{"id":37276,"date":"2021-12-06T12:25:21","date_gmt":"2021-12-06T11:25:21","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=37276"},"modified":"2021-12-06T12:25:22","modified_gmt":"2021-12-06T11:25:22","slug":"deshmitarja-dhe-viktima-e-kolonializmit-na-shkaterruan-jeten-dhe-na-moren-origjinen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=37276","title":{"rendered":"D\u00ebshmitarja dhe viktima e kolonializmit: Na shkat\u00ebrruan jet\u00ebn dhe na mor\u00ebn origjin\u00ebn"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-1 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/thumbs_b_c_1eb50ac57c9e5ea159cda87bd8e5a387.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"864\" height=\"486\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/thumbs_b_c_1eb50ac57c9e5ea159cda87bd8e5a387.jpg\" alt=\"\" data-id=\"37277\" data-full-url=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/thumbs_b_c_1eb50ac57c9e5ea159cda87bd8e5a387.jpg\" data-link=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/?attachment_id=37277\" class=\"wp-image-37277\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/thumbs_b_c_1eb50ac57c9e5ea159cda87bd8e5a387.jpg 864w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/thumbs_b_c_1eb50ac57c9e5ea159cda87bd8e5a387-300x169.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/thumbs_b_c_1eb50ac57c9e5ea159cda87bd8e5a387-768x432.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 864px) 100vw, 864px\" \/><\/a><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb nga d\u00ebshmitaret e fundit t\u00eb gjall\u00eb t\u00eb historis\u00eb s\u00eb err\u00ebt evropiane t\u00eb kolonializmit, Lea Tavares Mujinga, vazhdon t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb drejt\u00ebsi p\u00ebr viktimizimin dhe \u00e7njer\u00ebzimin q\u00eb ajo p\u00ebsoi pasi autoritetet koloniale belge e ndan\u00eb at\u00eb nga familja n\u00eb Kongo si foshnj\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Mujinga lindi n\u00eb Kasai t\u00eb Kongos gjat\u00eb sundimit kolonial belg n\u00eb vendin afrikan. N\u00ebna e saj ishte nj\u00eb indigjene kongoleze dhe babai i saj nj\u00eb portugez.<\/p>\n\n\n\n<p>Si e till\u00eb, ajo ishte viktim\u00eb e politik\u00ebs s\u00eb izolimit t\u00eb ndjekur nga administrata koloniale belge me q\u00ebllim parandalimin e bashk\u00ebjetes\u00ebs nd\u00ebrracore dhe p\u00ebr faktin se babai i saj ishte i bardh\u00eb, ajo trajtohej si \u201cf\u00ebmij\u00eb turpi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Kur babai i saj udh\u00ebtoi p\u00ebr n\u00eb vendlindjen e tij Portugali p\u00ebr t&#8217;ia kumtuar familjes lajmin e mir\u00eb se kishte nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb, autoritetet koloniale e mor\u00ebn Mujinga-n nga n\u00ebna e saj dhe e \u00e7uan n\u00eb nj\u00eb internat t\u00eb shkoll\u00ebs s\u00eb Kish\u00ebs Katolike n\u00eb Kongo.<\/p>\n\n\n\n<p>Ajo n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr Anadolu Agency (AA) d\u00ebshmoi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ngjarje t\u00eb trisht\u00eb, se si mbijetoi kur ishte dy vje\u00e7e dhe rreth 13 vite t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb saj n\u00eb kushte t\u00eb pavolitshme n\u00eb internat.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cM\u00eb ndan\u00eb nga familja ime kur babai im udh\u00ebtoi p\u00ebr t\u00eb vizituar familjen e tij n\u00eb Portugali. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb udh\u00ebtohej me anije dhe iu desh t\u00eb pakt\u00ebn gjysm\u00eb viti p\u00ebr t\u00eb shkuar n\u00eb Portugali. Kur u kthye un\u00eb tashm\u00eb isha ndar\u00eb nga n\u00ebna ime. M\u00eb k\u00ebrkoi, por nuk arriti t\u00eb m\u00eb gjej\u00eb. Isha nj\u00eb vajz\u00eb dyvje\u00e7are q\u00eb nuk dija as gjuh\u00ebn e njer\u00ebzve q\u00eb m\u00eb mor\u00ebn\u201d, tha Mujinga, 75 vje\u00e7e.<\/p>\n\n\n\n<p>Ajo tha se f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb konvikt nuk ishin t\u00eb veshur mir\u00eb dhe k\u00ebmb\u00ebzbathur, nd\u00ebrsa ende ka shenja n\u00eb k\u00ebmb\u00eb nga ajo periudh\u00eb. Qulli i orizit ishte ushqimi i vet\u00ebm dhe ajo shpesh shkonte n\u00eb shtrat e uritur pa jast\u00ebk dhe mbules\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatshme.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDhoma n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ndodhesha ishte af\u00ebr morgut, pasi godina e konviktit ishte dhe spital. Askush nuk do t\u00eb m\u00eb besonte n\u00ebse do t&#8217;i tregoja at\u00eb q\u00eb d\u00ebgjova dhe pash\u00eb, prandaj nuk dua t&#8217;i tregoj t\u00eb gjitha detajet&#8221;, tha Mujinga.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211;\u00a0<strong>Vet\u00ebm dy her\u00eb e pa n\u00ebn\u00ebn n\u00eb 13 vitet e v\u00ebshtira<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mujinga u largua nga konvikti pasi mbaroi shkoll\u00ebn, kur ishte 15 vje\u00e7e. Gjat\u00eb gjith\u00eb q\u00ebndrimit n\u00eb konvikt, ajo e ka par\u00eb vet\u00ebm dy her\u00eb n\u00ebn\u00ebn e saj, e cila jetonte n\u00eb kushte t\u00eb k\u00ebqija n\u00eb nj\u00eb fshat qindra kilometra larg shkoll\u00ebs s\u00eb konviktit.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHer\u00ebn e par\u00eb q\u00eb ajo arriti t\u00eb m\u00eb vizitonte ishte kur isha kat\u00ebr vje\u00e7e dhe her\u00ebn e dyt\u00eb e pash\u00eb kur isha tet\u00eb vje\u00e7e dhe kur m\u00eb lejuan t\u00eb shkoja n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e saj t\u00eb shoq\u00ebruar nga dy persona\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cUdh\u00ebtimi me vark\u00eb dhe kamion zgjati pes\u00eb apo gjasht\u00eb dit\u00eb. T\u00eb gjitha parat\u00eb q\u00eb na dhan\u00eb n\u00eb konvikt duhej t&#8217;ia jepnim shoferit t\u00eb kamionit. Nuk kishim para t\u00eb kalonim lumin me vark\u00eb, por na ndihmoi nj\u00eb grua q\u00eb ishte e af\u00ebrme e n\u00ebn\u00ebs sime. N\u00ebna ishte n\u00eb gjum\u00eb kur arrit\u00ebm n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e saj. Ajo nuk mund ta besonte se un\u00eb isha aty. U p\u00ebrqafuam dhe qam\u00eb dhe m\u00eb pas pash\u00eb q\u00eb ajo mbante n\u00eb jast\u00ebk rrobat e mia me t\u00eb cilat kishte fjetur prej vitesh\u201d, tha Mujinga.<\/p>\n\n\n\n<p>Pas daljes nga internati, Mujinga punoi si m\u00ebsuese dhe u martua shpejt me nj\u00eb pilot belg me t\u00eb cilin pati kat\u00ebr f\u00ebmij\u00eb. Burri i saj vdiq n\u00eb nj\u00eb aksident ajror n\u00eb vitin 1988 dhe kjo ishte nj\u00eb traum\u00eb e re dhe nj\u00eb sfid\u00eb e re n\u00eb jet\u00ebn e saj.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211;\u00a0<strong>Let\u00ebr mbret\u00ebresh\u00ebs<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u00eb pas ajo u zhvendos me f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb Belgjik\u00eb dhe i d\u00ebrgoi nj\u00eb let\u00ebr mbret\u00ebresh\u00ebs s\u00eb at\u00ebhershme belge Fabiola.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cI shkrova q\u00eb isha nj\u00eb nga f\u00ebmij\u00ebt e saj sepse k\u00ebshtu na thoshin n\u00eb internat. I shkrova se kisha ardhur me f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb Belgjik\u00ebn e cila m\u00eb kishte marr\u00eb familjen, origjin\u00ebn dhe \u00e7do aspekt t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb sime. E pyeta n\u00ebse mund t\u00eb m\u00eb ndihmonte. Ajo m\u2019u p\u00ebrgjigj, por tha se nuk mund t\u00eb m\u00eb ndihmonte dhe se p\u00ebr k\u00ebt\u00eb duhet t\u2019u drejtohem fondeve humanitare\u201d, tha Mujinga.<\/p>\n\n\n\n<p>Mujinga rriti f\u00ebmij\u00ebt e saj, kurse forc\u00ebn p\u00ebr t\u00eb luftuar e mori nga shoq\u00ebrimi me kat\u00ebr shoqe q\u00eb pat\u00ebn t\u00eb nj\u00ebjtin fat n\u00eb f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb e tyre. Tre vjet m\u00eb par\u00eb, ato iu drejtuan nj\u00eb avokati dhe ngrit\u00ebn padi kund\u00ebr Belgjik\u00ebs p\u00ebr krim kund\u00ebr njer\u00ebzimit.<\/p>\n\n\n\n<p>Aktakuza e par\u00eb e till\u00eb p\u00ebr periudh\u00ebn e sundimit kolonial belg u shqyrtua nga Gjykata e Brukselit m\u00eb 14 tetor dhe parashikoi pages\u00ebn e kompensimit prej 50 mij\u00eb eurosh p\u00ebr secil\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<p>Avokati shkroi n\u00eb aktakuz\u00eb se si Belgjika, ashtu edhe kisha i lan\u00eb f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb Kongo pas shpalljes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb atij vendi dhe se ato ishin abuzuar nga grupet militante.<\/p>\n\n\n\n<p>Gjyqi duhej t\u00eb p\u00ebrfundonte n\u00eb fund t\u00eb tetorit, por Mujinga nuk ka marr\u00eb ende asnj\u00eb njoftim.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAta na mor\u00ebn origjin\u00ebn dhe rr\u00ebnj\u00ebt e f\u00ebmij\u00ebve tan\u00eb. Cili \u00ebsht\u00eb \u00e7mimi i nj\u00eb jete t\u00eb shkat\u00ebrruar? A mund t\u00eb flasim fare p\u00ebr kompensim? Ne duam q\u00eb t\u00eb miratohet nj\u00eb ligj q\u00eb do t\u00eb mbroj\u00eb mij\u00ebra njer\u00ebz t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb raste t\u00eb tilla&#8221;, tha Mujinga.<\/p>\n\n\n\n<p>Kongo ishte koloni belge nga viti 1908 deri n\u00eb vitin 1960, nd\u00ebrkaq, Mujinga tha se st\u00ebrgjyshja e saj ishte gjithashtu skllave q\u00eb u trajtua brutalisht nga autoritetet koloniale.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBelgjika si shtet ende i shmanget p\u00ebrballjes me t\u00eb kaluar\u00ebn e saj t\u00eb err\u00ebt koloniale. Ata vet\u00ebm k\u00ebrkuan falje dhe propozuan nj\u00eb kompensim simbolik prej nj\u00eb euro&#8221;, tha Mujinga.<\/p>\n\n\n\n<p>Djali i saj Ignace Molek nuk i fsheh dot lot\u00ebt duke d\u00ebgjuar historin\u00eb e dhimbshme t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb n\u00ebn\u00ebs s\u00eb tij dhe tha se ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb grua jasht\u00ebzakonisht e fort\u00eb dhe e guximshme.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNuk ishte e leht\u00eb p\u00ebr t\u00eb, as p\u00ebr ne. Ajo \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e fort\u00eb dhe e kemi par\u00eb t\u00eb qaj\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb her\u00eb. Ishte at\u00ebher\u00eb kur ajo d\u00ebshmoi para avokatit para se t\u00eb ngrihej aktakuza. Ishte hera e par\u00eb q\u00eb foli hapur p\u00ebr k\u00ebt\u00eb\u201d, tha Moleka.<\/p>\n\n\n\n<p>Moleka shpesh udh\u00ebton n\u00eb Kongo p\u00ebr t\u00eb vizituar familjen e gruas s\u00eb tij, kurse n\u00ebna e tij Mujinga nuk e ka vizituar m\u00eb atdheun e saj dhe nuk e ka nd\u00ebrmend ta b\u00ebj\u00eb k\u00ebt\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb nga d\u00ebshmitaret e fundit t\u00eb gjall\u00eb t\u00eb historis\u00eb s\u00eb err\u00ebt evropiane t\u00eb kolonializmit, Lea Tavares Mujinga, vazhdon t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb drejt\u00ebsi p\u00ebr viktimizimin dhe \u00e7njer\u00ebzimin q\u00eb ajo p\u00ebsoi pasi autoritetet&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":37277,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-37276","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-reflektim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37276"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37276"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37276\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37278,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37276\/revisions\/37278"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/37277"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37276"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37276"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37276"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}