{"id":35844,"date":"2021-05-31T08:40:11","date_gmt":"2021-05-31T06:40:11","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=35844"},"modified":"2021-05-31T08:47:08","modified_gmt":"2021-05-31T06:47:08","slug":"pjeter-bogdani-hero-kombetare-apo-hero-kryqezatash","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=35844","title":{"rendered":"PJET\u00cbR BOGDANI, HERO KOMB\u00cbTAR\u00cb APO HERO KRYQ\u00cbZATASH?"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-1 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/Bogdani.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"540\" height=\"331\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/Bogdani.jpg\" alt=\"\" data-id=\"11499\" data-full-url=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/Bogdani.jpg\" data-link=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/histori\/pjetro-bogdano-macedono\/attachment\/bogdani\/\" class=\"wp-image-11499\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/Bogdani.jpg 540w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/Bogdani-300x184.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>P\u00ebrgatiti: Azem Kova\u00e7i<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb marr\u00ebsh dhe t\u00eb shkruash disa rrjeshta ndryshe nga ato q\u00eb na jan\u00eb m\u00ebsuar nga Historiografia Shqiptare n\u00ebp\u00ebr shkolla p\u00ebr \u2018ikona\u2019 si\u00e7 \u00ebsht\u00eb peshkopi Pjet\u00ebr Bogdani \u00ebsht\u00eb tabu!<\/p>\n\n\n\n<p>Figura t\u00eb tilla jan\u00eb t\u00eb \u2018paprekshme\u2019 dhe gjith\u00e7ka e kund\u00ebrt nga glorifikimi i tyre, pra q\u00eb i p\u00ebrshkruan ndryshe shihet si tradh\u00ebti komb\u00ebtare dhe shkojn\u00eb deri aty sa t\u00eb kontestojn\u00eb identitetin t\u00ebnd!.<\/p>\n\n\n\n<p>Gjithsesi, ajo \u00e7far\u00eb m\u00eb shtyu p\u00ebr t\u00eb shkruar di\u00e7ka sot p\u00ebr peshkopin Pjet\u00ebr Bogdani ishte vendosja e bustit t\u00eb tij n\u00eb sheshin kryesor\u00eb t\u00eb qytez\u00ebs s\u00eb Krum\u00ebs \u2013 Krahina e Hasit \u2013 pjes\u00eb administrative e Qarkut t\u00eb Kuk\u00ebsit.<\/p>\n\n\n\n<p>Dy pyetje do shtrohen A \u00ebsht\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb Pjeter Bogdani hero komb\u00ebtar\u00eb? Apo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hero kryq\u00ebzatash?<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebrgjigjen e dy pyetjeve lart do ta merrni nga p\u00ebrshkrimi i shkurter i jet\u00ebs s\u00eb Pjet\u00ebr Bogdanit si m\u00eb posht\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Bogdani lindi n\u00eb Gur\u00eb t\u00eb That\u00eb t\u00eb Hasit n\u00eb 1630, duke u frym\u00ebzuar nga xhaxhai i tij Ndre Bogdani edhe ai ndoqi rrug\u00ebn e teologjise s\u00eb krishter\u00eb. U edukua n\u00eb Rom\u00eb dhe gradualisht kthehet n\u00eb trevat e lindjes ku sh\u00ebrben si Peshkop i Prizrenit dhe Shkupit, nj\u00eb pozite q\u00eb e merr nga ungji (xhaxhai) i tij Ndre Bogdani n\u00eb vitin 1679.<\/p>\n\n\n\n<p>Historiografia Shqiptare e glorifikon p\u00ebr vepr\u00ebn e tij \u201c\u00c7eta e profet\u00ebve\u201d dhe p\u00ebr \u2018luft\u00ebn e tij p\u00ebr kombin dhe kontributin e tij kundrejt gjuh\u00ebs shqipe\u2019. Q\u00eb t\u00eb jemi korrekt, askush n\u00eb bot\u00eb nuk luftonte p\u00ebr komb n\u00eb shekullin e 17 sepse nocioni \u201cnacionaliz\u00ebm\u201d nuk kishte lindur k\u00ebshtu q\u00eb kjo tez\u00eb bie.<\/p>\n\n\n\n<p>Bogdani si edhe p\u00ebr vet titullin q\u00eb kishte \u2018peshkop\u2019 luftoi p\u00ebr fen\u00eb e tij t\u00eb krishter\u00eb. Q\u00eb n\u00eb 1685 si\u00e7 pohon edhe balkanologu britanik Sir Noel Malcom n\u00eb librin e tij \u201cKOSOVA NJE HISTORI E SHKURTER \u201d n\u00eb faqen 124 \u201cPeshkopi i Shkupit, Pjet\u00ebr Bogdani n\u00eb raportin e tij d\u00ebrguar Rom\u00ebs kishte pasuar t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb detajuara t\u00eb garrizoneve Osmane n\u00eb Kosov\u00eb, duke u shprehur se Novo Brdo ka p\u00ebr mbrojtje vet\u00ebm 40 Jeni\u00e7er\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb fakt, spiunazhet, raportet e Bogdanit drejt\u00eb Rom\u00ebs korrespondojn\u00eb pik\u00ebrisht me rrethimin e dyt\u00eb t\u00eb Vien\u00ebs n\u00eb 1683. Forcat Osmane si\u00e7 dihet ishin thyer, dhe n\u00eb Europe ishte ndezur shpresa p\u00ebr p\u00ebrzenj\u00ebn e Perandoris\u00eb Osmane nga Europa dhe Ballkani m\u00eb sakt\u00eb. Kush m\u00eb mir\u00eb do t\u00eb kontribonte n\u00eb k\u00ebt\u00eb kryq\u00ebzat\u00eb se Peshkop\u00ebt si Pjet\u00ebr Bogdani.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb vjesht\u00eb t\u00eb 1689 forcat Austriake t\u00eb udh\u00ebhequra nga Margrave Lud\u00ebig of Baden dhe Konti Italian Eneo Piccolomini futen n\u00eb Kosov\u00eb. Objektivi ishte marrja e pikave strategjike t\u00eb Kosov\u00ebs dhe bregdetit t\u00eb Adriatikut dhe shk\u00ebputja e territoreve nga Perandoria Osmane.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cPeshkopi katolik menj\u00ebher\u00eb nxitoi q\u00eb t\u00eb mir\u00ebpriste trupat Austriak\u00eb. N\u00eb nj\u00eb let\u00ebr korrespondence t\u00eb shkruar nga nipi i Pjet\u00ebr Bogdanit, prifti Gjin Bogdani thot\u00eb q\u00eb \u2018kur trupat fitimtar\u00eb t\u00eb perandorit ton\u00eb (austriak) mb\u00ebrrit\u00ebn, Pjet\u00ebr Bogdani shkoi personalisht p\u00ebr ti takuar trupat austriake dhe p\u00ebr ti k\u00ebshilluar dhe ndaluar q\u00eb t\u00eb mos pla\u00e7kisnin dhe t\u00eb mos masakronin vet\u00ebm t\u00eb krishter\u00ebt \u201c.(ibid 144).<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebshtu Piccolomini e vazhdoi fushat\u00ebn e tij deri n\u00eb Shkup dhe ushtria q\u00eb ai komandantonte n\u00ebn urdh\u00ebrat e tij shkretuan gjith\u00e7ka muslimane. Duke vrar\u00eb dhe masakruar me mij\u00ebra musliman\u00eb shqiptar\u00eb civil t\u00eb pambrojtur. P\u00ebrve\u00e7 masakrimit t\u00eb mij\u00ebra musliman\u00ebve ato desekruan edhe kultet fetare, ata dogj\u00ebn t\u00eb gjitha xhamit\u00eb e Shkupit dhe Medresen\u00eb Isa Beu e cila u shkat\u00ebrrua po ashtu plot\u00ebsisht n\u00eb 1689.<\/p>\n\n\n\n<p>Me konfidenc\u00eb mund t\u00eb thuhet q\u00eb me bekimin e Pjet\u00ebr Bogdanit komandanti Piccolomini dogji Shkupin. Dukej qart\u00eb kjo luft\u00eb nuk ishte komb\u00ebtare por fetare. P\u00ebr ta kuptuar se si ishte nj\u00eb kryq\u00ebzat\u00eb e krishter\u00eb dhe jo luft\u00eb komb\u00ebtare si\u00e7 ka d\u00ebshir\u00eb ta p\u00ebrshkruaj historiografia shqiptare mund t\u00eb p\u00ebrmendim faktin se Bogdani si rrall\u00eb her\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb nj\u00eb aleanc\u00eb t\u00eb fuqishme me familjen sundimtare serbe \u00c7arnojeviq dhe vet patriarkun serb Arsinije.<\/p>\n\n\n\n<p>Si\u00e7 e p\u00ebrshkruan edhe Sir Malcolm \u201cShkupi padyshim ishte qyteti m\u00eb i zhvilluar dhe m\u00eb i pasur n\u00eb k\u00ebto an\u00eb. Piccolomini duke par\u00eb q\u00eb nuk ishte i zoti ta mbronte Shkupin nga ushtrit\u00eb Osmane q\u00eb mund t\u00eb vinin, ai e dogji t\u00eb gjith\u00eb qytetin\u2019 (ibid 146). Sir Malcolm shkon m\u00eb tej dhe artikulon q\u00eb \u201cPiccolomini padyshim q\u00eb ishte konsultuar me Peshkopin Bogdani. Bogdani duket qart\u00eb q\u00eb ka luajtur nj\u00eb rol\u00eb themelor n\u00eb organizimin e k\u00ebsaj levizjeje pro-Austriake.\u201d (ibid 148).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb fakt \u2018triumfi\u2019 ushtarak i Piccolominit nuk zgjati shum\u00eb. Pasi shkretoi Shkupin, rrug\u00ebs p\u00ebr n\u00eb Prizren ai u s\u00ebmur nga murtaja dhe pak dit\u00eb m\u00eb von\u00eb vdiq. \u201d Pjet\u00ebr Bogdani i cili i kishte dh\u00ebn\u00eb ritet e fundit Piccolominit po ashtu u infektua nga murtaja. Ai u transportua p\u00ebr n\u00eb Prishtin\u00eb tek disa doktor\u00eb austriak\u00eb p\u00ebr trajtim me rigoroz por nuk mbijetoi. Pjeter Bogdani vdiq nj\u00eb muaj m\u00eb von\u00eb se Piccolomini, pra me 6 Dhjetor 1689. Pjeter Bogdani u varros n\u00eb xhamin\u00eb e Sulltan Muratit t\u00eb Par\u00eb (Xhamia Fatih) t\u00eb cil\u00ebn austriak\u00ebt bashk\u00eb me Pjet\u00ebr Bogdanin nj\u00eb vit m\u00eb her\u00ebt e kishin konvertuar n\u00eb kish\u00eb dhe ja kishin dedikuar Jezuitit Francis Xavier\u201d (Ibid 151).<\/p>\n\n\n\n<p>Pas disa jav\u00ebsh, m\u00eb sakt\u00eb n\u00eb Janar t\u00eb 1690 forcat Osmane kthehen fuqish\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb dhe rimarrin territoret nga Austriak\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb t\u00ebrheqje t\u00eb rrufeshme dhe pa asnj\u00eb luftim, me ta u arratis\u00ebn edhe ato mercenar shqiptar\u00eb t\u00eb kryq\u00ebzatave q\u00eb kishin ndihmuar n\u00eb gjakderdhjen e t\u00eb pafajshm\u00ebve. N\u00ebn komand\u00ebn e Vezirit t\u00eb Madh Mehmet Koprulu, q\u00eb vinte prej nj\u00eb nga dinastit\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha shqiptare, b\u00ebri q\u00eb forcat Osmane t\u00eb korrin sukses t\u00eb shpejt. Si\u00e7 artikulon dhe Malcolm \u201d Ottoman\u00ebt n\u00ebn udh\u00ebheqjen rigoroze dhe kompetente t\u00eb Vezirit t\u00eb Madh, formuan nj\u00eb ushtri efektive. Nj\u00eb ushtri e madhe ottomane shum\u00eb shpejt avancoi drejt Nishit duke e rrethuar dhe brenda pak dit\u00ebsh e rimor\u00ebn nga forcat kryq\u00ebzatave, q\u00eb nuk donin me luft\u00ebn por arratin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb fakt frika ishte e madhe nga forcat kryqzatave p\u00ebr hakmarrje kundrejt tyre nga musliman\u00ebt shqiptar\u00eb, p\u00ebr ato \u00e7far\u00eb kishin b\u00ebr\u00eb vet\u00ebm pak muaj m\u00eb par\u00eb. Ajo luft\u00eb kishte qen\u00eb nj\u00eb aleanc\u00eb fetare e krishter\u00eb. Si fakt t\u00eb bashk\u00ebpunimit serbo ortodokso \u2013 katoliko shqiptar\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrmendim arratisjen e k\u00ebtyre gjakatar\u00ebve drejt\u00eb Austris\u00eb dhe Hungaris\u00eb bashk\u00eb me patriarkun e kish\u00ebs serbe Arsinije. \u201d Rreth 40 mij\u00eb n\u00ebn udh\u00ebheqjen e Patriarkut serb Arsinije gjet\u00ebn streh\u00eb n\u00eb Hungari. Nga k\u00ebto q\u00eb mb\u00ebrrit\u00ebn deri n\u00eb Hungari kishte katolik sllavisht fol\u00ebs dhe katolik shqipfol\u00ebs .\u201d (Ibid 161, 162).<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb lidhje me trupin e Pjet\u00ebr Bogdanit, ka goj\u00ebdh\u00ebna q\u00eb \u00ebsht\u00eb zhvarrosur nga xhamia Fatih, nj\u00eb muaj pas rimarrjes s\u00eb Kosov\u00ebs nga ushtria Osmane, dhe trupi i tij \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb i pavarrosur, diku n\u00eb nj\u00eb shesh t\u00eb Prishtin\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Bashk\u00eb me vdekjen e Bogdanit u p\u00ebrhap edhe miti i tij sidomos nd\u00ebr t\u00eb arratisurit. P\u00ebr t\u00eb mbajtur gjall\u00eb ndjenjat e kryq\u00ebzatave dhe emrin e frym\u00ebzuesit t\u00eb k\u00ebsaj kryq\u00ebzate t\u00eb viteve 1683-91, pra t\u00eb peshkopit Pjeter Bogdani edhe sot e k\u00ebsaj dite, e hasim m\u00eb shume tek sllavet emrin Bogdan dhe Bogdanovi\u00e7. Ata sllav\u00eb dhe shqiptar\u00eb t\u00eb krishter\u00eb q\u00eb u arratis\u00ebn nga trevat shqiptare ruajt\u00ebn emrin e Peshkopit Bogdani.<\/p>\n\n\n\n<p>Si\u00e7 u p\u00ebrmend m\u00eb lart, figura si kjo e Bogdanit q\u00eb t\u00eb ulen me k\u00ebmb\u00eb n\u00eb tok\u00eb, duhet n\u00eb rradh\u00eb t\u00eb par\u00eb, t\u00eb ket\u00eb sinqeritet n\u00eb rrethet akademike.<\/p>\n\n\n\n<p>Ata \u2018akademik\u00eb shqiptar\u00eb\u2019 kur glorifikojn\u00eb Pjet\u00ebr Bogdanin dhe \u2018etjen dhe kontributin e tij p\u00ebr kombin\u2019, ata n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb qajn\u00eb dhe vajtojn\u00eb d\u00ebshtimin e kryq\u00ebzat\u00ebs s\u00eb frym\u00ebzuar dhe organizuar nga Pjet\u00ebr Bogdani. K\u00ebta \u2018akademik\u00eb\u2019 thjesht\u00eb fshihen n\u00ebn petkun nacionalizmit dhe nocionit \u2018komb\u2019. Nuk p\u00ebrmendin asnjeher\u00eb masakrate e p\u00ebrgjakshme kundrejt shqiptar\u00ebve muslimane n\u00eb t\u00eb cilat peshkopi Pjet\u00ebr Bogdani turp\u00ebrisht kontriboi, por b\u00ebjn\u00eb t\u00eb kund\u00ebrten, I thurin lozhe sikur ishte \u2018shp\u00ebtimtari\u2019 i shqiptar\u00ebve. K\u00ebto jan\u00eb paradokset e historiografis\u00eb shqiptare fatkeq\u00ebsisht, ku shum\u00eb figura me t\u00eb padrejt\u00eb jane \u2018heronj\u00eb\u2019 dhe shum\u00eb t\u00eb tjera padrejt\u00ebsisht jan\u00eb etiketuar si \u2018tradh\u00ebtare\u2019 t\u00eb kombit.<\/p>\n\n\n\n<p>A e meriton nj\u00eb peshkop q\u00eb nxiti gjakderdhjen t\u00eb jet\u00eb hero komb\u00ebtar\u00eb? Un\u00eb them Jo! Dhe shum\u00eb rehatsh\u00ebm mund t\u00eb ballafaqohem personalisht apo virtualisht me \u00e7dok\u00ebnd q\u00eb konteston ky artikull dedikuar kryq\u00ebzatorit Pjeter Bogdani. Shtrohet pyetja \u2013 \u00c7far\u00eb kontriboi m\u00eb shum\u00eb ai, p\u00ebrve\u00e7 nxitjes s\u00eb kryq\u00ebzatave gjakatare? N\u00eb asnj\u00eb nivel nuk \u00ebsht\u00eb \u2018gur\u00eb themeli\u2019 i gjuh\u00ebs shqipe, si\u00e7 p\u00ebrshkruhet. Shqipja mbijetoi fal\u00eb Perandoris\u00eb Osmane dhe Islamit q\u00eb u b\u00ebn\u00eb barrier kund\u00ebr asimilimit n\u00eb sllav dhe grek.<\/p>\n\n\n\n<p>A e meriton q\u00eb n\u00eb em\u00ebr t\u00eb tij, Bogdanit t\u00eb em\u00ebrojm\u00eb shtatore, sheshe dhe rrug\u00eb! Une them se jo.<\/p>\n\n\n\n<p>A duhet rishikuar Historiografia Shqiptare q\u00eb n\u00eb rr\u00ebnj\u00eb? Une them se po. Uroj q\u00eb s\u00eb shpejti akademik\u00eb dinjitoz shqiptar\u00eb ti p\u00ebrvishen pun\u00ebs dhe t\u00eb rishikojn\u00eb historiografin\u00eb ton\u00eb t\u00eb manipuluar. Ja kemi borxh brezave t\u00eb rinj, q\u00eb t\u00eb dijn\u00eb historin\u00eb Shqiptare ashtu si\u00e7 ishte dhe \u00ebsht\u00eb, me t\u00eb mirat dhe t\u00eb k\u00ebqijat e veta.<\/p>\n\n\n\n<p>Referenca: Book of Professor Sir Noel Calcolm \u2018Kosovo a short History\u2019 Chapter 7: \u00cbar, Rebellion and Religious Life 1580- 1680 : Chapter 8: The Austrian Invasion and the \u2018Great Migration\u2019 of the Serbs 1689-1690. Pages , 124, 144, 148,151,161,162. Published 1998, Macmillan Publishers Ltd, London. Great Britain. <em>mexhlis.com<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebrgatiti: Azem Kova\u00e7i T\u00eb marr\u00ebsh dhe t\u00eb shkruash disa rrjeshta ndryshe nga ato q\u00eb na jan\u00eb m\u00ebsuar nga Historiografia Shqiptare n\u00ebp\u00ebr shkolla p\u00ebr \u2018ikona\u2019 si\u00e7 \u00ebsht\u00eb peshkopi Pjet\u00ebr Bogdani \u00ebsht\u00eb&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11499,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-35844","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35844"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35844"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35844\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35849,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35844\/revisions\/35849"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35844"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35844"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35844"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}