{"id":34706,"date":"2021-02-16T15:03:14","date_gmt":"2021-02-16T14:03:14","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=34706"},"modified":"2021-02-16T15:03:16","modified_gmt":"2021-02-16T14:03:16","slug":"del-ne-pah-telegrami-diplomatik-qe-tregon-se-si-franca-urdheron-te-arratisen-autoret-e-gjenocidit-ne-ruande","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=34706","title":{"rendered":"Del n\u00eb pah \u201ctelegrami diplomatik\u201d q\u00eb tregon se si Franca urdh\u00ebron t\u00eb arratisen autor\u00ebt e gjenocidit n\u00eb Ruand\u00eb"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-1 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/thumbs_b_c_b3c9cc9356ebcd60a0312f24306d03be.jpg\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/thumbs_b_c_b3c9cc9356ebcd60a0312f24306d03be.jpg\" alt=\"\" data-id=\"34707\" data-full-url=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/thumbs_b_c_b3c9cc9356ebcd60a0312f24306d03be.jpg\" data-link=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/?attachment_id=34707\" class=\"wp-image-34707\"\/><\/a><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>Drejtori i K\u00ebrkimeve i Qendr\u00ebs Komb\u00ebtare K\u00ebrkimore t\u00eb Franc\u00ebs (CNRS), Fran\u00e7ois Graner, nj\u00ebher\u00ebsh an\u00ebtar i Shoqat\u00ebs Survie, q\u00eb studion arkivat e presidentit Fran\u00e7ois Mitterrand, ndau me gazetarin e Anadolu Agency (AA) &#8220;telegramin diplomatik&#8221; q\u00eb tregon se Franca urdh\u00ebroi t\u00eb arratisen nga rajoni autor\u00ebt e gjenocidit n\u00eb Ruand\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebshilltari i Ministrit t\u00eb Jasht\u00ebm t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm Alain Juppe dhe Drejtori i P\u00ebrgjithsh\u00ebm aktual i Nj\u00ebsis\u00eb s\u00eb Inteligjenc\u00ebs s\u00eb Jashtme Franceze DGSE, Bernard Emie, m\u00eb 15 korrik 1994 n\u00eb or\u00ebn 18:22 i d\u00ebrgoi nj\u00eb &#8220;telegram sekret diplomatik&#8221; special p\u00ebrfaq\u00ebsuesit t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm t\u00eb Franc\u00ebs n\u00eb Ruand\u00eb, Yannick Gerard.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb telegram deklarohet se derisa &#8220;komuniteti nd\u00ebrkomb\u00ebtar n\u00eb New York&#8221; \u00ebsht\u00eb n\u00eb procesin e p\u00ebrcaktimit t\u00eb vendimit q\u00eb do t\u00eb merret kund\u00ebr autor\u00ebve t\u00eb gjenocidit, nga Gerard u k\u00ebrkua t\u00eb mos shkonte n\u00eb Cyangugu n\u00eb Ruand\u00eb p\u00ebr t&#8217;u takuar me zyrtar\u00ebt qeveritar\u00eb q\u00eb kryen gjenocidin.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ju mund t\u00eb p\u00ebrdorni t\u00eb gjitha kanalet indirekte, dhe posa\u00e7\u00ebrisht kontaktet tuaja afrikane, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb tek k\u00ebta zyrtar\u00eb (n\u00ebn kontrollin e ushtris\u00eb franceze) se ne u k\u00ebrkojm\u00eb atyre t\u00eb braktisin Zon\u00ebn e Sigurt t\u00eb Ndihm\u00ebs Humanitare, pa zbuluar drejtp\u00ebrdrejt veten. N\u00ebnvizoni se bashk\u00ebsia nd\u00ebrkomb\u00ebtare, dhe ve\u00e7an\u00ebrisht Kombet e Bashkuara (OKB), s\u00eb shpejti do t\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb rrug\u00ebn q\u00eb duhet ndjekur kund\u00ebr k\u00ebtyre t\u00eb ashtuquajturve autoritete. N\u00ebnshkrimi: Emie&#8221;, thuhet n\u00eb telegram.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8220;Urdhri u dha nga ministri i at\u00ebhersh\u00ebm i Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme, Alain Juppe&#8221;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>I njohur p\u00ebr punimet e tij mbi rolin e Franc\u00ebs n\u00eb gjenocidin e Ruand\u00ebs, Graner tha: &#8220;Ne e dinim q\u00eb Franca lejoi autor\u00ebt e gjenocidit t\u00eb iknin. Por ne nuk e dinim q\u00eb Franca dha nj\u00eb urdh\u00ebr t\u00eb till\u00eb. Ky dokument tregon se si Franca e mori k\u00ebt\u00eb vendim. Urdh\u00ebri u dha nga ministri i Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme i koh\u00ebs, Alain Juppe&#8221;, deklaroi ai.<\/p>\n\n\n\n<p>Duke theksuar se ky dokument tregon dy gj\u00ebra, Graner tha:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Kjo tregon se p\u00ebrpara se OKB-ja t\u00eb vendos\u00eb n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb kapen ata q\u00eb kan\u00eb kryer gjenocid apo jo, ata lejohen t\u00eb shkojn\u00eb. (N\u00eb telegram) &#8220;Autoritetet ruandeze&#8221; p\u00ebrdoren n\u00eb vend t\u00eb fraz\u00ebs &#8220;autor\u00ebt e gjenocidit&#8221;. Megjithat\u00eb, ne e dim\u00eb q\u00eb me nj\u00eb dokument tjet\u00ebr, Ministria e Jashtme franceze u informua se k\u00ebta njer\u00ebz ishin autor\u00ebt. Nga ana tjet\u00ebr, telegrafi thot\u00eb (se \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb urdhri) t\u00eb mund\u00ebsohet ikja (e autor\u00ebve t\u00eb gjenocidit), por kjo t\u00eb b\u00ebhet fshehtazi&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Duke deklaruar se zyrtar\u00ebt francez\u00eb kishin kontakte me autor\u00ebt e gjenocidit m\u00eb 1994, Graner deklaroi: &#8220;Franca \u00ebsht\u00eb i vetmi vend q\u00eb pranoi p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e qeveris\u00eb (autor\u00ebt e gjenocidit) themelimin e s\u00eb cil\u00ebs e mb\u00ebshteti. Gjat\u00eb gjenocidit, n\u00eb prill 1994, u prit\u00ebn dy p\u00ebrfaq\u00ebsues n\u00eb kryeministri, Ministrin\u00eb e Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme dhe n\u00eb Pallatin Elysee&#8221;, tha ai.<\/p>\n\n\n\n<p>Ai theksoi se Yannick Gerard, p\u00ebrfaq\u00ebsuesi i Franc\u00ebs n\u00eb Ruand\u00eb, d\u00ebshironte q\u00eb autor\u00ebt e gjenocidit t\u00eb kapeshin, por ai ndoqi udh\u00ebzimet e Ministris\u00eb s\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme, duke shtuar se Gerard kishte hapur kufijt\u00eb e mbyllur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb k\u00ebta njer\u00ebz t\u00eb arratiseshin dhe i d\u00ebrgoi n\u00eb kufi me automjete.<\/p>\n\n\n\n<p>Graner deklaroi se k\u00ebta njer\u00ebz ishin 14 an\u00ebtar\u00eb t\u00eb qeveris\u00eb q\u00eb kryen gjenocidin, duke p\u00ebrfshir\u00eb kryeministrin dhe shum\u00eb ministra.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8220;Franca mb\u00ebshteti t\u00eb m\u00ebrguarit dhe ushtrin\u00eb ruandeze&#8221;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Graner deklaroi se k\u00ebta njer\u00ebz shkuan n\u00eb Gabon, Afrik\u00ebn Per\u00ebndimore, dhe vendet evropiane.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Kjo \u00ebsht\u00eb prov\u00eb politike e mb\u00ebshtetjes s\u00eb vazhdueshme t\u00eb Franc\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb grup ekstremist Hutu para, gjat\u00eb dhe pas gjenocidit. Franca iu besoi atyre p\u00ebr t\u00eb mbajtur rajonin n\u00ebn ndikimin e saj. Franca, duke ditur se \u00e7far\u00eb kishin b\u00ebr\u00eb (autor\u00ebt e gjenocidit), p\u00ebr t\u00eb rimarr\u00eb Ruand\u00ebn, ajo gjithashtu pas gjenocidit u besoi atyre dhe mb\u00ebshteti t\u00eb m\u00ebrguarit dhe ushtrin\u00eb ruandeze&#8221;, thuhet m\u00eb tej.<\/p>\n\n\n\n<p>Graner n\u00ebnvizoi se &#8220;politika franceze&#8221; mb\u00ebshtet vazhdimisht ata q\u00eb kryen gjenocidin para, gjat\u00eb dhe pas gjenocidit.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrkaq, n\u00eb lidhje me telegramin, ai tha: &#8220;Ai paraqet nj\u00eb problem serioz jo vet\u00ebm p\u00ebr sa i p\u00ebrket s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare, por edhe p\u00ebr sa i p\u00ebrket ligjit francez. Ky vendim u mor n\u00eb Franc\u00eb, megjith\u00ebse kryeministri (Franca) favorizonte arrestimin e atyre q\u00eb kryen gjenocid&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Graner theksoi se pasojat e mb\u00ebshtetjes s\u00eb Franc\u00ebs p\u00ebr gjenocidin kund\u00ebr komunitetit Tutsi jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnda.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gjenocidi n\u00eb Ruand\u00eb<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ndryshe, N\u00eb Ruand\u00eb, n\u00eb vitin 1994, pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb komunitetit Hutu filluan nj\u00eb gjenocid kund\u00ebr popullat\u00ebs Tutsi, t\u00eb cil\u00ebn ata e konsideruan p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr rr\u00ebzimin e avionit t\u00eb presidentit t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm Juvenal Habyarimana.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00eb shum\u00eb se 800 mij\u00eb pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb komunitetit Tutsi vdiq\u00ebn n\u00eb masakr\u00ebn 100-ditore n\u00eb vend.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb gjitha arkivat e presidentit t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm Fran\u00e7ois Mitterrand n\u00eb lidhje me rolin e Franc\u00ebs n\u00eb gjenocidin e Ruand\u00ebs tregojn\u00eb se Franca kishte konfirmuar mb\u00ebshtetjen e saj ushtarake, politike dhe mediatike p\u00ebr pjes\u00ebtar\u00ebt e komunitetit Hutu dhe se autoritetet franceze ishin informuar se po p\u00ebrgatitej gjenocidi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Drejtori i K\u00ebrkimeve i Qendr\u00ebs Komb\u00ebtare K\u00ebrkimore t\u00eb Franc\u00ebs (CNRS), Fran\u00e7ois Graner, nj\u00ebher\u00ebsh an\u00ebtar i Shoqat\u00ebs Survie, q\u00eb studion arkivat e presidentit Fran\u00e7ois Mitterrand, ndau me gazetarin e Anadolu Agency&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":34707,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-34706","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-reflektim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34706"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34706"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34706\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34708,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34706\/revisions\/34708"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/34707"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}