{"id":24076,"date":"2018-01-14T00:05:24","date_gmt":"2018-01-13T23:05:24","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=24076"},"modified":"2018-02-14T00:09:07","modified_gmt":"2018-02-13T23:09:07","slug":"100-vjetori-i-vdekjes-se-sulltan-abdylhamitit-mbeshtetesi-me-i-madh-i-shqiptareve-ne-ballkan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=24076","title":{"rendered":"100 vjetori i vdekjes s\u00eb Sulltan Abdylhamitit, mb\u00ebshtet\u00ebsi m\u00eb i madh i shqiptar\u00ebve n\u00eb Ballkan"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>N\u00ebna e tij vdiq kur ai ishte shtat\u00eb vjec. Abdylhamiti ka folur turqisht, arabisht dhe persisht dhe ai ka studiuar shum\u00eb libra n\u00eb let\u00ebrsi dhe poezi. Kur i ati i tij Abdul Mexhidi vdiq, xhaxhai i tij Abdul Azizi u b\u00eb Halife.<\/strong><\/p>\n

Abdul Azizi nuk q\u00ebndroj gjat\u00eb n\u00eb fuqi. Ai u rr\u00ebrua nga pushteti dhe pastaj u vra nga armiqt\u00eb politik\u00eb t\u00eb Osman\u00ebve. Pasardh\u00ebsi i tij ishte Sulltan Muradi, i biri i Sulltan Abdul Azizit por ai ishte gjithashtu u rr\u00ebzua nga pushteti pas nj\u00eb periudhe t\u00eb shkurt\u00ebr sepse ai nuk ishte i p\u00ebrshtash\u00ebm p\u00ebr postin.<\/p>\n

M\u00eb 31 gusht 1876 (1293 hixhri) Sulltan Abdul Hamdi \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb Halife, njer\u00ebzit i kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb (bej\u00ebn) bes\u00ebn dhe mb\u00ebshtetjen atij. Ai ishte n\u00eb at\u00eb koh\u00eb 34 vjec. Abdylhamiti e ka kuptuar sic ai e ka shpjeguar n\u00eb ditarin e tij q\u00eb n\u00eb koh\u00ebn e vrasjes s\u00eb xhaxhait t\u00eb tij dhe ndryshimit t\u00eb vazhduesh\u00ebm n\u00eb pushtet kishte nj\u00eb far\u00eb komploti kund\u00ebr shtetit islam.<\/p>\n

Abdylhamiti kishte nj\u00eb karakter q\u00eb historian\u00ebt e v\u00ebzhgojn\u00eb thell\u00eb. Atij i ishte dh\u00ebn\u00eb udh\u00ebheqja e nj\u00eb shteti shum\u00eb t\u00eb madh dhe q\u00eb ishte n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb tensionuar dhe kritike. Ai kaloi m\u00eb tep\u00ebr sesa 30 vjet p\u00ebrmes komplotesh t\u00eb brendshme dhe t\u00eb jashtme, luft\u00ebrash, revolucionesh, ngjarjesh dhe ndryshimesh t\u00eb vazhdueshme.<\/p>\n

\u201cI s\u00ebmuri\u201d i Europ\u00ebs<\/strong><\/p>\n

Ngat\u00ebrresa e par\u00eb me t\u00eb cil\u00ebn Abdylhamiti po p\u00ebrballej ishte Mitat Pasha. Mitat Pasha kishte ndikim t\u00eb fsheht\u00eb n\u00eb heqjen e xhaxhait t\u00eb Abdylhamitit. Kur Abdylhamiti erdhi n\u00eb fuqi ai e em\u00ebroi Mitat Pash\u00ebn si kryetar\u00eb t\u00eb k\u00ebshillit t\u00eb ministrave sepse Mitat Pasha ishte shum\u00eb i popullarizuar n\u00eb at\u00eb koh\u00eb dhe Abdylhamiti kishte nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb far\u00eb lloj sigurie p\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruar n\u00eb fuqi. Mitat Pasha ishte nj\u00eb governator\u00eb i mir\u00eb por ai ishte i opinionizuar.<\/p>\n

Mitat Pasha ishte i mb\u00ebshtetur nga nj\u00eb pjes\u00eb e madhe n\u00eb K\u00ebshillin e Shuras. Me ndihm\u00ebn e k\u00ebtyre njer\u00ebzve ai ishte i suksesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb kaluar rezolut\u00ebn p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb luft\u00eb me Rusin\u00eb. Abdylhamiti nuk mund ta ndalonte at\u00eb rezolute. N\u00ebse ai do t\u00eb ishte p\u00ebrpjekur ai do t\u00eb ishte hequr nga posti. Ende K\u00ebshilli d\u00ebshironte ta fajsonte at\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjitha humbjet q\u00eb rezultaun nga keq llogaritja e k\u00ebtyre luft\u00ebrave.
\nAbdylhamiti nuk d\u00ebshironte lufta n\u00eb at\u00eb koh\u00eb. Shteti islam ishte shum\u00eb i lodhur p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb luft\u00eb. Abdylhamiti ishte i aft\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorte ndryshimet midis tij dhe Mitat Pash\u00ebs p\u00ebr t\u00eb ulur popularitetin e Mitatit. Ai m\u00eb s\u00eb fundi ai arriti ta p\u00ebrjashtonte at\u00eb dhe ai k\u00ebrkoi azil n\u00eb Europ\u00eb. njer\u00ebzit dhe politikan\u00ebt e mir\u00ebprit\u00ebn at\u00eb l\u00ebvizje.<\/p>\n

Pas k\u00ebsaj Abdylhamiti iu kthye armiqve t\u00eb huaj t\u00eb Shtetit islam. Ai ishte i aft\u00eb t\u00eb paramendonte revolucionin n\u00eb Rusi dhe q\u00eb do ta b\u00ebnte Rusin\u00eb e fort\u00eb dhe si rezultat m\u00eb e m\u00eb t\u00eb rezikshme. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb pjes\u00ebt e shtetit islam n\u00eb Ballkan u p\u00ebrballuan me dy rreziqe, Rusin\u00eb dhe Austrin\u00eb. Abdylhamiti u p\u00ebrpoq t\u00eb zgjonte Ballkanin dhe i b\u00ebri atyre t\u00eb kuptonin rrezikun q\u00eb po vinte. Ai erdhi af\u00ebr nj\u00eb marr\u00ebveshjeje me Ballkanin por kur marr\u00ebveshja ishte n\u00eb faz\u00ebn p\u00ebrfundimtare kat\u00ebr shtetet ballkanike b\u00ebn\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb ndryshme duke mos e p\u00ebrfshir\u00eb Shtetin osman. Per\u00ebndimi dhe Rusia ishin arsyeja p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ndryshim.<\/p>\n

Abdylhamiti e kuptoi q\u00eb komploti p\u00ebr shkat\u00ebrrimin e shtetit osman (Njeriun e s\u00ebmur\u00eb t\u00eb Europ\u00ebs) ishte m\u00eb i madh sesa cdo kush tjet\u00ebr mendonte. Ishte i brendsh\u00ebm dhe gjithashtu i jasht\u00ebm. Ai mendoj q\u00eb ta hiqte qafe Mitat Pash\u00ebn dhe njer\u00ebz si ai nj\u00ebher\u00eb e mir\u00eb por ai u p\u00ebrball me Avni Pash\u00ebn, Kryetarin e k\u00ebshillit t\u00eb ministrave (sadrAzam) dhe nj\u00eb nga liderat e ushtris\u00eb.<\/p>\n

M\u00eb von\u00eb Abdylhamiti zbuloi q\u00eb Avni Pasha mori para dhe dhurata nga autoritetet angleze dhe rolin e tij n\u00eb heqjen e xhaxhait t\u00eb tij Abdul Azizin. Avni Pasha e futi Shtetin osman n\u00eb luft\u00ebrat e Bosnj\u00ebs kund\u00ebr vullnetit t\u00eb Abdylhamitit. Abdylhamiti e dinte se n\u00ebse lufta do t\u00eb fillonte Rusia, Anglia, Austro-HUngaria, Serbia, Mali i zi, Italia dhe Franca do t\u00eb sulmonin t\u00eb gjith\u00eb shtetin osman dhe t\u00eb b\u00ebnin q\u00eb Bosnja t\u00eb shtypej.<\/p>\n

Avniu e keqinformoj Abdylhamitin p\u00ebr numrin e ushtris\u00eb osmane n\u00eb Bosnj\u00eb. Ai thoshte t\u00eb kishte 200.000 ushtar\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm. Megjithat\u00eb Abdylhamiti e verifikoi me disa gjeneral t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb ushtris\u00eb q\u00eb ai kishte vet\u00ebm 30. 000 ushtar\u00eb dhe q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrballeshin me 300.000 ushtar\u00eb. Njer\u00ebzit n\u00eb at\u00eb koh\u00eb e donin Avniun dhe Abdylhamiti nuk mundi ta hiqte nga posti sepse ajo do t\u00eb rrezikonte stabilitetin e brendsh\u00ebm t\u00eb shtetit.<\/p>\n

Fuqit\u00eb per\u00ebndimore duke e kuptuar q\u00eb ata e kalonin shum\u00eb her\u00eb n\u00eb num\u00ebr ushtrin\u00eb osmane sulmuan n\u00ebn mbules\u00ebn e kat\u00ebr shteteve ballkanike (Rumanis\u00eb, Malit t\u00eb zi, Serbis\u00eb, Austro-Hungaris\u00eb). Si rezultat Bosnja dhe Greqia u mor\u00ebn dhe u ndan\u00eb nga Shteti osman. Abdylhamiti e ekspozoi Avniun dhe gabimet e tij pastaj dhe e hoqi nga posti. Publiku e pranoi k\u00ebt\u00eb l\u00ebvizje. Gjykata e nxori si fajtor p\u00ebr t\u00eb gjitha implikimet n\u00eb komplotin kund\u00ebr Shtetit osman dhe ndihmimin e fuqive per\u00ebndimore, t\u00eb tilla si Anglia.<\/p>\n

Mbajtjen e Kongresit t\u00eb Manastirit e financoi Sulltani me 100 lira q\u00eb i bien diku rreth 400.000 mij\u00eb dollar t\u00eb sot\u00ebm.<\/strong><\/p>\n

Historia e shtremb\u00ebruar shqiptare na m\u00ebson se Kongresi i Manastirit ishte vendimtar p\u00ebr p\u00ebrpilimin e alfabetit shqip. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. Dihet se shqipja e shkruar (jo vet\u00ebm n\u00eb alfabetin arab) m\u00ebsohej shum\u00eb m\u00eb her\u00ebt n\u00eb shkollat n\u00eb Shqip\u00ebri. Shkolla n\u00eb Kor\u00e7\u00eb ishte hapur 20 vite p\u00ebrpara se t\u00eb mbahej Kongresi i Manastirit dhe aty shqipja m\u00ebsohej me alfabetin e Stambollit. Librat dhe revistat n\u00eb shqip botoheshin n\u00eb Stamboll q\u00eb prej vitit 1879. N\u00eb po k\u00ebt\u00eb vit u soll vendimi i qeveris\u00eb s\u00eb Perandoris\u00eb Osmane p\u00ebr p\u00ebrpilimin e alfabetit shqip. P\u00ebr kryerjen e k\u00ebsaj detyre u ngarkuan zyrtar\u00ebt shqiptar\u00eb q\u00eb vepronin n\u00eb Stamboll.<\/p>\n

Arritjet e Sulltan Abdylhamitit t\u00eb II<\/strong><\/p>\n

N\u00ebn udh\u00ebheqjen e Sulltan Abdylhamitit Osman\u00ebt u p\u00ebrpoq\u00ebn t\u00eb imitonin sistemin edukativ per\u00ebndimor\u00eb por ata d\u00ebshtuan p\u00ebrvecse n\u00eb dy sfera, Mjek\u00ebsi dhe Ushtri. Ushtria osmane nuk ishte e dob\u00ebt sic shum\u00eb njer\u00ebz mendojn\u00eb sot. Artileria osmane ishte m\u00eb e fuqishmja n\u00eb bot\u00eb. Flota Osmane ishte shum\u00eb e organizuar dhe ishte e rradhitur si e treta n\u00eb flotat m\u00eb t\u00eb fuqishme pas Anglis\u00eb dhe Franc\u00ebs.<\/p>\n

Shum\u00eb industri t\u00eb tilla si prodhimi i arm\u00ebve, thurje dhe prodhimi i sheqerit ishin t\u00eb pranishme. Sistemi i rrug\u00ebve isht\u00eb p\u00ebrparuar dhe portet detare u zgjeruan. Shum\u00eb revista t\u00eb reja u vendos\u00ebn dhe p\u00ebrpara luft\u00ebs s\u00eb par\u00eb bot\u00ebrore Egjypti, Iraku dhe Siria e madhe kishin m\u00eb shum\u00eb sesa 1300 gazeta dhe revista.<\/p>\n

\u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebshishme p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmendur q\u00eb borxhet e shtetit osman kur Abdylhamiti ishte n\u00eb fuqi ishin 2. 528 milion lira t\u00eb arta osmane. Kur ai \u00ebsht\u00eb hequr nga posti ata ishin 106 milion lira e cila do t\u00eb thot\u00eb se ai shkurtoi borxhin me rreth 1\/20 e vler\u00ebs s\u00eb m\u00ebparshme. Xhonturqit t\u00eb cil\u00ebt erdh\u00ebn pas Abdylhamitit e ngrit\u00ebn at\u00eb me 1300 %.<\/p>\n

T\u00eb tilla arritje t\u00eb Abdylhamitit mund t\u00eb japin p\u00ebrshtypjen q\u00eb ai nuk mundi t\u00eb shpenzoj\u00eb mbi zhvillimin por kjo nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. Abdylhamiti vendosi rrjetin telegrafik midis Jemenit, Hixhazit, Siris\u00eb s\u00eb madhe, Irakut dhe Turqis\u00eb. Pastaj ai e lidhi at\u00eb me rrjetet telegrafike te Iranit dhe Indis\u00eb. Ai arriti t\u00eb kthente mbrapa shpenzimet e projektit brenda dy viteve p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb vazhduesh\u00ebm t\u00eb k\u00ebtij rrjeti nga haxhinjt\u00eb musliman.<\/p>\n

Abdylhamiti nuk harroi zhvillimin e shtetit t\u00eb tij, ai nd\u00ebrtoi shum\u00eb institucione dhe sh\u00ebrbime p\u00ebr publikun si Hamidi Market, Pallati i Alazm-it n\u00eb Damask. Ai gjithashtu nd\u00ebrtoi shum\u00eb xhamia, Banjo publike, Supermarkete dhe spitale n\u00eb Kairo, Damsk, Sana, Baghdad dhe n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb qyteteve muslimane. Ai gjithashtu punoi mbi zhvillimin e sistemit edukativ.<\/p>\n

Thirrja e Abdylhamitit t\u00eb II p\u00ebr bashkim<\/strong><\/p>\n

Per\u00ebndimi e inkurajoi Beun e Tunizis\u00eb t\u00eb ngrihej n\u00eb revolt\u00eb kund\u00ebr shtetit osman n\u00eb 1877 dhe k\u00ebshtu ai veproi. N\u00eb 1881 Franca pushtoi Tunizin\u00eb, n\u00eb 1882 Anglia pushtoi Egjyptin. M\u00eb von\u00eb Hollandez\u00ebt pushtuan Indonezin\u00eb, Rusia pushtoi Azin\u00eb q\u00ebndrore, Anglia u zgjerua thell\u00eb n\u00eb Indi dhe Sudan. Dukej sikur per\u00ebndimi donte t\u00eb shtypte bot\u00ebn islame.<\/p>\n

Abdylhamiti e kuptoi q\u00eb e vetmja shpres\u00eb p\u00ebr musliman\u00ebt \u00ebsht\u00eb t\u00eb formonin nj\u00eb bashkim t\u00eb fort\u00eb islam. Abdylhamiti ishte i aft\u00eb t\u00eb shikonte q\u00eb per\u00ebndimi do t\u00eb p\u00ebrpiqej t\u00eb p\u00ebrcante Shtetin islam dhe pastaj m\u00eb von\u00eb t\u00eb merrej me cdo pjes\u00eb t\u00eb tij. E vetmja m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb penguar k\u00ebt\u00eb ishte p\u00ebrmes bashkimit islam. Abdylhamiti vendosi t\u00eb prezantonte Halifatin Osman si nj\u00eb udh\u00ebheqje t\u00eb bot\u00ebs islame.
\nAbdylhamiti ishte i aft\u00eb t\u00eb prekte dhe t\u00eb kishte efekt mbi musliman\u00ebt e Indis\u00eb dhe Pakistanit dhe ai i shkaktoi shum\u00eb probleme britanik\u00ebve n\u00eb k\u00ebto zona. Rezultate t\u00eb nj\u00ebta u pan\u00eb me musliman\u00ebt e Rusis\u00eb dhe republikat jugore e Bashkimit sovjetik. Abdylhamiti gjithashtu i p\u00ebrdori k\u00ebto musliman\u00eb p\u00ebr t\u00eb zbrapsur Rusin\u00eb.<\/p>\n

N\u00eb at\u00eb koh\u00eb Abdylhamiti p\u00ebrmend n\u00eb ditarin e tij q\u00eb ai q\u00eb muret po binin mbi t\u00eb dhe q\u00eb ai ndjehej i vet\u00ebm dhe ai nuk mund t\u00eb luftonte armiqt\u00eb e shtetit islam i vet\u00ebm. Ai m\u00eb von\u00eb lidhi nj\u00eb aleanc\u00eb me gjermanin\u00eb por edhe ajo nuk dukej se ishte e mjaftueshme p\u00ebrshkak se gjerman\u00ebt donin nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb shtetit islam gjithashtu. Sulltan Abdylhamiti ndjeu n\u00eb at\u00eb koh\u00eb q\u00eb lufta e madhe ishte shum\u00eb af\u00ebr. Dhe ishte e dukshme q\u00eb t\u00eb pjes\u00ebt e mbetura t\u00eb shtetit osman ishin pjes\u00ebt p\u00ebr t\u00eb cilat ato do t\u00eb luftonin.<\/p>\n

Abdylhamiti kishte nevoj\u00eb p\u00ebr dicka t\u00eb madhe, dicka t\u00eb fuqishme, dicka q\u00eb do t\u00eb zgjonte ndjenjat e bashkimit islam n\u00eb zemrat e musliman\u00ebve n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn islame. Ai k\u00ebrkoi dhe k\u00ebrkoi dhe s\u00eb fundi vendosi t\u00eb nd\u00ebrtonte rrug\u00ebn hekurudhore \u201cHixhaz\u201d (1900).<\/p>\n

Rruga hekurudhore e gjat\u00eb nga Damasku p\u00ebr n\u00eb Medine de nga Akaba n\u00eb Man linja hekurullore simbolizonte bashkimin islam, t\u00eb gjith\u00eb musliman\u00ebt q\u00eb e p\u00ebrdornin k\u00ebt\u00eb linj\u00eb p\u00ebr t\u00eb shkuar n\u00eb haxh ndjenin q\u00eb Sulltani Osman ishte duke u p\u00ebrpjekur p\u00ebr ti bashkuar ata me nj\u00eb rrug\u00eb hekurudhore t\u00eb re dhe nj\u00eb nga sistemet m\u00eb t\u00eb sofistikuara telegrafike (t\u00eb asaj kohe). Musliman\u00ebt filluan t\u00eb ndjenin mir\u00ebnjohje p\u00ebr shtetin osman.<\/p>\n

Shpenzimet e linj\u00ebs hekurudhore u paguan n\u00eb dy vjet dhe funksiononte si nj\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb lidhur pjes\u00ebt e shtetit islam. Gjithashtu do t\u00eb p\u00ebrdorej si nj\u00eb linj\u00eb e shpejt\u00eb p\u00ebr t\u00eb transmportuar dhe d\u00ebrguar trupa ushtarake. Abdylhamiti gjithashtu hodhi nj\u00eb fushat\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrhapur iden\u00eb e bashkimit islam dhe mb\u00ebshtetjes islame n\u00eb Rusin\u00eb e Jugut, Indi, Pakistan dhe Afrik\u00eb. Ai filloi t\u00eb ftonte shum\u00eb dijetar\u00eb musliman nga Indonezia, Afrika dhe India n\u00eb Shtetin Osman dhe ai vendosi nj\u00eb program p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar xhamia dhe institucione islame n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn islame.<\/p>\n

Komploti per\u00ebndimor\u00eb kund\u00ebr halifatit Islam<\/strong><\/p>\n

P\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr dukej sikur Njeriu i s\u00ebmur\u00eb i Europ\u00ebs do t\u00eb ngrihej p\u00ebrfundimisht por aleat\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb ishin t\u00eb vendosur p\u00ebr t\u00eb shkat\u00ebrruar bashkimin islam me cdo kusht. Minoritetet jo muslimane n\u00eb shtetin osman u p\u00ebrdor\u00ebn nga per\u00ebndimi p\u00ebr t\u00eb krijuar ngat\u00ebrresa dhe jostabilitet vecan\u00ebrisht qytetar\u00ebt e krishter\u00eb t\u00eb shtetit. Shtetet per\u00ebndimore gjithashtu nd\u00ebrhynin n\u00eb politikat e brendshme osmane n\u00ebn pretekstin \u201ce mbrojtjes s\u00eb minoriteteve krishtere\u201d.<\/p>\n

Per\u00ebndimi gjithastu l\u00ebshoi nj\u00eb fushat\u00eb propagande krishtere n\u00eb bot\u00ebn islame duke nd\u00ebrtuar shkolla krishtere dhe kisha. Q\u00ebllimi ishte largimi i musliman\u00ebve nga islami dhe p\u00ebrhapja e zakoneve dhe ideve shoq\u00ebrore jo-islame.<\/p>\n

Per\u00ebndimi inkurajoi armen\u00ebt dhe financoi revolucionin e tyre kund\u00ebr shtetit osman. Anglia ndihmoi Druz\u00ebt dhe Franca ndihmoi Maronit\u00ebt n\u00eb Liban dhe ata inkurajuan t\u00eb futet n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb madhe q\u00eb u zgjidh me nd\u00ebrhyrjen e ushtris\u00eb osmane.<\/p>\n

Shum\u00eb ngat\u00ebrresa midis musliman\u00ebve dhe t\u00eb krishter\u00ebve ndodh\u00ebn dhe ngandonj\u00ebher\u00eb popullata muslimane e Damaskut donte ta p\u00ebrzinte popullat\u00ebn e krishtere nga qyteti. Ushtria osmane nd\u00ebrhyri n\u00eb momentin e fundit dhe ndaloi q\u00eb t\u00eb ndodhte nj\u00eb masak\u00ebr.<\/p>\n

Komploti Cifut<\/strong><\/p>\n

P\u00ebr shkak t\u00eb komploteve t\u00eb huaja dhe gjithashtu problemeve t\u00eb brendshme r\u00ebnia e perandoris\u00eb osmane shihej sikur do t\u00eb ndodhte. Cdokush donte nj\u00eb pjes\u00eb nga ajo dhe q\u00eb i p\u00ebrjashtonte cifut\u00ebt. N\u00eb vitin 1901 bankieri cifut Mizrej Krasou dhe dy lider cifut t\u00eb tjer\u00eb me influenc\u00eb erdh\u00ebn p\u00ebr t\u00eb vizituar Abdylhamitin ata i ofruan:<\/p>\n

1. Pagimin e t\u00eb gjitha borxheve t\u00eb Shtetit Osman.<\/em>
\n2. Nd\u00ebrtimin e Flot\u00ebs s\u00eb Shtetit Osman dhe<\/em>
\n3. Pagimi i 35 milion lirave t\u00eb arta pa interes p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur prosperitetin e Shtetit osman.<\/em>
\nN\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb:<\/em>
\n4. P\u00ebr t\u00eb lejuar cifut\u00ebt t\u00eb vizitonin Palestin\u00ebn n\u00eb cdo koh\u00eb q\u00eb ata kishin d\u00ebshir\u00eb dhe t\u00eb q\u00ebndronin sa t\u00eb kishin d\u00ebshir\u00eb \u201csepse ata donin t\u00eb vizitonin vendet e shenjta\u201d dhe<\/em>
\n5. P\u00ebr t\u00eb lejuar cifutet p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar banime ku ata t\u00eb d\u00ebshironin dhe ata d\u00ebshironin q\u00eb ato t\u00eb ishin af\u00ebr Kudsit (Jerusalem).<\/em><\/p>\n

Abdylhamiti refuzoj madje t\u00eb takohej me ta ai i d\u00ebrgoi p\u00ebrgjigjen e tij p\u00ebrmes Tahsin Pash\u00ebs dhe p\u00ebrgjigjja ishte \u201cTregoji atyre cifut\u00ebve t\u00eb pasjellsh\u00ebm q\u00eb borxhet e shtetit islam nuk jan\u00eb turp, Franca ka borxhe dhe nuk kan\u00eb efekt n\u00eb t\u00eb. Kudsi u b\u00eb pjes\u00eb e vendeve islame kur Omer Ib\u00ebn Hattab mori qytetin dhe un\u00eb nuk dua t\u00eb mbaj turpin historik p\u00ebr t\u00eb shitur tokat e shenjta cifut\u00ebve dhe duke tradh\u00ebtuar p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb dhe b\u00ebsimin e njer\u00ebzve t\u00eb mi. Cifut\u00ebt le ti mbajn\u00eb parat\u00eb e tyre, madh\u00ebshtia e osman\u00ebve nuk do t\u00eb fshihet n\u00eb k\u00ebshtjellat e nd\u00ebrtuara me parat\u00eb e armiqve t\u00eb islamit\u201d.<\/p>\n

Ai gjithashtu i ka th\u00ebn\u00eb atyre q\u00eb t\u00eb largohen dhe t\u00eb mos kthehen mbrapa p\u00ebr ta takuar at\u00eb prap\u00eb. Me cifut\u00ebt dhe zionist\u00ebt n\u00eb loj\u00eb loja ishte kompletuar dhe fundi i Shtetit osman ishte duke filluar. Parat\u00eb cifute luajt\u00ebn nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb shkat\u00ebrrimin e Shtetit osman dhe t\u00eb nd\u00ebrtonin nj\u00eb shtet zionist n\u00eb Palestin\u00eb shteti q\u00eb cifut\u00ebt e donin aq shum\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb cilin ata do t\u00eb rrezikonin cdo gj\u00eb p\u00ebr t\u00eb.<\/p>\n

Zionist\u00ebt nuk u dor\u00ebzuan me AbdulHamidin m\u00eb von\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin vit 1901 themeluesi i l\u00ebvizjes zioniste, Theodor Hertzl vizitoi Stambollin dhe u p\u00ebrpoq t\u00eb takonte Abdylhamitin. Abdylhamiti refuzoi ta takonte at\u00eb dhe ai i tha Kryetarit t\u00eb tij t\u00eb k\u00ebshillit t\u00eb ministrave\u201d K\u00ebshilloje Dr. Hertzil t\u00eb mos b\u00ebj\u00eb hapa t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb projekt. Un\u00eb nuk mund t\u00eb dor\u00ebzoj nj\u00eb cop\u00eb dhe nga kjo tok\u00eb sepse nuk \u00ebsht\u00eb e imja sepse \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb Ummetin islam. Ummeti islam i cili luftoi (n\u00eb Xhihad) p\u00ebr hir t\u00eb k\u00ebsaj toke dhe ata e kan\u00eb lar\u00eb me gjakun e tyre. Cifut\u00ebt le t\u2019i mbajn\u00eb parat\u00eb e tyre dhe milionat. N\u00ebse Halifati islam do t\u00eb shkat\u00ebrrohet nj\u00eb dit\u00eb at\u00ebher\u00eb ata mund ta marrin pa asnj\u00eb cmim. Por nd\u00ebrsa un\u00eb jam gjall\u00eb un\u00eb m\u00eb par\u00eb do t\u00eb fus nj\u00eb shpat\u00eb n\u00eb trupin tim sesa t\u00eb shoh vendin e Palestin\u00ebs t\u00eb prer\u00eb dhe t\u00eb dor\u00ebzuar nga Shteti islam. Kjo \u00ebsht\u00eb dicka q\u00eb nuk do t\u00eb b\u00ebhet un\u00eb, nuk do t\u00eb filloi t\u00eb pres\u00eb trupat ton\u00eb p\u00ebrderisa jemi gjall\u00eb\u201d.<\/p>\n

P\u00ebrca dhe pushto<\/strong><\/p>\n

Pas k\u00ebsaj cifut\u00ebt iu kthyen britanik\u00ebve p\u00ebr t\u2019i kthyer \u00ebnd\u00ebrrat e tyre n\u00eb realitet. Britanik\u00ebt dhe francez\u00ebt ishin t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb shkat\u00ebrronin shetin osman ende fjala xhihad ishte mjaft e funqishme p\u00ebr t\u00eb dridhur t\u00eb gjith\u00eb Europ\u00ebn. Europa ende e kishte frik\u00eb Njeriun e s\u00ebmur\u00eb t\u00eb Europ\u00ebs.<\/p>\n

Britanik\u00ebt vendos\u00ebn p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur poltik\u00ebn m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb huaj, p\u00ebrca dhe pushto. Ajo mb\u00ebshteti grupe t\u00eb reja si Turqia e re dhe Arabia e re. Kur Turqia e re u b\u00eb e fort\u00eb n\u00eb shtetin osman, britania nuk kishte nevoj\u00eb t\u00eb b\u00ebnte asgj\u00eb tjet\u00ebr, xhonturqit b\u00ebn\u00eb tjetr\u00ebn ata filluan nj\u00eb politik\u00eb komb\u00ebtare dhe paragjykuese brenda qytetar\u00ebve turq n\u00eb shtetin islam.<\/p>\n

N\u00eb p\u00ebrgjigje arab\u00ebt, armen\u00ebt, kurd\u00ebt dhe raca t\u00eb tjera zhvilluan grupet e tyre komb\u00ebtare. Njer\u00ebzit filluan t\u00eb ndjenin nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb rac\u00ebs s\u00eb tyre dhe jo nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb shtetit dhe ky ishte fillimi i fundit t\u00eb shtetit islam. M\u00eb von\u00eb n\u00eb luft\u00ebn e par\u00eb bot\u00ebrore Arab\u00ebt bashk\u00ebpunuan me britanik\u00ebt dhe francez\u00ebt dhe u ngrit\u00ebn kund\u00ebr Shtetit Osman. Ata ishin mashtruar nga britanik\u00ebt dhe Francez\u00ebt dhe m\u00eb von\u00eb u pushtuan.<\/p>\n

Rr\u00ebzimi i Sulltan Abdylhamitit<\/strong><\/p>\n

M\u00eb s\u00eb fundi t\u00eb mart\u00ebn me 27 prill 1909, 240 an\u00ebtar\u00ebt e senatit osman ran\u00eb dakord n\u00ebn presionin e xhon turqve p\u00ebr t\u00eb hequr Abdylhamitin nga posti. Senatori Shejh Hamdi Efendi Mali shkroi Fetvan e heqjes nga posti. Senati Osman e aprovoi.<\/p>\n

K\u00ebtu \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthimi i asaj fetuaje t\u00eb Muammed Zijauddin Efendi: \u201cN\u00ebse imami i mulisman\u00ebve mori c\u00ebshtjet e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb fes\u00eb nga librat e ligjisluar dhe i grumbulloj k\u00ebto libra, shp\u00ebnzoj parat\u00eb e shtetit dhe nd\u00ebrmori nj\u00eb marr\u00ebveshje q\u00eb bie n\u00eb kund\u00ebrshtim me ligjin islam, vrau, arrestoi njer\u00ebz p\u00ebr asnj\u00eb arsye at\u00ebhere premtoi t\u00eb mos vepronte k\u00ebshtu dhe p\u00ebrs\u00ebri veproj k\u00ebshtu dhe d\u00ebmtoj kushtet e musliman\u00ebve n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn islame at\u00ebhere ky lider duhet t\u00eb hiqet nga posti. N\u00ebse heqja e tij do t\u00eb sjell\u00eb kushte m\u00eb t\u00eb mira ai ka zgjedhjen e dor\u00ebheqjes ose t\u00eb hiqet nga posti\u201d.<\/p>\n

Fetuaja \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e cuditshme dhe cdo person mund t\u00eb shoh q\u00eb kushtet e v\u00ebndosura nuk i p\u00ebrshtaten veprave dhe sjelljes s\u00eb Abdylhamitit. Pas k\u00ebsaj Kryetari i K\u00ebshillit t\u00eb ministrave Tefik Pasha ishte thirrur p\u00ebr t\u2019i treguar Abdylhamitit rreth vendimit. Ai refuzoj t\u00eb vepronte ashtu.<\/p>\n

K\u00ebshtu ata i d\u00ebrguan atij nj\u00eb grup prej kat\u00ebr personash: Arif Hikmet, Aram Efendi (armen), Esat pash\u00eb Toptani dhe Emanuel Krasou-in (cifutin). Kur ata hyn\u00eb n\u00eb zyr\u00ebn e tij ata e gjet\u00ebn at\u00eb duke q\u00ebndruar i qet\u00eb. Arifi i lexoi Fetvan atij pastaj Esat Toptani erdhi p\u00ebrpara dhe i tha: \u201cPopulli t\u00eb ka hequr nga Posti\u201d. Abdylhamiti u nervozua dhe i tha: \u201cPopulli m\u00eb ka hequr nga posti, \u00ebsht\u00eb n\u00eb rregull\u2026 por pse ju soll\u00ebt cifutin n\u00eb dyert e Hilafetit?\u201d dhe ai i tregoi me gisht ka Krasou.<\/p>\n

Si duket kjo ishte shpagimi Abdylhamiti refuzoi t\u2019ia shiste tok\u00ebn cifut\u00ebve dhe tani ata i treguan atij se ata ishin prapa heqjes s\u00eb tij, nj\u00eb shuplak\u00eb n\u00eb fytyr\u00ebn e Abdylhamitit dhe n\u00eb Fytyr\u00ebn e Ummetit musliman.<\/p>\n

Disa libra kund\u00ebr Abdylhamitit<\/strong><\/p>\n

Pas heqjes s\u00eb Abdylhamitit nga posti shum\u00eb shkrimtar\u00eb filluan ta sulmonin at\u00eb dhe personin e tij nj\u00ebri nga k\u00ebta njer\u00ebz ishte John Haslib libri i t\u00eb cilit \u201cSulltani i Kuq\u201d u b\u00eb shum\u00eb i famsh\u00ebm dhe \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb shum\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaja si arabisht dhe turqisht.<\/p>\n

Nj\u00eb lib\u00ebr turk nga Ararat Jajinevi ishte gjithashtu nj\u00eb propagand\u00eb q\u00eb e b\u00ebri Shtetin osman shum\u00eb t\u00eb fundosur e pastaj t\u00eb shp\u00ebtuar nga xhonturqit t\u00eb cil\u00ebt e hoq\u00ebn Abdylhamitin.<\/p>\n

Nj\u00eb tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb nga nj\u00eb shkrimtar\u00eb i famsh\u00ebm krishter arab Xhorxh Zejdan n\u00eb librin e tij \u201cTregime t\u00eb Historis\u00eb islame -Revolucioni Osman\u201d. K\u00ebto libra ishin m\u00eb s\u00eb shumti nj\u00eb grusht g\u00ebnjeshtrash t\u00eb shkruara nga njer\u00ebz q\u00eb e urrejn\u00eb islamin dhe musliman\u00ebt thell\u00eb. Ata k\u00ebrkojn\u00eb ta prezantojn\u00eb Sulltan Abdylhamitin si nj\u00eb njeri i zhytur n\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsit\u00eb e jet\u00ebs si me gra dhe akool dhe si nj\u00eb tiran i pam\u00ebshirsh\u00ebm drejt armqve politik dhe njer\u00ebzve t\u00eb tij.<\/p>\n

R\u00ebnia e Halifatit<\/strong><\/p>\n

Pas Abdylhamitit erdh\u00ebn disa lider t\u00eb dob\u00ebt. Ata nuk mund\u00ebn t\u00eb mbanin shtetin dhe ata humbin fuqit\u00eb shpejt. Ashtu sic Abdylhamiti e kishte parashikuar Lufta e par\u00eb ndodhi dhe Shteti Osman ishte i p\u00ebrcar\u00eb\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

N\u00ebna e tij vdiq kur ai ishte shtat\u00eb vjec. Abdylhamiti ka folur turqisht, arabisht dhe persisht dhe ai ka studiuar shum\u00eb libra n\u00eb let\u00ebrsi dhe poezi. Kur i ati i…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":24077,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-24076","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24076"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24076"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24076\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24079,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24076\/revisions\/24079"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24077"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24076"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24076"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24076"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}