{"id":27165,"date":"2019-03-19T15:14:45","date_gmt":"2019-03-19T14:14:45","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=27165"},"modified":"2019-03-19T15:18:13","modified_gmt":"2019-03-19T14:18:13","slug":"spanja-adresa-e-re-e-krizes-ne-bashkimin-evropian","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=27165","title":{"rendered":"Spanja, adresa e re e kriz\u00ebs n\u00eb Bashkimin Evropian"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Screenshot_2019-03-19-15-12-33-1.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-27166\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Screenshot_2019-03-19-15-12-33-1.png\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"384\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Screenshot_2019-03-19-15-12-33-1.png 640w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Screenshot_2019-03-19-15-12-33-1-300x180.png 300w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a>Bashkimi Evropian \u00ebsht\u00eb n\u00eb telashe me vendet e Mesdheut. Ashtu si\u00e7 \u00ebsht\u00eb efekti i motit t\u00eb ftoht\u00eb q\u00eb vjen nga Ballkani, edhe ndikimi i kriz\u00ebs q\u00eb vjen nga Mesdheu po i p\u00ebrpin nj\u00eb e nga nj\u00eb vendet. Kalvari i kriz\u00ebs q\u00eb filloi me Greqin\u00eb n\u00eb BE pas Italis\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb Spanj\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb Spanj\u00eb, kreu i Partis\u00eb Socialiste (PSOE) Pedro Sanchez n\u00eb qershor t\u00eb vitit 2018 rr\u00ebzoi qeverin\u00eb me nj\u00eb mocion mosbesimi rreth skandaleve p\u00ebr korrupsion ndaj qeveris\u00eb s\u00eb udh\u00ebhequr nga kryeministri Mariano Rajoy, kreu i Partis\u00eb Popullore (PP). Qeveria e pakic\u00ebs e themeluar m\u00eb pas u b\u00eb e para n\u00eb shum\u00eb aspekte t\u00eb historis\u00eb s\u00eb demokracis\u00eb n\u00eb Spanj\u00eb. Sanchez hyri n\u00eb histori duke u b\u00ebr\u00eb i pari q\u00eb erdhi n\u00eb detyr\u00ebn e kryeministrit jo me vot\u00eb por duke siguruar rr\u00ebzimin e kryeministrit nga Parlamenti, q\u00eb nga viti 1975 pasi Spanja kaloi n\u00eb demokraci pas vdekjes s\u00eb diktatorit Francisco Franco.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr nga Sanchez ishte edhe fakti se p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb historin\u00eb e Spanj\u00ebs, ishte nj\u00eb kryeminist\u00ebr q\u00eb nuk iu dha Bib\u00ebl ose kryq n\u00eb ceremonin\u00eb e betimit. Po ashtu qeveria e pakic\u00ebs s\u00eb Sanchez-it ka qen\u00eb nj\u00eb nga qeverit\u00eb e p\u00ebrfaq\u00ebsuara me m\u00eb shum\u00eb ministre femra, si dhe periudha m\u00eb e shkurt\u00ebr e qeverisjes n\u00eb historin\u00eb e demokracis\u00eb moderne spanjolle ashtu si\u00e7 e ka p\u00ebrshkruar edhe ai vet\u00eb. Gjithashtu, edhe refuzimi i buxhetit p\u00ebr vitin 2019 t\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb Sanchez-it n\u00eb Parlament n\u00eb shkurt 2019 pavar\u00ebsisht se nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga t\u00eb parat ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb situat\u00eb jo e zakonshme q\u00eb v\u00ebrehet shpesh n\u00eb historin\u00eb e Spanj\u00ebs. Q\u00eb pas vdekjes s\u00eb diktatorit Francisco Franco, n\u00eb vitin 1975, \u00ebsht\u00eb hera e dyt\u00eb q\u00eb nj\u00eb qeveri hodhi posht\u00eb n\u00eb Parlament buxhetin e propozuar nga qeveria. Refuzimi i par\u00eb ka ndodhur n\u00eb vitin 1995 n\u00eb qeverin\u00eb kur kryeminist\u00ebr ishte kreu socialist Felipe Gonzalez.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0<strong>Partit\u00eb katalonjase vendimtare n\u00eb refuzimin e buxhetit<\/strong><\/p>\n<p>Refuzimi i buxhetit p\u00ebr vitin 2019 rezultoi n\u00eb vendimin e zgjedhjeve t\u00eb parakohshme t\u00eb Sanchez-it m\u00eb 28 prill 2019. Nj\u00eb nga element\u00ebt q\u00eb ka t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen n\u00eb mos gjetjen e p\u00ebrkrahjes s\u00eb mjaftueshme nga partit\u00eb e tjera politike p\u00ebr t\u00eb miratuar buxhetin e qeveris\u00eb s\u00eb pakic\u00ebs n\u00eb Parlament n\u00eb vitin 2019 ishte q\u00ebndrimi i partive politike katalonjase. Propozimi i buxhetit u mb\u00ebshtet vet\u00ebm nga Partia Podemos. Buxheti u refuzua p\u00ebr shkak t\u00eb t\u00ebrheqjes s\u00eb mb\u00ebshtetjes q\u00eb disa deputet\u00eb katalonjas e jepnin p\u00ebr qeverin\u00eb. Edhe pse Sanchez n\u00eb draftin e buxhetit 2019 kishte premtuar 66 p\u00ebr qind m\u00eb shum\u00eb investime n\u00eb rajonin e Katalonj\u00ebs me mb\u00ebshtetjen e t\u00eb papun\u00ebve, t\u00eb rinjve dhe t\u00eb moshuarve, kjo nuk ishte e mjaftueshme p\u00ebr mb\u00ebshtetjen e partive katalonjase.<\/p>\n<p>N\u00eb parlamentin spanjoll, Partia Socialiste ka vet\u00ebm nj\u00eb t\u00eb kat\u00ebrt\u00ebn e vendeve. Prandaj, mungesa e mb\u00ebshtetjes nga partit\u00eb e tjera luajti nj\u00eb rol ky\u00e7 n\u00eb refuzimin e buxhetit. N\u00ebse do t\u00eb d\u00ebshironin partit\u00eb katalonjase, ata mund t\u00eb kishin parandaluar q\u00eb vendi t\u00eb shkonte n\u00eb zgjedhje t\u00eb parakohshme. Megjithat\u00eb, p\u00ebrballja e 12 ish lider\u00ebve katalonjas me akuza t\u00eb tilla si nxitje t\u00eb popullat\u00ebs p\u00ebr kryengritje dhe keqp\u00ebdorim t\u00eb fondeve publike duke zhvilluar referendum t\u00eb paligjsh\u00ebm, si dhe k\u00ebrkimin e d\u00ebnimit me burg p\u00ebr disa prej tyre shkaktoi q\u00eb katalonjasit t\u00eb q\u00ebndronin p\u00ebrball\u00eb qeveris\u00eb.<\/p>\n<p>Sanchezin i cili k\u00ebrkonte t\u00eb forconte shtetin e mir\u00ebqenies p\u00ebrball\u00eb politkave t\u00eb kursimit t\u00eb Rajoy, nuk e shp\u00ebtoi as projekt-buxheti i cil\u00ebsuar si &#8220;buxheti m\u00eb socialit i Spanj\u00ebs n\u00eb 7 vitet e fundit pas kriz\u00ebs ekonomike&#8221;. Po ashtu p\u00ebrball\u00eb nesh q\u00ebndron si element tjet\u00ebr q\u00eb shkaktoi humbjen e mb\u00ebshtetjes ndaj vetes s\u00eb tij edhe premtimi q\u00eb nuk e mbajti Sancezh i cili kishte premtuar se do t\u00eb shkohej n\u00eb zgjedhje t\u00eb parakohshme derisa ai kishte 84 nga 350 deputet\u00eb kur formoi fillimisht qeverin\u00eb.<\/p>\n<p>Pasi Partia Socialiste (PSOE) p\u00ebsoi nj\u00eb humbje t\u00eb madhe n\u00eb zgjedhjet lokale parlamentare m\u00eb 25 shtator 2016, kreu i partis\u00eb Sanchez njoftoi dor\u00ebheqjen nga posti i tij si Sekretar i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i PSOE. \u00cbsht\u00eb gjithashtu i mundur riforcimi i s\u00ebrish\u00ebm i Sanchez-it n\u00eb zgjedhjet e ardhshme. Megjith\u00ebse, sondazhet nuk tregojn\u00eb se ndonj\u00eb parti do t\u00eb kryesoj\u00eb, parashikohet se partneri i koalicionit t\u00eb socialist\u00ebve ka m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb jet\u00eb Partia Podemos, por p\u00ebr shkak se votat e Partis\u00eb Podemos duket se nuk do t\u00eb tejkalojn\u00eb 15 p\u00ebr qind, socialist\u00ebt mund jen\u00eb t\u00eb detyruar t\u00eb b\u00ebjn\u00eb koalicion me nj\u00eb partner t\u00eb tret\u00eb p\u00ebr t\u00eb kaluar pragun.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0<strong>Partit\u00eb populiste jan\u00eb duke u forcuar<\/strong><\/p>\n<p>Parashikohet se Partia Popullore (PP) do t\u00eb ket\u00eb 21 p\u00ebr qind, Partia Ciudadanos do t\u00eb ket\u00eb 18 p\u00ebr qind dhe Partia Vox do t\u00eb ket\u00eb 11 p\u00ebr qind t\u00eb votave. Sipas sondazheve nuk \u00ebsht\u00eb e sigurt se do t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb shumic\u00eb t\u00eb krahut t\u00eb djatht\u00eb n\u00eb votime, por e vetmja gj\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb e sigurt\u00eb n\u00eb vend \u00ebsht\u00eb se do t\u00eb jet\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb formohet nj\u00eb qeveri p\u00ebr shkak t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb fragmentuar t\u00eb gjeografis\u00eb s\u00eb partive politike.<\/p>\n<p>N\u00eb Spanj\u00eb, q\u00eb prej 3 vitesh nuk mund t\u00eb formohet qeveria e shumic\u00ebs. Prandaj, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb realizohen reformat e domosdoshme p\u00ebr vendin. Kjo situat\u00eb rrit edhe m\u00eb tej paq\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb politike n\u00eb vend. N\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb, \u00ebsht\u00eb e pashmangshme forcimi i partive populiste n\u00eb politik\u00ebn spanjolle. Ka t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen se Partia Vox e themeluar n\u00eb vitin 2013 e cila m\u00eb par\u00eb nuk pa patur ansj\u00eb p\u00ebrfq\u00ebsues n\u00eb parlamentin lokal dhe parlamentin spanjoll, ajo nxorri dhe d\u00ebrgoi p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb parlamenitn spanjoll 12 deputet\u00eb n\u00eb zgjedhjet e Andaluzis\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr gj\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb par\u00eb n\u00eb Spanj\u00eb pas vdekjes s\u00eb Frankos, \u00ebsht\u00eb t\u00eb qenurit efektive e nj\u00eb partie t\u00eb ekstremit t\u00eb djatht\u00eb n\u00eb formimin e qeveris\u00eb. N\u00eb ndryshimin e balancave n\u00eb Spanj\u00eb ka \u00e7uar edhe mb\u00ebshtetja p\u00ebr qeverin\u00eb q\u00eb ka marr\u00eb koalicioni i formuar nga Partia Vox me Partin\u00eb Popullore dhe Partin\u00eb Ciudadanos n\u00eb Andaluzi e cila ka qen\u00eb k\u00ebshtjella e partis\u00eb socialiste dhe rajoni me popullsin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb Spanj\u00eb ku dhe papun\u00ebsia ka norm\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb. Pas k\u00ebsaj nj\u00eb tjet\u00ebr element q\u00eb duhet t\u00eb tregohet me kujdes jan\u00eb thirrjet e liderit t\u00eb Partis\u00eb Popullore Pablo Casado n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ngjashme p\u00ebrs\u00ebri, p\u00ebr t\u00eb &#8220;vepruar s\u00eb bashku&#8221; me partin\u00eb Ciudadanos dhe partin\u00eb Vox kund\u00ebr separatizmit t\u00eb Katalonj\u00ebs dhe populizmit n\u00eb vend.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0<strong>Faza kritike n\u00eb kriz\u00ebn katalanase<\/strong><\/p>\n<p>Zgjedhjet q\u00eb do t\u00eb mbahen n\u00eb Spanj\u00eb m\u00eb 28 prill, si nga pik\u00ebpamja ekonomike dhe politike, do t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb kriz\u00eb dhe paq\u00ebndrueshm\u00ebri t\u00eb re. N\u00eb zgjedhjet ku pikat kryesore n\u00eb rend dite jan\u00eb dallimet n\u00eb pik\u00ebpamjet rreth Katalonj\u00ebs, do t\u00eb jen\u00eb fitues ose pal\u00ebt q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb zgjidhje n\u00ebp\u00ebrmjet dialogut me partit\u00eb katalonjase ose pal\u00ebt q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb marrjen e qeveris\u00eb katalonjase nga lokale n\u00eb qend\u00ebr duke p\u00ebrdorur nenin 155 t\u00eb Kushtetut\u00ebs s\u00eb Spanj\u00ebs p\u00ebr t\u00eb penguar p\u00ebrpjekjet separatiste.<\/p>\n<p>Kur shohim sondazhet e zhvilluara nga pik\u00ebpamja e BE-s\u00eb n\u00eb zgjedhjet e Parlamentit Evropian (PE) q\u00eb do t\u00eb zhvillohen n\u00eb maj 2019, partit\u00eb e ekstremit t\u00eb djatht\u00eb do t\u00eb jen\u00eb partia e dyt\u00eb m\u00eb e fort\u00eb n\u00eb PE. N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb k\u00ebsaj BE \u00ebsht\u00eb pro q\u00eb n\u00eb Spanj\u00eb t\u00eb fitoj\u00eb pushteti i krijuar nga partit\u00eb e majta, n\u00eb vend t\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb koalicionit t\u00eb djatht\u00eb ku \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrfshir\u00eb edhe Partia Vox. Kjo sepse kjo shihet si nj\u00eb potencial ku mund t\u00eb vazhdojn\u00eb duke u rritur &#8220;exitet&#8221; t\u00eb cilat jan\u00eb b\u00ebr\u00eb problem n\u00eb arritjen e sukseseve t\u00eb reja p\u00ebr BE-n\u00eb dhe n\u00eb rritjen e ekstremit t\u00eb djatht\u00eb n\u00eb Union.<\/p>\n<p>Fillimisht BE-ja p\u00ebr t\u00eb forcuar pozicionin e saj n\u00eb aren\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare \u00ebsht\u00eb e detyruar t\u00eb gjej\u00eb zgjidhje p\u00ebr l\u00ebvizjet separatiste brenda saj. \u00c7do zgjedhje e mbajtur n\u00eb vendet an\u00ebtare \u00ebsht\u00eb n\u00eb situat\u00ebn e nj\u00eb fitili q\u00eb mund t\u00eb ndez\u00eb nj\u00eb kriz\u00eb t\u00eb re p\u00ebr BE-n\u00eb e cila po kalon n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb procesi t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebrball\u00eb qasjeve t\u00eb largimit t\u00eb skocez\u00ebve nga Britania dhe katalonjasve nga Spanja.<\/p>\n<p>[Lektori n\u00eb Universitetin \u2018Hac\u0131 Bayram Veli\u2018 Prof. Dr. M. Nail Alkan vazhdon k\u00ebrkimet e tij n\u00eb fush\u00ebn e BE-s\u00eb, n\u00eb Qendra p\u00ebr Studime Krizash dhe Politike t\u00eb Ankaras\u00eb (ANKASAM)]<\/p>\n<p>\/Anadolu Agency AA\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bashkimi Evropian \u00ebsht\u00eb n\u00eb telashe me vendet e Mesdheut. Ashtu si\u00e7 \u00ebsht\u00eb efekti i motit t\u00eb ftoht\u00eb q\u00eb vjen nga Ballkani, edhe ndikimi i kriz\u00ebs q\u00eb vjen nga Mesdheu po&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":27166,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-27165","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27165"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27165"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27165\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27169,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27165\/revisions\/27169"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/27166"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27165"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27165"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27165"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}