{"id":29616,"date":"2019-11-14T12:42:18","date_gmt":"2019-11-14T11:42:18","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=29616"},"modified":"2019-11-14T12:44:13","modified_gmt":"2019-11-14T11:44:13","slug":"deri-ne-vitin-2045-diabeti-do-te-preke-700-milione-njerez","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=29616","title":{"rendered":"Deri n\u00eb vitin 2045 diabeti do t\u00eb prek\u00eb 700 milion\u00eb njer\u00ebz"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Screenshot_20191114_124246.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-29619\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Numri i personave t\u00eb mosh\u00ebs midis 20 dhe 79 vje\u00e7 me diabet pritet t\u00eb arrij\u00eb n\u00eb 700 milion\u00eb deri n\u00eb vitin 2045, tregojn\u00eb gjetjet e fundit nga Federata Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Diabetit (IDF).<\/p>\n\n\n\n<p>Diabeti, nj\u00eb nga sfidat sh\u00ebndet\u00ebsore n\u00eb rritje t\u00eb shpejt\u00eb e shekullit 21, nuk respekton as statusin socio-ekonomik, as kufijt\u00eb gjeografik\u00eb apo komb\u00ebtar\u00eb, me numrin e t\u00eb rriturve q\u00eb jetojn\u00eb me k\u00ebt\u00eb s\u00ebmundje dhe q\u00eb ka kaluar trefishin gjat\u00eb 20 viteve t\u00eb fundit.<\/p>\n\n\n\n<p>Duke sh\u00ebnuar Dit\u00ebn Bot\u00ebrore t\u00eb Diabetit, korrespondent\u00ebt e Anadolu Agency (AA) p\u00ebrpiluan t\u00eb dh\u00ebnat nga botimi i fundit i Atlasit t\u00eb Diabetit i IDF-s\u00eb, nj\u00eb burim autoritativ mbi barr\u00ebn globale t\u00eb diabetit, i cili tregoi se nj\u00eb n\u00eb 11 t\u00eb rritur t\u00eb mosh\u00ebs 20-79 vje\u00e7 kan\u00eb diabet.<\/p>\n\n\n\n<p>Vler\u00ebsohet se 463 milion\u00eb t\u00eb rritur, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb 9,3 p\u00ebr qind t\u00eb popullsis\u00eb bot\u00ebrore n\u00eb k\u00ebt\u00eb grupmosh\u00eb, aktualisht jetojn\u00eb me k\u00ebt\u00eb s\u00ebmundje.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00ebse tendencat aktuale vazhdojn\u00eb, deri n\u00eb vitin 2030, IDF parashikon nj\u00eb rritje prej 10 p\u00ebr qind t\u00eb numrit t\u00eb personave me k\u00ebt\u00eb sfid\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsore q\u00eb pritet t\u00eb arrij\u00eb n\u00eb 578 milion\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Rreth dy dekada m\u00eb par\u00eb, vler\u00ebsimi global i t\u00eb rriturve q\u00eb jetojn\u00eb me diabet ishte 151 milion\u00eb, shif\u00ebr e cila deri n\u00eb vitin 2009 ishte rritur ndjesh\u00ebm me 88 p\u00ebr qind, duke shkuar n\u00eb 285 milion\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Vler\u00ebsohet se shumica d\u00ebrmuese, rreth 80 p\u00ebr qind e njer\u00ebzve me diabet jetojn\u00eb n\u00eb vendet me t\u00eb ardhura t\u00eb ul\u00ebta dhe t\u00eb mesme. Botimi i fundit i Atlasit tregon se dy n\u00eb tre persona me s\u00ebmundje jetojn\u00eb n\u00eb zona urbane.<\/p>\n\n\n\n<p>Shpenzimet vjetore globale t\u00eb sh\u00ebndetit p\u00ebr diabet vazhdojn\u00eb t\u00eb rriten \u00e7do vit dhe parashikohet t\u00eb arrijn\u00eb n\u00eb 760 miliard\u00eb dollar\u00eb n\u00eb 2019, ekuivalent me 10 p\u00ebr qind t\u00eb shpenzimeve t\u00eb p\u00ebrgjithshme globale t\u00eb sh\u00ebndetit.<\/p>\n\n\n\n<p>Shpenzimet globale p\u00ebr kombinimin e s\u00ebmundjes parashikohet t\u00eb arrijn\u00eb n\u00eb 825 miliard\u00eb dollar\u00eb deri n\u00eb vitin 2030 dhe 845 miliard\u00eb dollar\u00eb deri n\u00eb vitin 2045, thuhet n\u00eb raport.<\/p>\n\n\n\n<p>Mjerisht, k\u00ebrc\u00ebnimi p\u00ebr sh\u00ebndetin ka marr\u00eb shum\u00eb jet\u00eb. N\u00eb vitin 2019, numri i vdekjeve q\u00eb rezultojn\u00eb nga diabeti dhe komplikimet e tij arriti n\u00eb rreth 4,2 milion\u00eb, thuhet m\u00eb tej n\u00eb raport.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb diabeti?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Diabeti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundje afatgjate q\u00eb shfaqet kur pankreasi nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb prodhoj\u00eb insulin\u00eb, nj\u00eb hormon q\u00eb rregullon sheqerin n\u00eb gjak, ose kur trupi nuk mund t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb mir\u00eb insulin\u00ebn q\u00eb prodhon, thot\u00eb Organizata Bot\u00ebrore e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb (OBSH).<\/p>\n\n\n\n<p><em>Ekzistojn\u00eb tre lloje kryesore t\u00eb diabetit:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Diabeti i tipit 1 &#8211; i njohur m\u00eb par\u00eb si diabeti i varur nga insulina, shkaktohet nga nj\u00eb reaksion autoimun n\u00eb t\u00eb cilin sistemi imunitar i trupit sulmon qelizat beta prodhuese t\u00eb insulin\u00ebs s\u00eb pankreasit dhe si rezultat, trupi prodhon shum\u00eb pak ose aspak insulin\u00eb. Kjo gjendje k\u00ebrkon administrimin ditor t\u00eb insulin\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Simptomat, t\u00eb cilat mund t\u00eb paraqiten papritur, p\u00ebrfshijn\u00eb urinimin e shpesht\u00eb, etjen e tep\u00ebrt, uri e vazhdueshme, humbje t\u00eb pesh\u00ebs, shikim t\u00eb paqart\u00eb, djersitje dhe munges\u00eb t\u00eb energjis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas IDF-s\u00eb, mbi 1,1 milion\u00eb f\u00ebmij\u00eb dhe adoleshent\u00eb n\u00ebn mosh\u00ebn 20 vje\u00e7 jetojn\u00eb me diabet tip 1.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Diabeti i tipit 2 &#8211; m\u00eb par\u00eb i quajtur si diabeti q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb i varur nga insulina, \u00ebsht\u00eb lloji m\u00eb i zakonsh\u00ebm i diabetit, nga i cili jan\u00eb t\u00eb prekur rreth 90 p\u00ebr qind t\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00ebve n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn dhe p\u00ebrdorimi i insulin\u00ebs rezulton joefektiv p\u00ebr trupin, duke shkaktuar t\u00eb ashtuquajturin &#8220;rezistenc\u00eb t\u00eb insulin\u00ebs&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00ebmundja kryesisht \u00ebsht\u00eb si rezultat i pesh\u00ebs s\u00eb tep\u00ebrt t\u00eb trupit dhe pasivitetit fizik.<\/p>\n\n\n\n<p>Meqen\u00ebse simptomat e diabetit t\u00eb tipit 2 jan\u00eb m\u00eb pak t\u00eb sh\u00ebnuara, diagnoza e s\u00ebmundjes mund t\u00eb vij\u00eb disa vjet pas fillimit t\u00eb saj, duke shkaktuar komplikime sh\u00ebndet\u00ebsore.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Diabeti i tipi 3, i quajtur diabeti gestacional, karakterizohet nga nivele t\u00eb larta t\u00eb glukoz\u00ebs n\u00eb gjak ose hiperglicemis\u00eb gjat\u00eb shtat\u00ebzanis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo mund t\u00eb paraqitet n\u00eb \u00e7do koh\u00eb gjat\u00eb shtatz\u00ebnis\u00eb, ka shum\u00eb t\u00eb ngjar\u00eb pas jav\u00ebs s\u00eb 24-t dhe zakonisht zhduket pas shtatz\u00ebnis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Grat\u00eb me k\u00ebt\u00eb lloj diabeti kan\u00eb nj\u00eb rrezik t\u00eb lart\u00eb t\u00eb komplikimeve gjat\u00eb shtatz\u00ebnis\u00eb dhe gjat\u00eb lindjes, nd\u00ebrsa ata dhe f\u00ebmij\u00ebt e tyre gjithashtu jan\u00eb n\u00eb rrezik t\u00eb rritur nga diabeti i tipit 2 n\u00eb t\u00eb ardhmen.<\/p>\n\n\n\n<p>Rreth 15,8 p\u00ebr qind ose 20,4 milion\u00eb lindje jan\u00eb prekur nga hiperglicemia gjat\u00eb shtatz\u00ebnis\u00eb n\u00eb vitin 2019.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>P\u00ebrhapja e diabetit n\u00ebp\u00ebr vende<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kina, India dhe SHBA jan\u00eb vendet me numrin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb t\u00eb rriturve me diabet t\u00eb mosh\u00ebs 20-79 vje\u00e7 n\u00eb vitin 2019 dhe parashikohet t\u00eb mbetet e till\u00eb deri n\u00eb vitin 2030.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, raportet e IDF-s\u00eb parashikojn\u00eb q\u00eb numri i t\u00eb rriturve me diabet n\u00eb Pakistan do ta tejkaloj\u00eb at\u00eb n\u00eb SHBA dhe do t\u00eb arrij\u00eb n\u00eb vendin e tret\u00eb deri n\u00eb vitin 2045.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb Turqi, IDF vler\u00ebson rreth 6,6 milion\u00eb t\u00eb rritur (t\u00eb mosh\u00ebs 20-79 vje\u00e7) q\u00eb jetojn\u00eb me k\u00ebt\u00eb s\u00ebmundje n\u00eb vitin 2019.<\/p>\n\n\n\n<p>Raporti gjithashtu parashikon se Turqia do t\u00eb ket\u00eb 10,4 milion\u00eb njer\u00ebz t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs grup mosh\u00eb me diabet n\u00eb vitin 2045.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dita Bot\u00ebrore e Diabetit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dita Bot\u00ebrore e Diabetit u themelua n\u00eb vitin 1991 nga IDF dhe OBSH si reagim ndaj shqet\u00ebsimeve n\u00eb rritje p\u00ebr k\u00ebrc\u00ebnimin e sh\u00ebndetit t\u00eb shkaktuar nga diabeti.<\/p>\n\n\n\n<p>Me miratimin e nj\u00eb rezolute, 14 N\u00ebntori u b\u00eb dita zyrtare e OKB-s\u00eb n\u00eb vitin 2006 dhe sh\u00ebnoi dit\u00eblindjen e Sir Frederick Banting, i cili s\u00eb bashku me Charles Best zbuluan insulin\u00ebn n\u00eb vitin 1922.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Numri i personave t\u00eb mosh\u00ebs midis 20 dhe 79 vje\u00e7 me diabet pritet t\u00eb arrij\u00eb n\u00eb 700 milion\u00eb deri n\u00eb vitin 2045, tregojn\u00eb gjetjet e fundit nga Federata Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-29616","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lajme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29616"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29616"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29616\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29620,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29616\/revisions\/29620"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29616"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29616"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29616"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}