{"id":32662,"date":"2020-05-27T17:23:20","date_gmt":"2020-05-27T15:23:20","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=32662"},"modified":"2020-05-27T17:23:20","modified_gmt":"2020-05-27T15:23:20","slug":"nen-udheheqjen-e-adnan-menderes-ndodhi-revolucioni-i-bujqesise-ne-turqi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=32662","title":{"rendered":"N\u00ebn udh\u00ebheqjen e Adnan Menderes ndodhi revolucioni i bujq\u00ebsis\u00eb n\u00eb Turqi"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"864\" height=\"486\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/thumbs_b_c_3ca4c9f6cc6f29dbb598f405005825e1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-32663\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/thumbs_b_c_3ca4c9f6cc6f29dbb598f405005825e1.jpg 864w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/thumbs_b_c_3ca4c9f6cc6f29dbb598f405005825e1-300x169.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/thumbs_b_c_3ca4c9f6cc6f29dbb598f405005825e1-768x432.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 864px) 100vw, 864px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>DEN\u0130Z \u00c7\u0130\u00c7EK<\/p>\n\n\n\n<p>Me hapat e nd\u00ebrmarra n\u00eb periudh\u00ebn e t\u00eb ndjerit, kryeministrit Adnan Menderes n\u00eb sektorin e bujq\u00ebsis\u00eb n\u00eb Turqi ndodhi nj\u00eb revolucion i madh. Nga numri i traktor\u00ebve, p\u00ebsuan n\u00eb transformim t\u00eb gjer\u00eb fermer\u00ebt dhe banor\u00ebt turq si dhe tokat e mbjella dhe rritja e prodhimtaris\u00eb, raporton Anadolu Agency (AA).<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas informacioneve q\u00eb gazetari i AA-s\u00eb ka p\u00ebrpiluar nga revistat e publikuara n\u00eb periudh\u00ebn e Partis\u00eb Demokrate (DP), m\u00ebsohet se n\u00eb periudh\u00ebn e kryeministrit Menderes jan\u00eb hedhur hapa shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb drejtim t\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>I lindur n\u00eb ferm\u00ebn \u00c7ak\u0131rbeyli n\u00eb rajonin Ayd\u0131n si djali i nj\u00eb fermeri, Menderes ishte nj\u00eb njeri q\u00eb e njihte bujq\u00ebsin\u00eb dhe tok\u00ebn. P\u00ebr shkak se n\u00eb mosh\u00ebn 23 vje\u00e7are mori drejtimin e ferm\u00ebs, Menderes kuptonte dhe i njihte m\u00eb mir\u00eb problemet e bujq\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Pas ardhjes n\u00eb pushtet lidhur me politikat e bujq\u00ebsis\u00eb q\u00eb do t\u00eb ndiqeshin ai dha mesazhin se &#8220;80 p\u00ebr qind e popullsis\u00eb s\u00eb Turqis\u00eb jeton n\u00eb zona rurale. Toka k\u00ebrkon far\u00eb t\u00eb mir\u00eb, pleh, makineri dhe ujitje. Fermer\u00ebt tan\u00eb n\u00eb fshat k\u00ebt\u00eb nuk mund ta b\u00ebjn\u00eb t\u00eb vet\u00ebm, prandaj ne si shtet duhet t\u00eb zgjasim dor\u00ebn ton\u00eb&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/www.aa.com.tr\/sq\/info\/infographic\/18767\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.aa.com.tr\/uploads\/userFiles\/3c4f79db-b732-4f07-9f9d-7eeba6f808fe\/800kb-adnan-menderes.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Ve\u00e7orit\u00eb kryesore q\u00eb e dalluan qeverisjen e PD-s\u00eb nga qeverit\u00eb e tjera gjat\u00eb periudh\u00ebs 10 vje\u00e7are t\u00eb administrimit ishin rritja e buxhetit t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Bujq\u00ebsis\u00eb, p\u00ebrjashtimi i shtres\u00ebs s\u00eb fermer\u00ebve nga taksimi, shp\u00ebrndarja e miliona dynym\u00eb tok\u00eb p\u00ebr popullat\u00ebn n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb \u2018Ligjit p\u00ebr pajisje me tok\u00eb t\u00eb fermer\u00ebve\u2018 si dhe dh\u00ebnia e r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb ndaj arsimit bujq\u00ebsor n\u00eb Fakultetet Bujq\u00ebsore.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rritja n\u00eb numrin e traktor\u00ebve<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb ku rritja ndodhej n\u00eb plan t\u00eb par\u00eb, bazuar n\u00eb bujq\u00ebsi, u v\u00ebrejt nj\u00eb rritje serioze n\u00eb numrin e traktor\u00ebve plugues, makinerive dhe pajisjeve t\u00eb tjera. N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb u realizua kalimi nga plugu primitiv n\u00eb bujq\u00ebsin\u00eb me makineri. Fondet e siguruara nga Plani Marshall u drejtuan n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb. Ndihmat e Marshall p\u00ebrshpejtuan kryesisht mekanizmin n\u00eb bujq\u00ebsi.<\/p>\n\n\n\n<p>Numri i traktor\u00ebve n\u00eb periudh\u00ebn e viteve 1949-1958 nga 6.281 u rrit n\u00eb 48.873 (7.8 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb), numri i plugjeve nga 6.050 u rrit n\u00eb 48.214 (rreth 8 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb) nd\u00ebrsa numri i pajisjeve dhe makinerive t\u00eb tjera nga 9.239 u rrit n\u00eb 67.261 (7.3 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb). Mekanizmi ndryshoi struktur\u00ebn themelore t\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb. Poashtu edhe numri i autokombanjave gjat\u00eb viteve 1948-1962 nga 1994 arriti n\u00eb 6.072.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr blerjen e traktor\u00ebve n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb, p\u00ebr fermer\u00ebt u siguruan mund\u00ebsi t\u00eb p\u00ebshtatshme kredie. Banor\u00ebt filluan t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb nga kredit\u00eb bujq\u00ebsore n\u00eb krahasim me periudhat e m\u00ebparshme. Derisa shuma e kredis\u00eb bujq\u00ebsore p\u00ebr vitin 1950 ishte 810 milion\u00eb lira, n\u00eb vitin 1960 ajo arriti n\u00eb 4 miliard\u00eb e 755 milion\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>U rrit\u00ebn hap\u00ebsirat e mbjella<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Me hyrjen e traktorit n\u00eb bujq\u00ebsi, krahas prodhimtaris\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb sektor lindi edhe nevoja p\u00ebr mbjelljen e tok\u00ebs ku nga 13 milion\u00eb e 900 mij\u00eb hektar\u00eb q\u00eb ishte n\u00eb vitin 1948 u rrit n\u00eb 22 milion\u00eb e 940 mij\u00eb hektar\u00eb n\u00eb vitin 1959. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb u realizua rritja e prodhimit bujq\u00ebsor q\u00eb siguroi q\u00eb Turqia t\u00eb b\u00ebhej eksportues i drith\u00ebrave. N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb u rrit\u00ebn sip\u00ebrfaqet e prodhimit t\u00eb drith\u00ebrave, bishtajoreve, pambukut dhe bim\u00ebve industriale.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb periudh\u00ebn e partis\u00eb PD n\u00eb 4.085 fshatra u shp\u00ebrndan\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 16 mij\u00eb dynym p\u00ebr 322.061 familje. Gjithashtu p\u00ebr k\u00ebto familje u ndan\u00eb edhe rreth 12 milion\u00eb tok\u00eb kullot\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Politika e makinizmit dhe kredis\u00eb siguruan likuidimin n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb feudale n\u00eb shtres\u00ebn e bujq\u00ebsis\u00eb. Numri i bizneseve t\u00eb menaxhuara nga pronar\u00ebt e tyre nga 2.1 milion\u00eb n\u00eb vitin 1950 u rrit n\u00eb 3.1 milion\u00eb n\u00eb vitin 1963.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrsa pjesa e bujq\u00ebsis\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhurat komb\u00ebtare e cila ishte 42 p\u00ebr qind n\u00eb periudh\u00ebn 1947-48, u rrit n\u00eb 45.2 p\u00ebr qind n\u00eb periudh\u00ebn 1952-53.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, n\u00eb periudh\u00ebn 1950-1960 u nd\u00ebrtuan rrug\u00eb p\u00ebr t\u00eb arritur deri n\u00eb fshatrat m\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl si dhe mij\u00ebra fshatra u furnizuan me uj\u00eb t\u00eb pijsh\u00ebm. Bashk\u00eb me mekanizmin n\u00eb bujq\u00ebsi u nd\u00ebrtuan 40 mij\u00eb kilometra rrug\u00eb dhe 30 mij\u00eb kilometra rrug\u00eb fshati e cila krahas rritjes s\u00eb lidhjes p\u00ebr zonat periferike me qytetet siguroi edhe integrimin e sektorit bujq\u00ebsor me ekonomin\u00eb e tregut.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Prodhimi i par\u00eb i plehut filloi me G\u00dcBRETA\u015e<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Importi i plehut dhe mungesa e prodhimit p\u00ebr t\u00eb p\u00ebmbushur nevojat n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte nj\u00eb penges\u00eb p\u00ebr p\u00ebrhapjen e p\u00ebrdorimit t\u00eb plehut. N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb k\u00ebsaj n\u00eb rend dite erdh\u00ebn qendrat p\u00ebr k\u00ebrkimet mbi plehun si dhe nd\u00ebrtimi i fabrikave t\u00eb plehut.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb periudh\u00ebn e drejtuar nga Menderes, kabineti i ministrave m\u00eb 6 n\u00ebntor 1952 mori vendimin p\u00ebr themelimin e Fabrikave Turke t\u00eb Plehut (G\u00dcBRETA\u015e) me q\u00ebllimin p\u00ebr t\u00eb rritur prodhimtarin\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet p\u00ebrdorimit t\u00eb plehut kimik n\u00eb bujq\u00ebsin\u00eb e vendit.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo kompani nisi zyrtarisht me aktivitet n\u00eb vitin 1953 me fillimin e prodhimit t\u00eb par\u00eb t\u00eb plehut n\u00eb kompleksin e nd\u00ebrtuar n\u00eb \u0130skenderun si kompania e par\u00eb e Turqis\u00eb p\u00ebr plehun. G\u00dcBRETA\u015e n\u00eb k\u00ebt\u00eb fabrik\u00eb me nj\u00eb kapacitet prej 100 mij\u00eb ton filloi prodhimin e plehut NSP (Normal Super Fosfat) dhe q\u00eb nga ai vit e ka ofruar n\u00eb p\u00ebrdorim p\u00ebr fermer\u00ebt e Anadollit.<\/p>\n\n\n\n<p>Po ashtu fermer\u00ebt e Anadollit q\u00eb p\u00ebrjetuan probleme dhe viktimizime t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb vitet e m\u00ebparshme pa plehun, arrit\u00ebn t\u00eb mbledhin disa her\u00eb me shum\u00eb prodhime nga arat e mbjella pasi filluan p\u00ebrdorimin e pajisjeve bujq\u00ebsore dhe t\u00eb plehut kimik n\u00eb periudh\u00ebn e Adnan Menderes.<\/p>\n\n\n\n<p>Udh\u00ebtimi p\u00ebr prodhimin vendas dhe komb\u00ebtar i G\u00dcBRETA\u015e ka arritur n\u00eb dit\u00ebt e sotme me fabrik\u00ebn e dyt\u00eb q\u00eb u nd\u00ebrtua n\u00eb vitin 1961 n\u00eb Kocaeli-Yar\u0131mca dhe me investimet e komplekseve t\u00eb tjera brenda viteve.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00dcBRETA\u015e, me 25 p\u00ebr qind n\u00eb burs\u00eb dhe 75 p\u00ebr qind t\u00eb Kooperativave p\u00ebr Kredin\u00eb Bujq\u00ebsore e cila \u00ebsht\u00eb familja m\u00eb e madhe e Turqis\u00eb p\u00ebr fermer\u00ebt vazhdon t\u00eb ruaj\u00eb edhe sot cil\u00ebsin\u00eb si &#8220;kompani 100 p\u00ebr qind e popullit&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Anadolu Agency <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>DEN\u0130Z \u00c7\u0130\u00c7EK Me hapat e nd\u00ebrmarra n\u00eb periudh\u00ebn e t\u00eb ndjerit, kryeministrit Adnan Menderes n\u00eb sektorin e bujq\u00ebsis\u00eb n\u00eb Turqi ndodhi nj\u00eb revolucion i madh. Nga numri i traktor\u00ebve, p\u00ebsuan&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":32663,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-32662","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-reflektim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32662"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32662"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32662\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32664,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32662\/revisions\/32664"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/32663"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32662"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32662"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}