{"id":31808,"date":"2020-03-19T15:53:58","date_gmt":"2020-03-19T14:53:58","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=31808"},"modified":"2020-03-19T16:17:26","modified_gmt":"2020-03-19T15:17:26","slug":"alfabetarja-botimi-i-fundit-anastatik-i-vitit-2019-mberrin-per-lexuesit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=31808","title":{"rendered":"&#8220;ALFABETARJA&#8221; BOTIMI I FUNDIT ANASTATIK I VITIT 2019, MB\u00cbRRIN P\u00cbR LEXUESIT"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"604\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20200319_154440-e1584629827857-1024x604.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31809\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20200319_154440-e1584629827857-1024x604.jpg 1024w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20200319_154440-e1584629827857-300x177.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20200319_154440-e1584629827857-768x453.jpg 768w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/IMG_20200319_154440-e1584629827857.jpg 1069w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Fondacioni \u201cALSAR\u201d, n\u00eb vijim\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrpjekjeve t\u00eb tij modeste p\u00ebr pasurimin kulturor e shpirt\u00ebror t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare, si dhe p\u00ebr l\u00ebnien e nj\u00eb trash\u00ebgimie t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr brezat q\u00eb do t\u00eb vijn\u00eb, risjell sot p\u00ebr lexuesit botimin anastatik t\u00eb kopjes s\u00eb &#8220;Alfabetares&#8221;.Botim anastatik i kopjes s\u00eb alfabetares q\u00eb Sami Frash\u00ebri ia dhuroi Sulltan Abdulhamidit II. <\/p>\n\n\n\n<p>RRETH K\u00cbTIJ BOTIMI<\/p>\n\n\n\n<p>Zgjimet intelektuale t\u00eb nj\u00eb populli jan\u00eb shenja t\u00eb vet\u00ebdi\u00acj\u00ebsimit p\u00ebr qenien e tij. Brumosja me k\u00ebt\u00eb vet\u00ebdije nis prej l\u00ebvrimit t\u00eb gjuh\u00ebs, mjetit nga spikatin dallueshm\u00ebria, ve\u00e7antia n\u00eb shum\u00ebsin\u00eb e popujve dhe t\u00eb etnive t\u00eb tjera njer\u00ebzore. <\/p>\n\n\n\n<p>Sfida e shkrimit t\u00eb duhur t\u00eb shqipes dhe e p\u00ebrhapjes s\u00eb tij n\u00eb masat e gjera t\u00eb popullit, ve\u00e7an\u00ebrisht m\u00ebsimi i gjuh\u00ebs shqipe n\u00eb shkoll\u00eb, i pati munduar veprimtar\u00ebt e Rilindjes Komb\u00ebtare t\u00eb shqiptar\u00ebve q\u00eb kur ata nis\u00ebn t\u00eb p\u00ebrvijojn\u00eb n\u00eb mendje rrug\u00ebn q\u00eb duhej t\u00eb ndiqnin bashk\u00ebkombasit p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb m\u00eb vete dhe p\u00ebr t\u00eb z\u00ebn\u00eb vendin e tyre n\u00eb histori. K\u00ebta kishin qen\u00eb p\u00ebr shekuj n\u00ebn nj\u00eb perandori t\u00eb madhe, n\u00eb majat e s\u00eb cil\u00ebs do t\u00eb gjendeshin koh\u00eb pas kohe si n\u00ebpun\u00ebs t\u00eb niveleve t\u00eb larta. Me fillimin e fundit t\u00eb k\u00ebsaj perandorie, elita shqiptare mori mbi vete p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e shtrimit t\u00eb nj\u00eb rruge t\u00eb re.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo elit\u00eb e formuar n\u00eb at\u00eb perandori, dhe q\u00eb akoma punonte n\u00eb t\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb, do t\u00eb duhej ta p\u00ebrgatiste popullin e vet p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb re. Stambolli, kryeqendra e Perandoris\u00eb Osmane, sh\u00ebrbeu shpesh dhe si qend\u00ebr e veprimtaris\u00eb s\u00eb figurave t\u00eb k\u00ebsaj elite. <\/p>\n\n\n\n<p>Sami Frash\u00ebri, Pashko Vasa dhe Jani Vreto, t\u00eb ushqyer nga kjo frym\u00eb e koh\u00ebs, nxor\u00ebn n\u00eb shkurtin e vitit 1879 nj\u00eb lib\u00ebr me titull \u201cAlfabetare e gjuh\u00ebs\u00eb shqip\u201d. \u00cbsht\u00eb i nj\u00ebjti vit n\u00eb t\u00eb cilin krijohet dhe Shoq\u00ebria e t\u00eb Shtypurit Shkronja Shqip. Lidhja Shqiptare e Prizrenit (1878) u ka paraprir\u00eb k\u00ebtyre zhvillimeve. <\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAlfabetarja e gjuh\u00ebs\u00eb shqip\u201d nuk ishte vet\u00ebm nj\u00eb punim gjuh\u00ebsor, nj\u00eb lib\u00ebr i thjesht\u00eb p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar alfabetin e shqipes. Autor\u00ebt e \u201cAlfabetares\u201d ishin njer\u00ebz me dije t\u00eb gjera enciklopedike, si e gjith\u00eb ajo elit\u00eb shqiptar\u00ebsh. Ata i dhan\u00eb dhe frytit t\u00eb k\u00ebsaj p\u00ebrpjekjeje t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt intelektuale nj\u00eb karakter enciklopedik. Alfabetarja e tyre p\u00ebrmban shkrime p\u00ebr gjuh\u00ebn shqipe, p\u00ebr origjin\u00ebn dhe historin\u00eb e shqiptar\u00ebve, p\u00ebr gjeografin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb dhe t\u00eb bot\u00ebs, p\u00ebr moralin njer\u00ebzor e shoq\u00ebror, si edhe njohuri t\u00eb ve\u00e7anta p\u00ebr matematik\u00ebn, si nj\u00eb dije e domosdoshme p\u00ebr k\u00ebdo. Ky \u00ebsht\u00eb libri i par\u00eb i k\u00ebsaj natyre n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAlfabetarja\u201d, si nj\u00eb abetare e gjuh\u00ebs shqipe dhe nj\u00eb vep\u00ebr me njohuri enciklopedike t\u00eb paraqitura me nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb e t\u00eb kuptueshme p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebt, u b\u00eb vepra e par\u00eb kulturore kolektive e Rilindjes Komb\u00ebtare t\u00eb popullit shqiptar. Autor\u00ebt e saj, q\u00eb vinin nga krahina e besime t\u00eb ndryshme fetare, u bashkuan dhe u frym\u00ebzuan p\u00ebr t\u00eb hartuar k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr nga ideja e lart\u00eb e vet\u00ebdij\u00ebsimit komb\u00ebtar dhe e kulturimit t\u00eb popullit. Kjo Alfabetare q\u00ebndron n\u00eb rrug\u00ebn e historis\u00eb s\u00eb shqiptar\u00ebve si nj\u00eb gur themeltar, duke sh\u00ebnuar fillimin e l\u00ebvizjes s\u00eb gjer\u00eb kulturore e arsimore t\u00eb Rilindjes Komb\u00ebtare. Kur shekulli i ri t\u00eb agonte, at\u00ebher\u00eb do t\u00eb shfaqej horizonti i ndritur i shkrimit t\u00eb \u00ebnd\u00ebrruar t\u00eb shqipes. Vepra e p\u00ebrbashk\u00ebt e Sami Frash\u00ebrit, Pashko Vas\u00ebs dhe Jani Vretos gjendet n\u00eb themelet e shqipes q\u00eb njohin shqiptar\u00ebt edhe n\u00eb dit\u00ebt e sotme. Ajo u botua me nj\u00eb tirazh shum\u00eb t\u00eb madh p\u00ebr koh\u00ebn dhe u p\u00ebrhap gjer\u00ebsisht n\u00eb vilajetet shqiptare.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo vep\u00ebr nuk u botua pa lejen e atij q\u00eb ishte n\u00eb krye t\u00eb perandoris\u00eb s\u00eb asaj kohe. Sulltan Abdylhamidi II mori madje si dhurat\u00eb nj\u00eb kopje t\u00eb \u201cAlfabetares\u201d, t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb veshje dhe me nj\u00eb kushtim p\u00ebr t\u00eb. \u00cbsht\u00eb p\u00ebr t\u00eb ardhur keq p\u00ebr pretendimet q\u00eb jan\u00eb shfaqur tani s\u00eb fundi p\u00ebr \u201czbulimin\u201d e Alfabetares. Kjo vep\u00ebr ka qen\u00eb gjithnj\u00eb e njohur dhe e p\u00ebrmendur. Rreth saj jan\u00eb shkruar mjaft artikuj e studime dhe pjes\u00eb t\u00eb saj jan\u00eb botuar her\u00eb pas here n\u00eb antologji t\u00eb ndryshme dhe n\u00eb veprat e autor\u00ebve si Sami Frash\u00ebri, Pashko Vasa e Jani Vreto. Kopje t\u00eb saj origjinale gjenden n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb Bibliotek\u00ebn Komb\u00ebtare (Tiran\u00eb), n\u00eb Bibliotek\u00ebn \u201cMarin Barleti\u201d (Shkod\u00ebr) dhe n\u00eb biblioteka t\u00eb disa koleksionist\u00ebve privat\u00eb. E zbuluar koh\u00ebt e fundit \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm kopja e posa\u00e7me q\u00eb iu dhurua Sulltan Abdylhamidit II, t\u00eb cil\u00ebn po e p\u00ebrdorim p\u00ebr k\u00ebt\u00eb botim anastatik. <\/p>\n\n\n\n<p>Kjo kopje e Alfabetares gjendet n\u00eb bibliotek\u00ebn e veprave t\u00eb rralla t\u00eb Universitetit t\u00eb Stambollit (Istanbul \u00dcniversitesi, Na\u00acdir Eserler K\u00fct\u00fcphanesi).<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAlfabetarja\u201d \u00ebsht\u00eb vepra e nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb n\u00eb serin\u00eb e botimeve anastatike t\u00eb Fondacionit ALSAR. Nga k\u00ebtej e tutje at\u00eb do t\u00eb mund ta shfletoj\u00eb, ta lexoj\u00eb e ta studioj\u00eb, \u00e7do dashamir\u00ebs i librit, \u00e7do i pasionuar pas veprave t\u00eb rilindasve shqiptar\u00eb. <br> Fondacioni ALSAR brenda marsit t\u00eb vitit 2020 do t\u00eb nxjerr\u00eb edhe nj\u00eb botim tjet\u00ebr t\u00eb Alfabetares, ku n\u00eb nj\u00eb faqe do t\u00eb jet\u00eb origjinali dhe n\u00eb faqen tjet\u00ebr tejshkrimi (transliterimi) n\u00eb alfabetin e sotsh\u00ebm, ashtu si\u00e7 botoi edhe \u201cKanonizm\u00ebn\u201d e Shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb t\u00eb Shtypurit Shkronja Shqip. Ky botim, i pajisur edhe me sh\u00ebnime filologjike, po p\u00ebrgatitet nga gjuh\u00ebtar\u00eb mjaft t\u00eb kualifikuar, profesor\u00ebt Emil Lafe, Seit Mansaku dhe Enver Hysa.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Mehdi Gurra Kryetar i Fondacionit ALSAR N\u00ebntor 2019<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628950673-768x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31810\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628950673-768x1024.jpg 768w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628950673-225x300.jpg 225w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628950673.jpg 1080w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628960120-768x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31811\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628960120-768x1024.jpg 768w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628960120-225x300.jpg 225w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628960120.jpg 1080w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628964363-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31812\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628964363-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628964363-300x225.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628964363-768x576.jpg 768w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628964363.jpg 1080w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628967821-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31813\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628967821-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628967821-300x225.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628967821-768x576.jpg 768w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628967821.jpg 1080w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628973709-768x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31818\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628973709-768x1024.jpg 768w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628973709-225x300.jpg 225w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628973709.jpg 1080w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628989216-768x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31819\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628989216-768x1024.jpg 768w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628989216-225x300.jpg 225w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628989216.jpg 1080w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628979145-768x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-31820\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628979145-768x1024.jpg 768w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628979145-225x300.jpg 225w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/FB_IMG_1584628979145.jpg 1080w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fondacioni \u201cALSAR\u201d, n\u00eb vijim\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrpjekjeve t\u00eb tij modeste p\u00ebr pasurimin kulturor e shpirt\u00ebror t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare, si dhe p\u00ebr l\u00ebnien e nj\u00eb trash\u00ebgimie t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr brezat q\u00eb do&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":31809,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-31808","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31808"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31808"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31808\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31821,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31808\/revisions\/31821"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/31809"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31808"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31808"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31808"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}