00eb ishte nj\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim p\u00ebr kalendarin e lasht\u00eb romak. Kalendari Julian vendosi q\u00eb 1 janar-in ta b\u00ebj fillim t\u00eb vitit t\u00eb ri.<\/p>\n<p><strong>Bredhi (Pema e vitit t\u00eb Ri \u2013 Krishtlindjes)<\/strong><\/p>\n<p>Pema me gjelb\u00ebrim t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm (Bredhi) tradicionalisht p\u00ebrdorej p\u00ebr t\u00eb festuar festat e dimrit (pagane dhe t\u00eb krishtere) p\u00ebr mij\u00ebra vite. Pagan\u00ebt p\u00ebrdornin deg\u00ebt e Bredhit p\u00ebr t\u00eb dekoruar sht\u00ebpit\u00eb e tyre gjat\u00eb Dimrit, pasi ajo i b\u00ebnte ata t\u00eb mendonin Pranver\u00ebn q\u00eb do t\u00eb vij. Romak\u00ebt p\u00ebrdornin deg\u00ebt e Bredhit p\u00ebr t\u00eb dekoruar tempujt e tyre n\u00eb festivalin e Saturnalia-s. T\u00eb krishter\u00ebt e p\u00ebrdorin at\u00eb si nj\u00eb shenj\u00eb e jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrhershme me Per\u00ebndin\u00eb. Pagan\u00ebt besonin se Bredhi do t\u2019i mbaj\u00eb larg shtrigat, fantazmat, frym\u00ebrat e liga, dhe s\u00ebmundjet.<\/p>\n<p>N\u00eb hemisfer\u00ebn veriore, dita m\u00eb e shkurt\u00ebr dhe nata m\u00eb e gjat\u00eb e vitit bie m\u00eb 21 ose 22 dhjetor dhe quhet Dimri solstic. Shum\u00eb njer\u00ebz t\u00eb lasht\u00eb besonin se Dielli ishte nj\u00eb per\u00ebndi dhe se Dimri erdhi \u00e7do vit p\u00ebr shkak se zoti Diell ishte s\u00ebmur\u00eb dhe i dob\u00ebt. Ata festuan solsticin sepse kjo do t\u00eb thot\u00eb, se m\u00eb n\u00eb fund zoti Diell do t\u00eb filloi t\u00eb marr\u00eb vet\u00ebn dhe t\u00eb sh\u00ebrohet. Deg\u00ebt Bredhit iu kujtonin atyre t\u00eb gjitha bim\u00ebt e gjelbra q\u00eb do t\u00eb rriten p\u00ebrs\u00ebri kur zoti Diell t\u00eb ishte i fort\u00eb dhe kur do t\u00eb kthehej Vera.<\/p>\n<p><strong>Baba Dimri \u2013 Santa Claus (Legjenda e Sh\u00ebn Nikoll\u00ebs)<\/strong><\/p>\n<p>Legjenda e Baba Dimri-t (Santa Clause) mund t\u00eb na kthej qindra vite prapa, tek nj\u00eb murg me emrin Sh\u00ebn Nikolla. Besohet se Nikolla ka lindur diku rreth vitit 280 t\u00eb e. s. n\u00eb Patara, n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb Myra-s n\u00eb Turqin\u00eb e sotme. Shum\u00eb i admiruar p\u00ebr devotshm\u00ebrin\u00eb dhe mir\u00ebsin\u00eb e tij, Sh\u00ebn Nikolla u b\u00eb objekt i shum\u00eb legjendave. Thuhet se ai e dhuroi t\u00eb gjith\u00eb pasurin\u00eb e tij t\u00eb trash\u00ebguar ku udh\u00ebtoi ne \u00e7do fshat dhe ndihmoi t\u00eb varfrit e t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt. Nj\u00eb nga tregimet m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb Sh\u00ebn Nikoll\u00ebs \u00ebsht\u00eb se ai shp\u00ebtoi tri motra t\u00eb varf\u00ebra nga shitja, ku babai i tyre kishte planifikuar ti shes si skllave apo prostituta dhe iu dhuroi atyre nj\u00eb dhunti n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ato t\u00eb mund t\u00eb martohen. Gjat\u00eb shum\u00eb viteve, popullariteti Nikoll\u00ebs u p\u00ebrhap shum\u00eb dhe ai u b\u00eb i njohur si mbrojt\u00ebs i f\u00ebmij\u00ebve. Dita e tij festohet n\u00eb p\u00ebrvjetorin e vdekjes s\u00eb tij, me 6 Dhjetor. Sot ai njihet si, Baba Dimri (Kosov\u00eb), Babagjyshi i Vitit t\u00eb Ri (Shqip\u00ebri), Santa Claus (SHBA..etj.).<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 Fes\u00eb Islame e cila kategorikisht \u00ebsht\u00eb e distancuar nga festimi i Vitit t\u00eb Ri, ashtu edhe Krishterizmi \u00ebsht\u00eb kund\u00ebr k\u00ebsaj feste, por kjo fest\u00eb tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb komerciale dhe shum\u00eb fitimprur\u00ebse, si p\u00ebr bizneset q\u00eb merren me tregtin\u00eb e fishekzjarr\u00ebve dhe stolive p\u00ebr dekorim, ashtu edhe mediave me programet e tyre arg\u00ebtuese, andaj \u00ebsht\u00eb thelluar n\u00eb traditat e shum\u00eb popujve dhe vendeve t\u00eb ndryshme.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sali Kabashi &#8211; Historian Viti i Ri Festimi i vitit t\u00eb ri \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen relativisht i ri, por si \u00e7do fest\u00eb apo ngjarje tjet\u00ebr edhe Viti i Ri e&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20919,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-23577","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-reflektim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23577"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23577"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23577\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23578,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23577\/revisions\/23578"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/20919"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23577"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23577"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23577"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}