{"id":29464,"date":"2019-11-08T12:32:21","date_gmt":"2019-11-08T11:32:21","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=29464"},"modified":"2019-11-08T12:32:22","modified_gmt":"2019-11-08T11:32:22","slug":"30-vite-nga-renia-e-murit-te-berlinit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=29464","title":{"rendered":"30 vite nga r\u00ebnia e Murit t\u00eb Berlinit"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"575\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Screenshot_20191108_122839-1024x575.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-29465\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Screenshot_20191108_122839-1024x575.jpg 1024w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Screenshot_20191108_122839-300x168.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Screenshot_20191108_122839-768x431.jpg 768w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Screenshot_20191108_122839.jpg 1026w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Kan\u00eb kaluar 30 vjet t\u00eb plota q\u00eb nga shembja e Murit t\u00eb Berlinit, i cili ishte b\u00ebr\u00eb simbol i Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, shkruan AA. <\/p>\n\n\n\n<p>Muri, nd\u00ebrtimi i t\u00eb cilit filloi m\u00eb 13 gusht t\u00eb vitit 1961 dhe i cili e shnd\u00ebrroi n\u00eb nj\u00eb ishull Berlinin Per\u00ebndimor n\u00eb Gjermanin\u00eb Lindore, u shemb m\u00eb 9 n\u00ebntor t\u00eb vitit 1989.<\/p>\n\n\n\n<p>Gjermania u nda n\u00eb dy pjes\u00eb, lindje dhe per\u00ebndim, menj\u00ebher\u00eb pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb muri, i cili ndante qytetin e Berlinit n\u00eb dy pjes\u00eb ende kujtohet si &#8220;muri i turpit&#8221;, edhe pse kan\u00eb kaluar 30 vjet nga r\u00ebnia e tij.<\/p>\n\n\n\n<p>Gjermania, e cila p\u00ebsoi disfat\u00eb n\u00eb luft\u00eb, u nda n\u00eb kat\u00ebr pjes\u00eb nga SHBA, Britania, Franca dhe Bashkimi Sovjetik, t\u00eb cilat vendos\u00ebn ta ndajn\u00eb n\u00eb kat\u00ebr pjes\u00eb edhe Berlinin, kryeqytetin gjerman deri n\u00eb Luft\u00ebn e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore.<\/p>\n\n\n\n<p>Administratat e rajoneve t\u00eb kontrolluara nga SHBA, Britania dhe Franca u bashkuan n\u00eb vitin 1949 p\u00ebr t\u00eb formuar at\u00eb q\u00eb u njoh si Republika Federale e Gjermanis\u00eb (BRD), nd\u00ebrsa rajoni n\u00ebn administrimin sovjetik n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin vit u shpall si Republika Demokratike e Gjermanis\u00eb (DDR).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, Gjermania u nda n\u00eb dy pjes\u00eb, ajo per\u00ebndimore (BRD) dhe lindore (DDR).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vitet q\u00eb pasuan, 2.5 milion\u00eb njer\u00ebz t\u00eb rinj dhe t\u00eb arsimuar ik\u00ebn nga Gjermania Lindore n\u00eb at\u00eb Per\u00ebndimore p\u00ebr arsye ekonomike.<\/p>\n\n\n\n<p>Administrata e Gjermanis\u00eb Lindore, p\u00ebr t\u00eb parandaluar k\u00ebto ikje, m\u00eb 12 gusht 1961 n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb fsheht\u00eb vendosi q\u00eb t\u00eb mbyll\u00eb kufirin n\u00eb Berlin. Dit\u00ebn e ardhshme, ushtar\u00ebt rrethuan me tela me gjemba rajonin e kontrolluar nga sovjetik\u00ebt. Nd\u00ebrkaq, m\u00eb 17 gusht 1961, pas d\u00ebshtimit p\u00ebr t\u00eb parandaluar k\u00ebto ikje p\u00ebrmes gardhit kufitar, Muri i Berlinit, i gjat\u00eb 3.6 metra, filloi t\u00eb nd\u00ebrtohet me tulla.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebshtu, Berlini, i ndar\u00eb n\u00eb vitin 1949, u nda edhe fizikisht p\u00ebrmes murit, i cili m\u00eb von\u00eb do t\u00eb njihej si &#8220;muri i turpit&#8221;. Muri i Berlinit n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb ndante edhe Evrop\u00ebn dhe bot\u00ebn n\u00eb dy blloqe dhe u shnd\u00ebrrua n\u00eb simbol t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Krahas q\u00eb kalonte n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb Berlinit, muri, me nj\u00eb gjat\u00ebsi prej 155 kilometrash, p\u00ebrfshinte edhe rrethin\u00ebn e qytetit.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb periudh\u00ebn m\u00eb pas, af\u00ebr murit u rrit\u00ebn masat e siguris\u00eb dhe u vendos\u00ebn 302 kulla vrojtimi, nd\u00ebrsa u angazhuan mbi 11 mij\u00eb ushtar\u00eb t\u00eb Gjermanis\u00eb Lindore.<\/p>\n\n\n\n<p>Midis Gjermanis\u00eb Lindore dhe Per\u00ebndimore u vendos\u00ebn tet\u00eb pika kufitare. M\u00eb i njohur nga to ishte &#8220;Checkpoint Charlie&#8221; n\u00eb Rrug\u00ebn Friedrichstrasse.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211;&nbsp;<strong>Shembja e murit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Procesi i reformave n\u00eb ish-shtetet e Bllokut Lindor filloi me politik\u00ebn p\u00ebr transparenc\u00eb dhe ristrukturim (Glasnost dhe Perestrojka) t\u00eb presidentit t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm t\u00eb Bashkimit Sovjetik, Mikhail Gorbachev, me \u00e7&#8217;rast n\u00ebn ndikim ra edhe Gjermania Lindore n\u00eb vitin 1989.<\/p>\n\n\n\n<p>Mij\u00ebra shtetas t\u00eb Gjermanis\u00eb Lindore n\u00eb ver\u00ebn e vitit 1989 filluan t\u00eb ikin n\u00eb Gjermanin\u00eb Per\u00ebndimore p\u00ebrmes Hungaris\u00eb dhe \u00c7ekosllovakis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, n\u00eb Gjermanin\u00eb Lindore u rrit\u00ebn protestat kund\u00ebr qeveris\u00eb. Dhjet\u00ebra mij\u00ebra persona q\u00eb mblidheshin n\u00eb Leipzig \u00e7do jav\u00eb, me sloganin &#8220;Wir sind ds Volk&#8221; (Ne jemi populli), k\u00ebrkuan ndryshimin e politik\u00ebs s\u00eb vendit.<\/p>\n\n\n\n<p>Demonstratat u p\u00ebrhap\u00ebn n\u00eb qytete t\u00eb ndryshme t\u00eb Gjermanis\u00eb Lindore. M\u00eb 4 n\u00ebntor t\u00eb vitit 1989, mbi 100 mij\u00eb njer\u00ebz u mblodh\u00ebn n\u00eb Sheshin Alexander n\u00eb Berlinin Lindor, duke realizuar protest\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb historin\u00eb e Gjermanis\u00eb Lindore.<\/p>\n\n\n\n<p>Si rezultat, qeveria e Gjermanis\u00eb Lindore u detyrua t\u00eb miratoj\u00eb nj\u00eb rregullore udh\u00ebtimi me efekt t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebm, me cka qytetar\u00ebt e Gjermanis\u00eb Lindore v\u00ebrshuan drejt pikave kufitare. Njer\u00ebzit filluan ta shembin murin. Berlinasit lindor\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrmes pikave kufitare ose duke kap\u00ebrcyer murin kaluan n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, u p\u00ebrqafuan me berlinasit per\u00ebndimor\u00eb q\u00eb i prit\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<p>Pas 28 vitesh, dy muajsh dhe 28 dit\u00ebsh, &#8220;muri i turpit&#8221; u shemb m\u00eb 9 n\u00ebntor, duke i dh\u00ebn\u00eb fund edhe periudh\u00ebs s\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211;&nbsp;<strong>Shum\u00eb t\u00eb vrar\u00eb gjat\u00eb kalimit t\u00eb kufirit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb num\u00ebr i madh njer\u00ebzish u vran\u00eb teksa u p\u00ebrpoq\u00ebn ta kalojn\u00eb kufirin dhe murin nga Gjermania Lindore. Edhe pse regjistrimet tregojn\u00eb se 136 njer\u00ebz humb\u00ebn jet\u00ebn gjat\u00eb k\u00ebtyre kalimeve, supozohet q\u00eb ky num\u00ebr t\u00eb jet\u00eb 250.<\/p>\n\n\n\n<p>Dy Gjermanit\u00eb u bashkuan zyrtarisht 11 muaj pas shembjes s\u00eb murit, m\u00eb 3 tetor t\u00eb vitit 1990.<\/p>\n\n\n\n<p>Personi i par\u00eb q\u00eb humbi jet\u00ebn gjat\u00eb p\u00ebrpjekjes p\u00ebr t\u00eb ikur ishte Ida Siekmann m\u00eb 22 gusht 1961, nd\u00ebrsa i dyti G\u00fcnter Litfin m\u00eb 24 gusht 1961.<\/p>\n\n\n\n<p>Personazhi m\u00eb i njohur q\u00eb kishte ikur nga Berlini Lindor n\u00eb at\u00eb Per\u00ebndimor ishte ushtari i mbrojtjes kufitare t\u00eb Gjermanis\u00eb Lindore, Conrad Schumann.<\/p>\n\n\n\n<p>Fotografia e tij u b\u00eb simboli i ikjes, kur m\u00eb 15 gusht 1961 ai kaloi telat n\u00eb rajonin ku mbante roje.<\/p>\n\n\n\n<p>Bashkimi i Gjermanis\u00eb \u00e7do vit kremtohet m\u00eb 3 tetor me ceremoni zyrtare.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kan\u00eb kaluar 30 vjet t\u00eb plota q\u00eb nga shembja e Murit t\u00eb Berlinit, i cili ishte b\u00ebr\u00eb simbol i Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, shkruan AA. Muri, nd\u00ebrtimi i t\u00eb cilit filloi&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":29465,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-29464","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-reflektim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29464"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29464"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29466,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29464\/revisions\/29466"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/29465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}