{"id":29293,"date":"2019-10-30T18:43:59","date_gmt":"2019-10-30T17:43:59","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=29293"},"modified":"2019-10-30T18:44:00","modified_gmt":"2019-10-30T17:44:00","slug":"diga-e-nilit-nxit-friken-e-luftes-per-uje-mes-egjiptit-dhe-etiopise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=29293","title":{"rendered":"Diga e Nilit nxit frik\u00ebn e &#8220;luft\u00ebs p\u00ebr uj\u00eb&#8221; mes Egjiptit dhe Etiopis\u00eb"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"825\" height=\"469\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/IMG_20191030_184152.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-29294\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/IMG_20191030_184152.jpg 825w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/IMG_20191030_184152-300x171.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/IMG_20191030_184152-768x437.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 825px) 100vw, 825px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb mosmarr\u00ebveshje mes Egjiptit dhe Etiopis\u00eb p\u00ebr nj\u00eb dig\u00eb n\u00eb rrjedh\u00ebn e lumit Nil \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzuar n\u00eb &#8220;luft\u00eb fjal\u00ebsh&#8221; p\u00ebr uj\u00ebrat e hidrocentraleve. <\/p>\n\n\n\n<p>Etiopia po nd\u00ebrton nj\u00eb dig\u00eb me vler\u00eb prej 4 miliard\u00eb dollar\u00ebsh n\u00eb Nilin e Kalt\u00ebr, nj\u00eb deg\u00eb e lumit Nil, n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb kufirit me Sudaniin, duke th\u00ebn\u00eb se projekti \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb furnizuar vendin me energjin\u00eb e nevojshme elektrike.<\/p>\n\n\n\n<p>Egjipti ka frik\u00eb se kjo dig\u00eb mund t\u00eb nd\u00ebrpres\u00eb rrjedh\u00ebn e lumit Nil, nga i cili varet p\u00ebr 90 p\u00ebr qind t\u00eb furnizimit me uj\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Negociatat q\u00eb disa muaj zhvillohen mes dy shteteve kan\u00eb d\u00ebshtuar t\u00eb arrijn\u00eb ndonj\u00eb p\u00ebrparim, duke nxitur frik\u00ebn e nj\u00eb konflikti ushtarak midis Kajros dhe Addis Ababa-s.<\/p>\n\n\n\n<p>Jav\u00ebn e kaluar, kryeministri fitues i \u00c7mimit Nobel p\u00ebr paqe i Etiopis\u00eb, Abiy Ahmed, tha se &#8220;asnj\u00eb forc\u00eb nuk mund t\u00eb ndaloj\u00eb Etiopin\u00eb&#8221; n\u00eb nd\u00ebrtimin e dig\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Egjipti u kund\u00ebrp\u00ebrgjigj se \u00ebsht\u00eb &#8220;i shokuar&#8221; nga k\u00ebto deklarata, nd\u00ebrsa n\u00eb mediat lokale b\u00ebhet thirrje p\u00ebr fillimin e luft\u00ebs p\u00ebr t\u00eb ndaluar Etiopin\u00eb n\u00eb nd\u00ebrtimin e dig\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Pas k\u00ebsaj, Abiy dhe presidenti i Egjiptit, Abdel-Fattah al-Sisi, biseduan p\u00ebr projektin e dig\u00ebs kontroverse n\u00eb margjinat e samitit Rusi-Afrik\u00eb q\u00eb u mbajt jav\u00ebn e kaluar n\u00eb qytetin So\u00e7i t\u00eb Rusis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ministrat e jasht\u00ebm t\u00eb Egjiptit, Etiopis\u00eb dhe Sudanit, jav\u00ebn e ardhshme do t\u00eb mbajn\u00eb nj\u00eb raund t\u00eb ri t\u00eb bisedimeve n\u00eb Washington me ftes\u00eb t\u00eb administrat\u00ebs amerikane, n\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb zgjidhur kontestin.<\/p>\n\n\n\n<p>William Davison, nj\u00eb analist i lart\u00eb i Grupit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb Krizave (ICG), beson se tensioni aktual nuk do t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb nj\u00eb konflikt ushtarak mes Egjiptit dhe Etiopis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Duke folur p\u00ebr AA, Davison tha se periudha e mbushjes s\u00eb dig\u00ebs dhe funksionimi i saj jan\u00eb thelbi i kontestit mes dy shteteve.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Nuk mendoj se kriza aktuale nd\u00ebrlidhet me ndonj\u00eb konflikt tjet\u00ebr rajonal&#8221;, tha ai.<\/p>\n\n\n\n<p>Analisti nga ICG beson se dy shtetet akoma kan\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb zgjidhin kriz\u00ebn n\u00ebp\u00ebrmjet bisedimeve.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Dy shtetet akoma duhet t\u00eb pajtohen p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet teknike t\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb mbushjes s\u00eb dig\u00ebs dhe funksionimit t\u00eb saj n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb dihet ndikimi i struktur\u00ebs (ndaj pjes\u00ebs s\u00eb lumit Nil n\u00eb Egjipt)&#8221;, tha ai.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nd\u00ebrmjet\u00ebsimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb diplomat sudanez tha se kryeministri Abdullah Hamdok po p\u00ebrgatitet t\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsoj\u00eb mes Egjiptit dhe Etiopis\u00eb n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb zbutur situat\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Sudani mund t\u00eb luaj\u00eb nj\u00eb rol kryesor n\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsimin midis dy vendeve&#8221;, tha diplomati duke folur n\u00eb kushte anonimiteti.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Sudani ka nj\u00eb interes t\u00eb fuqish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb zgjidhur \u00e7\u00ebshtjen e dig\u00ebs n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb paq\u00ebsore&#8221;, shtoi ai.<\/p>\n\n\n\n<p>Sudani, nj\u00eb shtet n\u00eb rrjedh\u00ebn e poshtme t\u00eb lumit, ka marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb disa raunde t\u00eb bisedimeve teknike n\u00eb t\u00eb cilat nuk u arrit ndonj\u00eb rezultat.<\/p>\n\n\n\n<p>Asma Alhusseini, nj\u00eb eksperte egjiptiane p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje afrikane, beson se kontesti p\u00ebr dig\u00ebn akoma mund t\u00eb zgjidhet p\u00ebrmes bisedimeve.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Nuk ka rrug\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebr dy shtetet p\u00ebrpos se t\u00eb bisedojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb zgjidhur kontestin p\u00ebrmes mjeteve paq\u00ebsore&#8221;, tha ajo.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Kontesti nuk \u00ebsht\u00eb edhe aq i madh dhe nd\u00ebrlidhet vet\u00ebm me periudh\u00ebn e mbushjes dhe funksionalizimit t\u00eb dig\u00ebs dhe dy pal\u00ebt akoma mund t\u00eb arrijn\u00eb marr\u00ebveshje n\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb&#8221;, vler\u00ebson ajo.<\/p>\n\n\n\n<p>Alhusseini paralajm\u00ebron p\u00ebr &#8220;rezultate katastrofale&#8221; n\u00ebse kontesti mes Egjiptit dhe Etiopis\u00eb p\u00ebr dig\u00ebn e lumit Nil shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb konflikt ushtarak.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;P\u00ebrshkall\u00ebzimi do t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb rezultate katastrofale p\u00ebr sigurin\u00eb e rajonit dhe m\u00eb gjer\u00eb&#8221;, tha ajo, duke shtuar se dy shtetet duhet t\u00eb zgjidhin kriz\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb paq\u00ebsore dhe t\u00eb japin shembull se si zgjidhen konfliktet n\u00eb kontinentin afrikan.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Dy shtetet kan\u00eb shum\u00eb kriza politike, ekonomike dhe sociale dhe kan\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb fokusohen n\u00eb zhvillimin dhe bashk\u00ebpunimin p\u00ebr sa i p\u00ebrket \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb ujit p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb hapjen e der\u00ebs p\u00ebr bashk\u00ebpunim m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb&#8221;, tha Alhusseini.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Partneriteti<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Eksperti sudanez i ujit, Ahmed Almufti, mendon se Etiopia d\u00ebshiron t\u00eb kontrolloj\u00eb t\u00ebr\u00eb rrjedh\u00ebn e ujit n\u00eb lumin Nil.<\/p>\n\n\n\n<p>Duke folur p\u00ebr AA, Almufti u b\u00ebn thirrje Kajros dhe Khartoumit q\u00eb t\u00eb t\u00ebrhiqnin &#8220;deklarat\u00ebn e principeve&#8221; t\u00eb vitit 2015, e cila ka p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si baz\u00eb p\u00ebr negociatat e dig\u00ebs kontroverse.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Rruga e vetme p\u00ebr Egjiptin dhe Sudanin \u00ebsht\u00eb t\u00eb t\u00ebrheqin deklarat\u00ebn dhe t\u00eb rinegociojn\u00eb t\u00eb gjitha \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb nd\u00ebrlidhen me dig\u00ebn&#8221;, tha Almufti, ish-sekretar i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i Iniciativ\u00ebs s\u00eb Pellgut t\u00eb Nilit (Nile Basin Initiative).<\/p>\n\n\n\n<p>Eksperti beson se nd\u00ebrmjet\u00ebsimi rus dhe amerikan nuk do t\u00eb zgjidh\u00eb kontestin p\u00ebr dig\u00ebn mes Egjiptit dhe Etiopis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Gj\u00ebja m\u00eb e mir\u00eb q\u00eb amerikan\u00ebt dhe rus\u00ebt mund t\u00eb arrijn\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb bindin Etiopin\u00eb q\u00eb t\u00eb zgjas\u00eb periudh\u00ebn e mbushjes s\u00eb dig\u00ebs n\u00eb shtat\u00eb vite, q\u00eb gjithashtu \u00ebsht\u00eb nj\u00eb humbje e madhe p\u00ebr Egjiptin dhe Sudanin&#8221;, tha ai.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Etiopia ka arritur t\u00eb kufizoj\u00eb k\u00ebrkesat egjiptiane dhe sudaneze vet\u00ebm n\u00eb periudh\u00ebn e mbushjes s\u00eb dig\u00ebs, duke braktisur t\u00eb drejtat e tyre t\u00eb tjera t\u00eb ujit&#8221;, tha ai.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Zgjidhja e vetme p\u00ebr dy shtetet \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb t\u00ebrhiqen nga deklarata e vitit 2015&#8221;, beson Almufti.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb nj\u00eb raport, ICG thot\u00eb se zgjidhja stabile e kriz\u00ebs s\u00eb dig\u00ebs \u00ebsht\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet partneritetit n\u00eb zhvillim mes Etiopis\u00eb, Egjiptit dhe Sudanit.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Krijimi i nj\u00eb marr\u00ebveshjeje fillestare p\u00ebr mbushjen e dig\u00ebs mund t\u00eb rris\u00eb besimin mes pal\u00ebve, gj\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja, duke pasur parasysh k\u00ebrc\u00ebnimin q\u00eb shfaqet nga rritja e temperaturave n\u00eb pellgun e Nilit&#8221;, ka th\u00ebn\u00eb ICG.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;N\u00eb afat t\u00eb gjat\u00eb, ICG mb\u00ebshtet iden\u00eb q\u00eb tri shtetet, bashk\u00eb me tet\u00eb shtetet e tjera q\u00eb ndajn\u00eb uj\u00ebrat e lumit Nil, t\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb ndarjes s\u00eb resurseve n\u00ebp\u00ebrmjet Komisionit p\u00ebr Pellgun e Nilit i cili do t\u00eb formohet pasi gjasht\u00eb nga nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb kombet t\u00eb ratifikojn\u00eb Marr\u00ebveshjen Korniz\u00eb t\u00eb Bashk\u00ebpunimit (CFA)&#8221;, thuhet n\u00eb raportin e ICG-s\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>ICG thekson se sfida fillestare q\u00ebndron n\u00eb pozit\u00ebn e tri shteteve p\u00ebr sa i p\u00ebrket mbushjes s\u00eb rezervuarit t\u00eb dig\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Etiopia d\u00ebshiron t\u00eb veproj\u00eb shpejt p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshpejtuar prodhimin maksimal t\u00eb energjis\u00eb. Egjipti \u00ebsht\u00eb i shqet\u00ebsuar p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si do t\u00eb menaxhohet diga gjat\u00eb viteve t\u00eb that\u00ebsir\u00ebs dhe d\u00ebshiron q\u00eb GERD (Diga e Madhe e Rilindjes Etiopiane) t\u00eb mbushet ngadal\u00eb aq sa nj\u00eb v\u00ebllim i mjaftuesh\u00ebm i ujit t\u00eb mund t\u00eb rrjedh\u00eb m\u00ebtej \u00e7do vit gjat\u00eb mbushjes. Egjipti gjithashtu thot\u00eb se d\u00ebshiron nj\u00eb zyr\u00eb n\u00eb GERD me t\u00eb pun\u00ebsuar me teknik\u00eb t\u00eb tij&#8221;, thuhet n\u00eb raportin e ICG-s\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb mosmarr\u00ebveshje mes Egjiptit dhe Etiopis\u00eb p\u00ebr nj\u00eb dig\u00eb n\u00eb rrjedh\u00ebn e lumit Nil \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzuar n\u00eb &#8220;luft\u00eb fjal\u00ebsh&#8221; p\u00ebr uj\u00ebrat e hidrocentraleve. Etiopia po nd\u00ebrton nj\u00eb dig\u00eb me vler\u00eb&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":29294,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-29293","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-java"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29293"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29293"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29293\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29295,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29293\/revisions\/29295"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/29294"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29293"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29293"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29293"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}