{"id":3748,"date":"2015-10-05T21:40:54","date_gmt":"2015-10-05T20:40:54","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=3748"},"modified":"2015-10-05T21:41:37","modified_gmt":"2015-10-05T20:41:37","slug":"libri-vdekje-dhe-debim-spastrimi-etnik-i-muslimaneve-osmane-1821-1922-edhe-ne-shqip","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=3748","title":{"rendered":"Libri \u201cVdekje dhe D\u00ebbim\u201d-spastrimi etnik i musliman\u00ebve osman\u00eb, 1821-1922\u201d, edhe n\u00eb shqip"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #808080;\"><strong>Sipas autorit n\u00eb librin &#8220;Vdekje dhe D\u00ebbim\u201d jepet historia e internimit dhe vdekjes s\u00eb milionav myslimaneve n\u00eb shekullin e 19 dhe, fillimin e shekullit 20.<\/strong> <\/span><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/thumbs_b_c_37ed4e7424c6fc7cc2dacd6ad97a85f7-e1444077590630.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-3749\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/thumbs_b_c_37ed4e7424c6fc7cc2dacd6ad97a85f7-e1444077590630.jpg\" alt=\"111-promovim\" width=\"859\" height=\"481\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/thumbs_b_c_37ed4e7424c6fc7cc2dacd6ad97a85f7-e1444077590630.jpg 859w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/thumbs_b_c_37ed4e7424c6fc7cc2dacd6ad97a85f7-e1444077590630-300x168.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 859px) 100vw, 859px\" \/><\/a>\u00cbsht\u00eb promovuar sot n\u00eb Tiran\u00eb botimi n\u00eb shqip i librit \u201cVdekje dhe D\u00ebbim\u201d-spastrimi etnik i musliman\u00ebve osman\u00eb, 1821-1922\u201d, i historianit dhe demografit amerikan Justin McCarthy. N\u00eb ceremonin\u00eb e organizuar nga shoqata Arsimore Kulturore Humanitare-Alternativa e s\u00eb Ardhmes \u201cAlsar\u201d merrnin pjes\u00eb personalitete t\u00eb bot\u00ebs akademike, historin\u00eb, diplomat\u00eb, etj.<\/p>\n<p>N\u00eb fjal\u00ebn p\u00ebrsh\u00ebndet\u00ebse, kryetari i shoqat\u00ebs Alternativa e s\u00eb Ardhmes \u201cAlsar\u201d, Mehdi Gurra u shpreh se pasi ka lexuar k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr i kan\u00eb lindur disa pyetja, nd\u00ebr t\u00eb cilat edhe ajo q\u00eb \u201cP\u00ebrse historiografia jon\u00eb, ajo ballkanike dhe m\u00eb gjer\u00eb na ka serviur qasje t\u00eb nj\u00ebanshme p\u00ebr tema t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme si kjo e l\u00ebvizjeve t\u00eb popullsis\u00eb gjat\u00eb shekullit t\u00eb fundit Osman n\u00eb Ballkan?<\/p>\n<p>Gurra ka shprehur fal\u00ebnderime p\u00ebr autorin e librit, duke theksuar se ka kryer nj\u00eb pun\u00eb kolosale\u00a0 p\u00ebr ndri\u00e7imin e t\u00eb v\u00ebrtetave t\u00eb mohuara, si dhe p\u00ebr ofrimin e t\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb p\u00ebrkthimit dhe t\u00eb botimit t\u00eb k\u00ebtij libri n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe.<\/p>\n<p>I pranish\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb promovim ishte edhe ambasadori i Turqis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, Hidayet Bayraktar i cili n\u00eb fjal\u00ebn e tij e vuri theksin mbi personalitetin e autorit t\u00eb librit, Prof. Dr. Justin McCarthy dhe shprehu fal\u00ebnderimet p\u00ebr p\u00ebrkthimin e vepr\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, pasi sipas tij lexuesit shqiptar\u00eb do t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb shum\u00eb nga kjo vep\u00ebr.<\/p>\n<p>Bayraktar n\u00eb lidhje me ngjarjet e vitit 1915 ku pretendohet p\u00ebr nj\u00eb gjenocid t\u00eb Perandoris\u00eb Osmane ndaj armen\u00ebve tha se: \u201cPeriudha e fundit e Perandoris\u00eb Osmane ka qen\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb tragjike p\u00ebr popujt e vet. Nga vitet 1864 deri n\u00eb vitin 1922 humb\u00ebn jet\u00ebn 4.5 milion\u00eb musliman\u00eb dhe disa milion\u00eb t\u00eb tjer\u00eb nga rajoni i Kaukazit dhe Ballkanit u detyruan t\u00eb zhvendosen. Jam i bindur n\u00eb ngjarjet e 1915-\u00ebs ku populli besnik i Perandoris\u00eb Osmane, armen\u00ebt p\u00ebrjetuan ngjarje t\u00eb dhimbshme, dhe se jan\u00eb p\u00ebrjetuar gjat\u00eb zhvendosjes s\u00eb detyruar t\u00eb k\u00ebsaj popullate. Me gjith\u00eb p\u00ebrpjekjet e pandalshme t\u00eb Perandoris\u00eb p\u00ebr ruajtjen e jet\u00ebve t\u00eb tyre gjat\u00eb zhvendosjes disa grupe p\u00ebr\u00e7ar\u00ebse dhe guerile u b\u00ebn\u00eb shkak p\u00ebr p\u00ebrjetimin e k\u00ebtyre ngjarjeve tragjike n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur Perandoria p\u00ebrballej me s\u00ebmundje dhe skamje t\u00eb madhe\u201d.<\/p>\n<p>Ai u shpreh se Turqia nuk e mohon kurr\u00eb zhvillimin e k\u00ebtyre ngjarjeve, por nuk do t\u00eb pranoj\u00eb kurr\u00eb njohjen e tyre si \u201cgjenocid\u201d pasi ky term ka lindur m\u00eb von\u00eb me marr\u00ebveshjen e vitit 1948 t\u00eb OKB-s\u00eb. N\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb fjal\u00ebs s\u00eb tij Ambasadori Bayraktar tha se Turqia ka k\u00ebrkuar nj\u00eb komision t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr studimin dhe nxjerrjen n\u00eb pah t\u00eb k\u00ebtyre ngjarjeve.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa autori i librit n\u00eb fjal\u00eb, Justin McCarthy u shpreh se ai ka sjell\u00eb dhe pasqyruar disa harta ku tregohet se \u00e7far\u00eb ju ka ndodhur shqiptar\u00ebve n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb.\u00a0 \u201cNuk ka ndodhur triumfi i popullsis\u00eb, por ishte nj\u00eb zgjidhje q\u00eb i shp\u00ebrndau njer\u00ebzit.\u00a0N\u00eb rajonin e Nishit 90 p\u00ebrqind e popullsis\u00eb ose u vran\u00eb ose u internuan. N\u00eb zon\u00ebn e Malit t\u00eb Zi po ashtu mbi 90 p\u00ebrqind t\u00eb banor\u00ebve u vran\u00eb ose u dep\u00ebrtuan. Gati gjysma e njer\u00ebzve ose u d\u00ebbuan ose u vran\u00eb. N\u00eb Shqip\u00ebri 30 p\u00ebrqind e musliman\u00ebve humb\u00ebn jet\u00ebn n\u00eb luft\u00ebrat. N\u00eb Luft\u00ebn e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore dhe revolucionin rus kemi nj\u00eb p\u00ebrqindje shum\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb spastrimeve etnike dhe gjenocidin ndaj popullsis\u00eb muslimane n\u00eb rajonin e Ballkanit. Ky gjenocid ka qen\u00eb m\u00eb i lart\u00eb se sa n\u00eb Ruand\u00eb. Vuajtjet e racizmit kund\u00ebr shqiptar\u00ebve ka qen\u00eb m\u00eb e larta n\u00eb rajon. Pushtimi serb i Kosov\u00ebs, pushtimi i Italis\u00eb dhe vrasja kulturore dhe trash\u00ebgimis\u00eb ndaj popullat\u00ebs pas luft\u00ebs nga regjimi kan\u00eb qen\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr fakt i gjenocidit ndaj musliman\u00ebve n\u00eb k\u00ebt\u00eb rajon\u201d.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa p\u00ebr ngjarjet e 1915 u shpreh se: \u201cKa shum\u00eb arsye q\u00eb nuk mund ti themi gjenocid ngjarjeve me armen\u00ebt. Sipas OKB-s\u00eb gjenocid quhet n\u00eb rast se d\u00ebshironi ti vrisni t\u00eb mas\u00eb. Ndaj\u00a0armen\u00ebve\u00a0nuk ka ndodhur kjo. Edhe\u00a0armen\u00ebt vran\u00eb turqit dhe kurd\u00ebt. N\u00ebse do pyesim kush \u00ebsht\u00eb fajtori. Un mund t\u2019ju them q\u00eb vrasjet filluan nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb armen\u00ebt filluan t\u00eb vrasin turqit. T\u00eb thuash q\u00eb kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gjenocid ndaj armen\u00ebve kjo \u00ebsht\u00eb e gabuar.\u00a0 Arsyeja e njohjes si gjenocid t\u00eb k\u00ebsaj ngjarjeje \u00ebsht\u00eb paragjykimi i per\u00ebndimit ndaj atyre ngjarjeve\u201d- u shpreh McCarthy, pas pyetjes n\u00eb lidhje me ngjarjet e vitit 1915.<\/p>\n<p>Ai nd\u00ebr t\u00eb tjera u shpreh se ndihet i nderuar dhe i lumtur q\u00eb libri i tij \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe dhe q\u00eb ka nj\u00eb interes kaq t\u00eb lart\u00eb. \u201cE di q\u00eb ka nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb shkruhet nj\u00eb lib\u00ebr i dyt\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, por ajo q\u00eb dua t\u00eb them \u00ebsht\u00eb q\u00eb ky lib\u00ebr duhet t\u00eb b\u00ebhet nga vet\u00eb ju\u201d- u shpreh Justin McCarthy.<\/p>\n<p>Historiani shqiptar P\u00ebllumb Xhufi, botimin e k\u00ebtij libri e ka konsideruar si nj\u00eb ngjarje, \u201cpasi sjell di\u00e7ka tjet\u00ebr, nj\u00eb gj\u00eb q\u00eb ka munguar nj\u00eb informacion q\u00eb ne nuk e kemi njohur k\u00ebtu n\u00eb Shqip\u00ebri\u201d .<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse u shpreh ai q\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr i till\u00eb vjen nga SHBA-ja dhe shtoi se: \u201cHistoriografia e vendeve tona ka pare vet\u00ebm nj\u00eb an\u00eb. Ajo e ka pare Perandorin\u00eb Osmane si perandoria e d\u00ebbimeve, vrasjeve dhe zullumeve. Vet\u00ebm tani s\u00eb fundmi ka nj\u00eb reflektim p\u00ebr ti pare gj\u00ebrat m\u00eb ndryshe. Dua t\u00eb them q\u00eb n\u00eb BE ka patur nj\u00eb v\u00ebshtrim t\u00eb gabuar n\u00eb lidhje me at\u00eb q\u00eb ka ndodhur n\u00eb koh\u00ebn osmane. Pos autorit ne duhet t\u00eb pranojm\u00eb q\u00eb spastrimet e popullat\u00ebs muslimane n\u00eb Ballkan kan\u00eb ndodhur n\u00eb mas\u00eb n\u00eb vitet \u201844 m\u00eb tej, spastrimet e popullsis\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs dhe asaj \u00e7ame\u00a0 dhe m\u00eb von\u00eb spastrimet e popullsis\u00eb shqiptare n\u00eb rajon si dhe asaj boshnjake n\u00eb BeH\u201d.<\/p>\n<p>Xhufi u ndal edhe n\u00eb kriz\u00ebn e refugjat\u00ebve n\u00eb Evrop\u00eb duke theksuar se kishte dhe z\u00ebra kund\u00ebr p\u00ebr pranimin e tyre. \u201cNuk dua t\u00eb p\u00ebrmend em\u00ebr, por nj\u00eb zyrtar i lart\u00eb I BE-s\u00eb pyeti: p\u00ebr \u00e7far\u00eb po b\u00ebjm\u00eb fjal\u00eb? Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Turqia ka mbi dy milion\u00eb refugjat\u00eb, po ne p\u00ebrse diskutojm\u00eb pranin\u00eb e 40 mij\u00eb personave\u201d.<\/p>\n<p>\u201cNga libri mund t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb edhe rr\u00ebnj\u00ebt e konflikteve q\u00eb kemi me vende t\u00eb ndryshme. P\u00ebr shembull k\u00ebtu mund t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb shum\u00eb edhe p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen armene. Autori k\u00ebtu nuk i mohon vrasjen e armen\u00ebve, por ai v\u00eb n\u00eb dukje edhe vrasjet e armen\u00ebve ndaj turqve n\u00eb Anadoll. Autori v\u00eb n\u00eb dukje edhe spastrimin e popullat\u00ebs muslimane n\u00eb Krime. N\u00eb pragun e Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore rreth 10 milion\u00eb musliman\u00eb n\u00eb rajon u vran\u00eb dhe masakruan, nd\u00ebrsa disa miliona mor\u00ebn statusin e refugjatit dhe u detyruar t\u00eb l\u00ebn\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e tyre. Me qindra dhe mij\u00ebra banor\u00eb n\u00eb jug t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb ne e dim\u00eb q\u00eb jan\u00eb d\u00ebbuar dhe ishte spastrim etnik. \u00a0\u00c7\u00ebshtja e toleranc\u00ebs fetare n\u00eb Perandorin\u00eb Osmane \u00ebsht\u00eb e pa kund\u00ebrshtueshme\u201d- u shpreh Xhufi.<\/p>\n<p>Sipas autorit n\u00eb librin &#8220;Vdekje dhe D\u00ebbim\u201d jepet historia e internimit dhe vdekjes s\u00eb milionav myslimaneve n\u00eb shekullin e 19 dhe, fillimin e shekullit 20 nga zonat q\u00eb kan\u00eb mbetur qendra konflikti-\u00a0 Ballkani, Lindja e Mesme, dhe ish-Bashkimi Sovjetik, dhe tregon se si u zhvilluan k\u00ebto konflikte etnike dhe fetare.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb botim t\u00eb sjell\u00eb nga shqip nga \u201cAlsar\u201dtregohet historia nga pozita e turqve dhe muslimaneve t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebsuan vdekje dhe d\u00ebbim, si pasoj\u00eb e imperializmit, nacionalizmit dhe konfliktit etnik.<\/p>\n<p>Justin A. McCarthy \u00ebsht\u00eb demograf amerikan dhe profesor i historis\u00eb n\u00eb Universitetin Louisville, i cili ka shkruar vazhdimisht p\u00ebr historin\u00eb e popujve t\u00eb Ballkanit dhe t\u00eb Lindjes s\u00eb Mesme<\/p>\n<p>Disa nga botimet e tij t\u00eb m\u00ebparshme jan\u00eb: Bota Arabe, Turqia, dhe Ballkani (1878-1914); Musliman\u00ebt dhe pakicat:Popullsia e Anadollit osman dhe fundi i Perandoris\u00eb; Popullsia e Palestin\u00ebs; Historia e popullsis\u00eb dhe statistikat e periudh\u00ebs s\u00eb von\u00eb osmane dhe t\u00eb Mandatit, etj.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sipas autorit n\u00eb librin &#8220;Vdekje dhe D\u00ebbim\u201d jepet historia e internimit dhe vdekjes s\u00eb milionav myslimaneve n\u00eb shekullin e 19 dhe, fillimin e shekullit 20. \u00cbsht\u00eb promovuar sot n\u00eb Tiran\u00eb&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3749,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-3748","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3748"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3748"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3748\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3752,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3748\/revisions\/3752"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3749"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3748"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3748"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3748"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}