{"id":31218,"date":"2020-02-13T12:34:00","date_gmt":"2020-02-13T11:34:00","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=31218"},"modified":"2020-02-13T19:42:33","modified_gmt":"2020-02-13T18:42:33","slug":"nevoja-e-rishikimit-te-orientalizmit-dhe-dr-edward-said","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=31218","title":{"rendered":"NEVOJA E RISHIKIMIT T\u00cb ORIENTALIZMIT DHE DR. EDWARD SAID"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"936\" height=\"548\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Screenshot_20200213_193918.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31219\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Screenshot_20200213_193918.jpg 936w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Screenshot_20200213_193918-300x176.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Screenshot_20200213_193918-768x450.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 936px) 100vw, 936px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Nga: Ermal BEGA<\/p>\n\n\n\n<p>Edward Said (1 N\u00ebntor 1935 \u2013 25 Shtator 2003) ishte nj\u00eb teoricien letrar dhe intelektual, i njohur n\u00eb fush\u00ebn e teoris\u00eb kritike t\u00eb periudh\u00ebs pas-koloniale. I lindur si nj\u00eb arab palestinez n\u00eb Jerusalem, Palestin\u00eb, ai u b\u00eb dhe nj\u00eb qytetar amerikan p\u00ebrmes babait t\u00eb tij. Saidi e kaloi f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb e tij n\u00eb Jerusalem dhe Kajro, ku studioi n\u00eb shkollat elitare britanike. M\u00eb pas, ai shkoi n\u00eb Shtetet e Bashkuara, ku u diplomua nga Princeton si dhe mori doktorat\u00ebn n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb angleze nga Harvard. Said, m\u00eb pas, u regjistrua n\u00eb Universitetin e Kolumbias n\u00eb vitin 1963, ku u b\u00eb profesor i anglishtes dhe let\u00ebrsis\u00eb krahasuese n\u00eb vitin 1991.<\/p>\n\n\n\n<p>Si nj\u00eb kritik kulture, Saidi \u00ebsht\u00eb i mir\u00ebnjohur p\u00ebr librin e tij t\u00eb famsh\u00ebm \u201cOrientalizmi\u201d, botuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb vitin 1978, dhe ribotuar disa her\u00eb deri m\u00eb sot, si dhe i cili \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer edhe n\u00eb shqip, nga dy p\u00ebrkthyes t\u00eb ndrysh\u00ebm, nj\u00ebrin prej t\u00eb cil\u00ebve e kemi sonte t\u00eb pranish\u00ebm mes nesh, Dr. Xhevat Lloshin. N\u00eb at\u00eb lib\u00ebr, ai analizon paraqitjet kulturore t\u00eb cilat jan\u00eb baza e orientalizmit, nj\u00eb term t\u00eb cilin ai e rishpjegoi duke iu referuar kuptimeve dhe p\u00ebrshkrimeve t\u00eb Per\u00ebndimit p\u00ebr shoq\u00ebrit\u00eb n\u00eb Lindjen e Mesme, Azi dhe Afrik\u00ebn Veriore \u2013 \u201cLindjen\u201d. Ai e luftoi iden\u00eb se orientalizmi ishte, dhe mbetet, i lidhur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pazgjidhshme me shoq\u00ebrit\u00eb imperialiste t\u00eb cilat e krijuan at\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt realizuan shum\u00eb vepra qen\u00ebsisht politike, n\u00ebnshtruese ndaj fuqis\u00eb, dhe si rrjedhim t\u00eb dyshimta nga ana intelektuale. Veprat e Saidit treguan ndikimin tek njer\u00ebzimi, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb teorin\u00eb letrare, dhe pat\u00ebn nj\u00eb ndikim shnd\u00ebrrues n\u00eb studimet mbi Lindjen e Mesme, praktikuesit e t\u00eb cilave nis\u00ebn t\u00eb studiojn\u00eb se si ata i shohin, p\u00ebrshkojn\u00eb dhe p\u00ebrcaktojn\u00eb kulturat e Lindjes s\u00eb Mesme. Saidi fuqish\u00ebm diskutoi dhe debatoi mbi \u00e7\u00ebshtjet kulturore t\u00eb p\u00ebrb\u00ebra nga orientalizmi, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb ashtu si\u00e7 jan\u00eb aplikuar n\u00eb histori dhe studimet hap\u00ebsinore; megjithat\u00eb, disa akademik\u00eb t\u00eb rrym\u00ebs s\u00eb p\u00ebrgjithshme nuk pajtohen me k\u00ebt\u00eb teori, sidomos Bernard Lewis.<\/p>\n\n\n\n<p>Si nj\u00eb intelektual publik, Saidi diskuton rreth kultur\u00ebs, let\u00ebrsis\u00eb, muzik\u00ebs dhe politik\u00ebs bashk\u00ebkohore. Nga p\u00ebrvojat familjare t\u00eb tij si t\u00eb krishter\u00eb palestinez\u00eb n\u00eb Lindjen e Mesme gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb themelimit t\u00eb Izraelit n\u00eb vitin 1948, Saidi tregon nevoj\u00ebn e themelimit t\u00eb shtetit t\u00eb Palestin\u00ebs. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, ai ishte nj\u00eb avokat i t\u00eb drejtave politike dhe njer\u00ebzore p\u00ebr palestinez\u00ebt n\u00eb Izrael, dhe i nxiti SHBA-t\u00eb q\u00eb t\u00eb ushtrojn\u00eb trysni ndaj Izraelit q\u00eb t\u2019u jap\u00eb dhe t\u2019i respektoj\u00eb k\u00ebto t\u00eb drejta. Saidi ishte p\u00ebrshkruar nga gazetari Robert Fisk si \u201cz\u00ebri m\u00eb i fuqish\u00ebm politik\u201d i popullit palestinez. Sidoqoft\u00eb, ai gjithashtu kritikoi regjimet arabe dhe muslimane t\u00eb cil\u00ebt vepronin kund\u00ebr interesave t\u00eb popullit t\u00eb tyre. Ai mbeti nj\u00eb intelektual aktiv deri n\u00eb muajt e fundit t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij, dhe nd\u00ebrroi jet\u00eb nga leucemia n\u00eb fund t\u00eb vitit 2003.<\/p>\n\n\n\n<p>Si figur\u00eb intelektuale, Edward Said \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsisht pak i njohur n\u00eb mesin e popullit shqiptar, dhe kontributet n\u00eb lidhje me jet\u00ebn dhe vepr\u00ebn e tij jan\u00eb relativisht t\u00eb pakta n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb rol t\u00eb madh n\u00eb prezantimin e figur\u00ebs s\u00eb Dr. Edward Said ka dh\u00ebn\u00eb dhe revista kulturore-shkencore p\u00ebr studime orientale \u201cURA\u201d, organ i Qendr\u00ebs Shqiptare p\u00ebr Studime Orientale (ACFOS-Albania), e cila q\u00eb nga numri i par\u00eb i saj, n\u00eb vitin 2008, e deri m\u00eb sot, n\u00eb \u00e7do num\u00ebr t\u00eb saj ka botuar shkrime t\u00eb tij t\u00eb p\u00ebrkthyera n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe nga bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm t\u00eb k\u00ebsaj reviste, disa prej t\u00eb cil\u00ebve jan\u00eb t\u00eb pranish\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb aktivitet dhe i fal\u00ebnderoj p\u00ebrzem\u00ebrsisht.<\/p>\n\n\n\n<p>Gjithashtu, fatmir\u00ebsisht, m\u00eb von\u00eb jan\u00eb botuar dhe dy nga veprat kryesore t\u00eb tij, libri \u201cOrientalizmi\u201d dhe \u201cShtremb\u00ebrimi i Islamit\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb lidhje me tem\u00ebn time, mendoj se p\u00ebr trojet shqiptare, orientalizmi (orientalistika ose studimet orientale) si fush\u00eb studimi, duhet t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb form\u00eb tjet\u00ebr trajtimi p\u00ebr studime t\u00eb tilla. Tradita dhe trash\u00ebgimia jon\u00eb islame-orientale, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e lidhur me popullin shqiptar, pavar\u00ebsisht se kjo lloj trash\u00ebgimie \u00ebsht\u00eb duke u humbur shum\u00eb dita-dit\u00ebs. K\u00ebtu mund t\u00eb b\u00ebjm\u00eb dhe nj\u00eb krahasim me vendet e tjera europiane t\u00eb cil\u00ebt me nderim dhe respekt mundohen ta ruajn\u00eb \u00e7do lloj trash\u00ebgimie kulturore, fetare, historike, qoft\u00eb n\u00eb objekte dhe nd\u00ebrtime, qoft\u00eb n\u00eb let\u00ebrsi etj. Me k\u00ebt\u00eb kuptojm\u00eb se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e qen\u00ebsishme p\u00ebr nj\u00eb popull dhe vend, nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebr nj\u00eb tjet\u00ebr, por me parimin e sot\u00ebm \u201cT\u00eb gjith\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb \u2013 t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb barabart\u00eb\u201d, duhet t\u00eb kuptojm\u00eb se duhet t\u00eb mundohemi sa m\u00eb shum\u00eb t\u00eb ruajm\u00eb trash\u00ebgimin\u00eb ton\u00eb dhe t\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve q\u00eb kan\u00eb jetuar dhe sjell\u00eb di\u00e7ka n\u00eb k\u00ebto troje.<\/p>\n\n\n\n<p>Pas ndarjes s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nga Sulltanati Osman, Shqip\u00ebria u b\u00eb shtet i pavarur dhe sistemet e ndryshme q\u00eb erdh\u00ebn m\u00eb pas nis\u00ebn t\u00eb shkat\u00ebrronin pak nga pak trash\u00ebgimin\u00eb kulturore t\u00eb saj, sidomos at\u00eb orientale-islame. Prandaj, si n\u00eb mesin e shqiptar\u00ebve, ashtu dhe n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, mendojm\u00eb se sot ka ardhur koha q\u00eb duhet t\u00eb ndryshojm\u00eb mendim p\u00ebr Orientin, p\u00ebr orientalin, p\u00ebr Islamin dhe musliman\u00ebt n\u00eb Lindjen e Mesme dhe n\u00eb bot\u00ebn orientale n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n\n\n\n<p>Pik\u00ebrisht p\u00ebr t\u00eb trajtuar m\u00eb shum\u00eb figur\u00ebn e k\u00ebtij intelektuali dhe humanisti t\u00eb madh t\u00eb shekullit 20, kemi ftuar studiues t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb marr\u00eb me studimin e jet\u00ebs dhe veprave t\u00eb Dr. Edward Saidit. Prandaj, fal\u00ebnderojm\u00eb p\u00ebrzem\u00ebrsisht ligj\u00ebruesit, duke shpresuar q\u00eb t\u00eb kemi arritur sadopak t\u00eb japim nj\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrim sa m\u00eb t\u00eb sakt\u00eb p\u00ebr jet\u00ebn dhe vepr\u00ebn e Dr. Edward Saidit.<\/p>\n\n\n\n<p>Gjithashtu, nj\u00eb fal\u00ebnderim i ve\u00e7ant\u00eb, n\u00eb em\u00ebr t\u00eb Qendr\u00ebs Shqiptare p\u00ebr Studime Orientale, dhe n\u00eb emrin tim personal, shkon p\u00ebr donatorin modest t\u00eb k\u00ebtij aktiviteti, ambasad\u00ebn e Kuvajtit n\u00eb Tiran\u00eb dhe ambasadorin e saj, Najeeb A. Al-Bader, t\u00eb cil\u00ebt shpreh\u00ebn gatishm\u00ebrin\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrkrahur aktivitete t\u00eb tilla kulturore. Po ashtu, fal\u00ebnderojm\u00eb dhe ambasadorin e Shtetit t\u00eb Palestin\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri, Yasser Alnajjar, p\u00ebr p\u00ebrkrahjen e tij morale, pjes\u00ebmarrjen dhe mesazhin p\u00ebrsh\u00ebndet\u00ebs t\u00eb rastit.<\/p>\n\n\n\n<p>Faleminderit dhe ju t\u00eb nderuar pjes\u00ebmarr\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt treguar interes p\u00ebr k\u00ebt\u00eb simpozium.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Fjala e drejtorit ekzekutiv t\u00eb Qendr\u00ebs Shqiptare p\u00ebr Studime Orientale (ACFOS-Albania), e mbajtur m\u00eb 27 Qershor 2014 n\u00eb simpoziumin shkencor kushtuar studiuesit dhe humanistit t\u00eb mir\u00ebnjohur palestinezo-amerikan, Dr. Edward W. Said, organizuar nga Qendra Shqiptare p\u00ebr Studime Orientale (ACFOS-Albania), Tiran\u00eb.<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga: Ermal BEGA Edward Said (1 N\u00ebntor 1935 \u2013 25 Shtator 2003) ishte nj\u00eb teoricien letrar dhe intelektual, i njohur n\u00eb fush\u00ebn e teoris\u00eb kritike t\u00eb periudh\u00ebs pas-koloniale. I lindur&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":31219,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[],"class_list":["post-31218","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poeziletersi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31218"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31218"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31218\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31222,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31218\/revisions\/31222"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/31219"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31218"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31218"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}