{"id":37714,"date":"2022-02-07T16:18:33","date_gmt":"2022-02-07T15:18:33","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=37714"},"modified":"2022-02-07T16:18:34","modified_gmt":"2022-02-07T15:18:34","slug":"franca-eshte-pergjegjese-per-situaten-e-sigurise-ne-mali-si-dhe-per-problemet-ekonomike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=37714","title":{"rendered":"&#8220;Franca \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr situat\u00ebn e siguris\u00eb n\u00eb Mali si dhe p\u00ebr problemet ekonomike&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"864\" height=\"486\" data-id=\"37715\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/thumbs_b_c_5518b17b52651381f5e8367bca0996de.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-37715\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/thumbs_b_c_5518b17b52651381f5e8367bca0996de.jpg 864w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/thumbs_b_c_5518b17b52651381f5e8367bca0996de-300x169.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/thumbs_b_c_5518b17b52651381f5e8367bca0996de-768x432.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 864px) 100vw, 864px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>Nga Bilal Dinc dhe Umit Donmez\u200b\u200b\u200b\u200b\u200b\u200b\u200b<\/p>\n\n\n\n<p>Kryeministri i Malit, Choguel Kokalla Maiga n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb ekskluzive p\u00ebr Anadolu Agency (AA) ka folur p\u00ebr nj\u00eb gam\u00eb t\u00eb gjer\u00eb \u00e7\u00ebshtjesh, duke filluar nga situata e siguris\u00eb dhe politike n\u00eb vendin e tij, faktor\u00ebt q\u00eb \u00e7uan n\u00eb grushtin e shtetit t\u00eb vitit 2020, deri tek marr\u00ebdh\u00ebniet dypal\u00ebshe me disa aktor\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb Turqin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb par\u00eb t\u00eb intervist\u00ebs, kryeministri i Malit, Maiga akuzoi Franc\u00ebn p\u00ebr influencimin n\u00eb vendimet e bllokut t\u00eb Komunitetit Ekonomik t\u00eb Shteteve t\u00eb Afrik\u00ebs Per\u00ebndimore (ECOWAS) kund\u00ebr Malit dhe zhvillimet q\u00eb \u00e7uan n\u00eb zgjerimin e bashk\u00ebpunimit t\u00eb Malit me Rusin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Anadolu Agency (AA): N\u00eb komentet tuaja p\u00ebr sanksionet e ECOWAS-it, ju p\u00ebrmend\u00ebt &#8220;konsiderata gjeopolitike. A mund t\u00eb hidhni m\u00eb shum\u00eb drit\u00eb mbi k\u00ebt\u00eb? Si i motivuan &#8220;konsideratat gjeopolitike&#8221; sanksionet e r\u00ebnda kund\u00ebr Malit?<\/p>\n\n\n\n<p>Choguel Kokalla Maiga (CKM): P\u00ebr muaj t\u00eb t\u00ebr\u00eb, n\u00eb t\u00eb gjitha institucionet financiare nd\u00ebrkomb\u00ebtare, Franca, p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e Franc\u00ebs, kan\u00eb kund\u00ebrshtuar p\u00ebrfshirjen e \u00e7do projekti p\u00ebr zhvillim n\u00eb lidhje me Malin n\u00eb axhend\u00eb. Ne vum\u00eb re se sa her\u00eb q\u00eb shpallet samiti ECOWAS, nuk e dim\u00eb me \u00e7far\u00eb magjie, autoritetet franceze jan\u00eb t\u00eb informuara mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb njohjen e dat\u00ebs s\u00eb sakt\u00eb dhe sanksioneve t\u00eb mundshme. Pra, kjo na b\u00ebri t\u00eb konkludojm\u00eb se sigurisht, Franca \u00ebsht\u00eb m\u00eb e informuar p\u00ebr rezultatet e samitit sesa krer\u00ebt e shteteve t\u00eb ECOWAS-it.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr shembull, autoritetet franceze kishin njoftuar nj\u00eb muaj m\u00eb par\u00eb se do t\u00eb vendoseshin sanksione ndaj Malit nga drejtuesit e ECOWAS-it n\u00eb samitin e 9 janarit t\u00eb vitit 2022. Fakti q\u00eb sanksionet p\u00ebrfundimisht iu vun\u00eb qeveris\u00eb ishte nj\u00eb tregues i qart\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse ne kemi treguar se k\u00ebto sanksione sigurisht q\u00eb jan\u00eb nj\u00eb nga taktikat p\u00ebr t\u00eb destabilizuar qeverin\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb siguruar d\u00ebshtimin e saj n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb kemi nj\u00eb qeveri kukull q\u00eb do t\u00eb binte n\u00eb p\u00ebrputhje me autoritetet franceze.<\/p>\n\n\n\n<p>E kemi th\u00ebn\u00eb hapur se fakti q\u00eb ata kund\u00ebrshtojn\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb do t&#8217;i jepte frym\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb vendit dhe shpallin sistematikisht samite t\u00eb planifikuara dhe sanksione, ngre pik\u00ebpyetje p\u00ebr q\u00ebllimet e tyre.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr bashk\u00ebpunimin ushtarak, marr\u00ebveshjet ushtarake q\u00eb na lidhin shkelen nga autoritetet franceze. Prova \u00ebsht\u00eb se n\u00eb veri kishte baza ushtarake franceze q\u00eb u ngrit\u00ebn si rezultat i marr\u00ebveshjes s\u00eb mbrojtjes midis Franc\u00ebs dhe Malit. Por, befas, autoritetet franceze vendos\u00ebn q\u00eb ata t\u00eb largoheshin nga k\u00ebto baza ushtarake pa njoftimin ton\u00eb. Kjo na t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen tek marr\u00ebveshja, sepse, n\u00eb \u00e7do rast, n\u00ebse nj\u00eb pal\u00eb mund ta shkel\u00eb at\u00eb kur t\u00eb d\u00ebshiroj\u00eb, \u00ebsht\u00eb m\u00eb mir\u00eb t\u00eb ulemi s\u00eb bashku p\u00ebr ta rishqyrtuar at\u00eb, hiqni at\u00eb q\u00eb nuk i p\u00ebrshtatet nj\u00ebr\u00ebs nga pal\u00ebt p\u00ebr t\u00eb gjetur gjuh\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt. Dhe k\u00ebshtu p\u00ebr ne, nuk ka dyshim: vendimet e marra kund\u00ebr vendit ton\u00eb nuk ishin n\u00eb interes t\u00eb popullit malian n\u00eb ve\u00e7anti dhe Afrik\u00ebs n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cbsht\u00eb e pakuptueshme q\u00eb samitet e krer\u00ebve t\u00eb shteteve t\u00eb frym\u00ebzohen nga thashethemet dhe raportet mediale q\u00eb vendet evropiane t\u00eb marrin rezoluta kund\u00ebr Malit. \u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb ajo? Un\u00eb dua t\u00eb jem i qart\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. Ju e dini, n\u00eb Mali, lider\u00ebt aktual\u00eb po analizojn\u00eb situat\u00ebn n\u00eb bot\u00eb, duke par\u00eb se \u00e7far\u00eb ka ndodhur gjetk\u00eb n\u00eb aspektin e \u00e7\u00ebshtjeve gjeopolitike dhe t\u00eb mbrojtjes gjat\u00eb 20 apo 30 viteve t\u00eb fundit dhe marrin m\u00ebsimet sepse ata q\u00eb nuk m\u00ebsojn\u00eb nga historia, do ta m\u00ebsoj\u00eb at\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e v\u00ebshtir\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>AA: Cili \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsimi juaj p\u00ebr situat\u00ebn aktuale t\u00eb siguris\u00eb n\u00eb Mali dhe zhvillimin e saj?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>CKM: Do t&#8217;ju jap disa skenar\u00eb p\u00ebrpara se t\u00eb shpjegoj se ku jemi. Ne kemi v\u00ebrejtur se p\u00ebr 20 vjet, n\u00ebn mask\u00ebn e luft\u00ebs kund\u00ebr terrorizmit, &#8220;komuniteti nd\u00ebrkomb\u00ebtar&#8221; &#8211; sepse kur flasim p\u00ebr komunitetin nd\u00ebrkomb\u00ebtar, ne po flasim p\u00ebr disa vende q\u00eb shkojn\u00eb mir\u00eb mes vete dhe flasin n\u00eb em\u00ebr t\u00eb t\u00eb gjith\u00ebve, ka nd\u00ebrhyr\u00eb n\u00eb Afganistan p\u00ebr 20 vjet. N\u00eb fund t\u00eb atyre 20 viteve, nj\u00eb dit\u00eb, ata vendos\u00ebn t\u00eb largohen. Dhe ne i pam\u00eb afgan\u00ebt t\u00eb d\u00ebshp\u00ebruar, t\u00eb kapur pas avion\u00ebve. Populli yn\u00eb ka m\u00ebsuar nga kjo.<\/p>\n\n\n\n<p>A nuk do t\u00eb na l\u00ebn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb jan\u00eb me ne nj\u00eb dit\u00eb? Dhe kjo mund t\u00eb jet\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb Mali, i cili ka p\u00ebrjetuar nj\u00eb zgjerim t\u00eb forcave t\u00eb siguris\u00eb. Ne kemi Forcat e Armatosura t\u00eb Malit. Ju keni Operacionin Francez Barkhane, keni operacionin e Kombeve t\u00eb Bashkuara, MINUSMA (Misioni i Stabilizim i Integruar Shum\u00ebdimensional i Kombeve t\u00eb Bashkuara n\u00eb Mali), ju keni operacionet evropiane (si EUTM EUCAP), keni G5 Sahel, keni Takuba (Task Forca Ushtarake Evropiane).<\/p>\n\n\n\n<p>Pavar\u00ebsisht k\u00ebtij &#8216;l\u00ebmshi t\u00eb siguris\u00eb&#8217; vit pas viti, situata e siguris\u00eb po p\u00ebrkeq\u00ebsohet. \u00cbsht\u00eb si nj\u00eb pacient, pacienti \u00ebsht\u00eb aty. S\u00ebmundja u diagnostikua, u dha nj\u00eb recet\u00eb dhe mjekim. I thuhet se pas dy muajsh do t\u00eb sh\u00ebrohet. Pas tet\u00eb vitesh, s\u00ebmundja, e cila kishte prekur nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb trupit t\u00eb tij, u p\u00ebrhap n\u00eb pjes\u00ebt e tjera duke mbuluar 80 p\u00ebr qind. Ajo ngre pyetje n\u00ebse mjek\u00ebt jan\u00eb joefikas, diagnoza ishte e gabuar ose barnat jan\u00eb joefektive. K\u00ebshtu ka b\u00ebr\u00eb qeveria. Pyesim veten pse q\u00eb nga viti 2013, kur shp\u00ebrtheu pasiguria, 80 p\u00ebr qind e territorit ishte pushtuar nga terrorist\u00ebt, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb jan\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto forca nd\u00ebrkomb\u00ebtare. A nuk duhet t\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb nj\u00eb zgjidhje tjet\u00ebr? Nuk duhet t\u00eb nd\u00ebrroni mjek\u00ebt? Ndryshoni trajtimet dhe diagnoz\u00ebn, apo t\u00eb dyja apo t\u00eb tria menj\u00ebher\u00eb?.<\/p>\n\n\n\n<p>E dini, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb politikan i famsh\u00ebm kinez, nj\u00eb person shum\u00eb i men\u00e7ur (Deng Xiaoping) i cili tha n\u00eb vitet 1970, kur Revolucioni Kulturor ishte n\u00eb l\u00ebvizje t\u00eb plot\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend se &#8220;nuk ka r\u00ebnd\u00ebsi n\u00ebse nj\u00eb mace \u00ebsht\u00eb e zez\u00eb ose e bardh\u00eb p\u00ebr sa koh\u00eb q\u00eb kap minjt\u00eb\u201d. Do t\u00eb thot\u00eb nj\u00eb sistem politik \u00ebsht\u00eb i vlefsh\u00ebm vet\u00ebm p\u00ebr aq koh\u00eb sa i plot\u00ebson nevojat e qytetar\u00ebve. I kushtoi atij, por historia tregoi se kishte t\u00eb drejt\u00eb kur u kthye n\u00eb pushtet si themeluesi i Kin\u00ebs moderne.<\/p>\n\n\n\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull q\u00eb un\u00eb jap n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb njer\u00ebzit t\u00eb kuptojn\u00eb p\u00ebrfundimisht arsyetimin ton\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Duke par\u00eb at\u00eb q\u00eb pam\u00eb n\u00eb Afganistan, at\u00eb q\u00eb pam\u00eb n\u00eb Libi, ku disa vende mor\u00ebn nga K\u00ebshilli i Sigurimit nj\u00eb rezolut\u00eb q\u00eb u lejonte atyre t\u00eb mbronin Bengazin nga bombardimet ajrore nga Muammar Gaddafi, e tejkaluan at\u00eb rezolut\u00eb p\u00ebr t\u00eb shkuar dhe p\u00ebr t\u00eb vrar\u00eb presidentin dhe p\u00ebr t\u00eb mbjell\u00eb trazira, ne menduam se situata n\u00eb Mali mund t\u00eb ishte rezultat i k\u00ebtij \u00e7rregullimi.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebshtu q\u00eb ju krijoni kaos. Ju armatosni njer\u00ebzit. Ju u thoni atyre t\u00eb shkojn\u00eb dhe t\u00eb ndajn\u00eb Malin. Separatist\u00ebt than\u00eb qart\u00eb se ishte Franca ajo q\u00eb q\u00ebndronte pas l\u00ebvizjeve separatiste t\u00eb vitit 2011 nga Libia. Udh\u00ebheq\u00ebsit e l\u00ebvizjeve than\u00eb se Franca i kishte nxitur ata t\u00eb pushtonin veriun e Malit dhe ta ndajn\u00eb at\u00eb dhe t\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb shtet t\u00eb pavarur. Nuk jemi ne ata q\u00eb e themi k\u00ebt\u00eb. Jan\u00eb drejtuesit e k\u00ebsaj l\u00ebvizjeje ata q\u00eb e thon\u00eb k\u00ebt\u00eb dhe mb\u00ebshteten nga politikan\u00ebt francez\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Nga kjo nxjerrim p\u00ebrfundime. N\u00eb vitin 2013, kur qeveria e Malit i b\u00ebri thirrje Franc\u00ebs p\u00ebr ta ndihmuar q\u00eb t\u00eb d\u00ebbonte terrorist\u00ebt, ndodhi ajo q\u00eb njihet si Operacioni Serval, i cili u zhvillua me k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb p\u00ebrkohshme. Si\u00e7 thon\u00eb sot se qeveria nuk \u00ebsht\u00eb legjitime, qeveria q\u00eb apeloi n\u00eb Franc\u00eb n\u00eb 2013 ishte nj\u00eb qeveri n\u00eb vend pas nj\u00eb grusht shteti. Por, le t\u00eb vazhdojm\u00eb. \u00c7far\u00eb u k\u00ebrkua? N\u00eb letr\u00ebn q\u00eb qeveria e Malit i ka drejtuar qeveris\u00eb franceze, e cila nuk ka asnj\u00eb kopje n\u00eb arkivat e Malit, as n\u00eb mbrojtje dhe as n\u00eb pun\u00ebt e jashtme (ministrit\u00eb). S\u00eb fundmi e gjet\u00ebm n\u00eb Franc\u00eb n\u00eb faqen e internetit t\u00eb Senatit francez. N\u00eb at\u00eb let\u00ebr, Franc\u00ebs iu k\u00ebrkua mb\u00ebshtetje ajrore dhe inteligjenc\u00eb. Nuk kishte plane p\u00ebr t\u00eb vendosur ushtar\u00eb francez\u00eb n\u00eb territorin e Malit. Ushtria ishte kund\u00ebr. Franca e respektoi k\u00ebt\u00eb derisa ngriti nj\u00eb baz\u00eb n\u00eb Kidal.<\/p>\n\n\n\n<p>Pas mb\u00ebrritjes n\u00eb Kidal, ajo bllokoi rrug\u00ebn p\u00ebr ushtrin\u00eb maliane, duke krijuar nj\u00eb enklav\u00eb ku terrorist\u00ebt kishin vite p\u00ebr t&#8217;u riorganizuar. Ne po m\u00ebsojm\u00eb nga kjo. Ata duhej t\u00eb vinin dhe t\u00eb na ndihmonin t\u00eb luftonim terrorist\u00ebt. Ata krijuan kushtet p\u00ebr pastrim nga m\u00ebkatet e terrorizmit dhe ndarjen e Malit dhe rezolutat e OKB-s\u00eb q\u00eb kishin ardhur p\u00ebr t&#8217;i mbrojtur, sepse un\u00eb them kalimthi se (ish-presidenti) francez Fran\u00e7ois Hollande kishte shprehur qart\u00eb objektivat e operacionit Serval: shkat\u00ebrrimi i terrorizmit, t\u00eb rivendos\u00eb autoritetin shtet\u00ebror n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb territorin dhe t\u00eb zbatoj\u00eb rezolutat e OKB-s\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Pas n\u00ebnt\u00eb vitesh, shohim se terrorizmi, i cili ishte mbetje n\u00eb veri, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb 80 p\u00ebr qind t\u00eb territorit. Autoriteti shtet\u00ebror q\u00eb sot nuk \u00ebsht\u00eb rikthyer n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb territorin komb\u00ebtar. Rezolutat e OKB-s\u00eb ndryshojn\u00eb \u00e7do vit. Ato jan\u00eb shkruar nga Franca. Aq sa k\u00ebt\u00eb vit qeveria jon\u00eb e kund\u00ebrshtoi.<\/p>\n\n\n\n<p>Pik\u00ebrisht n\u00eb dhom\u00ebn e K\u00ebshillit t\u00eb Sigurimit ambasadori yn\u00eb zbuloi nj\u00eb projekt-rezolut\u00eb q\u00eb k\u00ebrkonte rritje t\u00eb fuqis\u00eb s\u00eb MINUSMA me m\u00eb shum\u00eb se 2.000 trupa. Ambasadori yn\u00eb tha se qeveria e tij nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb dijeni p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. Ne nuk mund, si\u00e7 thon\u00eb n\u00eb Afrik\u00eb, t&#8217;u ruajm\u00eb kokat malian\u00ebve n\u00eb munges\u00eb t\u00eb malian\u00ebve. Ne nuk mund t\u00eb vendosim t\u00eb d\u00ebrgojm\u00eb nj\u00eb kontingjent ushtarak n\u00eb territorin ton\u00eb pa ditur origjin\u00ebn, misionet, forcat, komb\u00ebsit\u00eb dhe objektivat e tij. K\u00ebshtu q\u00eb ne e kund\u00ebrshtuam. Kemi marr\u00eb m\u00ebsime edhe nga kjo. E kemi at\u00eb q\u00eb quhet &#8220;Forca Takuba&#8221;, e cila u instalua n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb disi kavaliere n\u00eb vitin 2019. Pik\u00ebrisht pas shpalljes s\u00eb saj, krer\u00ebt e shteteve afrikane u thirr\u00ebn p\u00ebr t\u00eb n\u00ebnshkruar marr\u00ebveshjen e tyre n\u00eb Pau, Franc\u00eb (Samiti i 5-t\u00eb i Sahelit, 13 janar, 2019).<\/p>\n\n\n\n<p>Ky operacion ka qen\u00eb aty p\u00ebr gati 2 vjet. Por, zero pik\u00eb, asgj\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb merita e saj n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr terrorizmit. Por, kjo nuk \u00ebsht\u00eb gj\u00ebja m\u00eb serioze. T\u00eb gjitha vendet q\u00eb duhet t\u00eb d\u00ebrgojn\u00eb ushtar\u00eb si pjes\u00eb e operacionit Takuba duhet t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje me shkrim me shtetin e Malit. Kjo ishte ajo q\u00eb ishte planifikuar. Qeveria e Malit ka d\u00ebrguar ftesa n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr vendesh. Por, kur nj\u00eb vend vendos t\u00eb vij\u00eb n\u00eb Mali, b\u00ebn nj\u00eb marr\u00ebveshje me shkrim q\u00eb p\u00ebrcakton kushtet e angazhimit t\u00eb ushtris\u00eb n\u00eb territorin ton\u00eb. \u00cbsht\u00eb e shkruar bardh e zi.<\/p>\n\n\n\n<p>Nuk e kuptojm\u00eb pse disa vende evropiane, pa pasur marr\u00ebveshje me Malin, vendosin t\u00eb vijn\u00eb. K\u00ebshtu ndodhi me qeverin\u00eb daneze. Ua shpjegova qytetar\u00ebve q\u00eb ta kuptoj\u00eb populli. Kur nj\u00eb turk d\u00ebshiron t\u00eb shkoj\u00eb n\u00eb Gjermani, i duhet nj\u00eb ftes\u00eb. Por, kur e ka ftes\u00ebn, nuk mjafton. I duhet viz\u00eb. K\u00ebshtu ndodhi. Qeveria jon\u00eb ka ftuar shtetet evropiane, por \u00e7do shtet duhet t\u00eb ket\u00eb marr\u00ebveshje specifike, viz\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb n\u00eb territorin ton\u00eb. Dhe ajo q\u00eb nuk kemi kuptuar \u00ebsht\u00eb pse qeveria daneze erdhi n\u00eb territorin ton\u00eb pa viz\u00eb, pa autorizim. U kemi th\u00ebn\u00eb q\u00eb nuk jemi dakord. Dhe aq m\u00eb tep\u00ebr q\u00eb koh\u00ebt e fundit, ne ndjejm\u00eb se armiq\u00ebsia franceze \u00ebsht\u00eb n\u00eb rritje kund\u00ebr qeveris\u00eb son\u00eb. Ju kam shpjeguar t\u00eb gjitha obstruksionet e tyre q\u00eb synojn\u00eb t\u00eb mbytin ekonomikisht qeverin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>I kemi par\u00eb t\u00eb gjitha loj\u00ebrat q\u00eb kan\u00eb ndodhur n\u00eb 9 vitet e fundit. Ne pam\u00eb koh\u00ebt e fundit kur ata e shtyn\u00eb ECOWAS-in t\u00eb marr\u00eb sanksione t\u00eb padrejta, t\u00eb paligjshme kund\u00ebr shtetit t\u00eb Malit. Embargo totale. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb po vendoset embargo, nj\u00eb avion ushtarak francez hyn n\u00eb territorin ton\u00eb nga nj\u00eb vend i ECOWAS-it, edhe pse kan\u00eb th\u00ebn\u00eb se po mbyllin kufijt\u00eb. Kur ata kalojn\u00eb territorin ton\u00eb dhe kuptojn\u00eb se ne kemi mjete t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb zbuluar pranin\u00eb e tyre, ata fikin transponder\u00ebt p\u00ebr t\u00eb mos u identifikuar. M\u00eb von\u00eb e fikin radion p\u00ebr t\u00eb mos qen\u00eb n\u00eb kontakt me kull\u00ebn e kontrollit. Ata zbarkojn\u00eb n\u00eb pjes\u00ebn e territorit ton\u00eb. Ata depozitojn\u00eb \u00e7do gj\u00eb dhe kthehen n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend t\u00eb ECOWAS-it.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00eb nes\u00ebrmen jan\u00eb avion\u00ebt e MINUSMA-s q\u00eb fluturojn\u00eb p\u00ebr or\u00eb t\u00eb t\u00ebra mbi bazat ushtarake t\u00eb Malit, nd\u00ebrsa ky nuk \u00ebsht\u00eb mandati i MINUSMA-s dhe kur ushtria jon\u00eb i merr n\u00eb pyetje thon\u00eb se ka qen\u00eb Franca q\u00eb e ka k\u00ebrkuar. Ne kemi th\u00ebn\u00eb se nuk \u00ebsht\u00eb misioni i MINUSMA-s q\u00eb t\u00eb vij\u00eb t\u00eb spiunoj\u00eb bazat ushtarake dhe prandaj kemi k\u00ebrkuar qart\u00eb q\u00eb t\u00eb mos fluturojm\u00eb mbi territorin ton\u00eb pa autorizim.<\/p>\n\n\n\n<p>I kemi k\u00ebrkuar qeveris\u00eb daneze t\u00eb t\u00ebrheq\u00eb forcat e saj deri sa t\u00eb respektoj\u00eb marr\u00ebveshjet mes nesh. Kur e b\u00ebm\u00eb k\u00ebt\u00eb, autoritetet franceze, t\u00eb cilat duan t\u00eb qeverisin Malin me proksi, e cil\u00ebsuan at\u00eb si akte t\u00eb pap\u00ebrgjegjshme.<\/p>\n\n\n\n<p>Si nj\u00eb qeveri sovrane, Mali ndjeu se kishin tejkaluar detin. Dhe, n\u00eb nj\u00eb nga intervistat e mia t\u00eb fundit tregova se Mali nuk ka asnj\u00eb problem me Bashkimin Evropian. Por, ajo q\u00eb ne duam thjesht t\u00eb kuptoj\u00eb Bashkimi Evropian: Franca nuk duhet t\u00eb t\u00ebrheq\u00eb vendet e BE-s\u00eb n\u00eb axhend\u00ebn e saj t\u00eb fsheht\u00eb, e cila \u00ebsht\u00eb e ndryshme nga ajo q\u00eb ata i paraqesin BE-s\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Kujtoj gjithashtu se vendet per\u00ebndimore n\u00eb vitin 1885, pik\u00ebrisht m\u00eb 28 shkurt t\u00eb vitit 1885, n\u00eb Konferenc\u00ebn e Berlinit, e kishin ndar\u00eb Afrik\u00ebn n\u00eb zona ndikimi. Mali fitoi pavar\u00ebsin\u00eb n\u00eb vitin 1960. Pra, nuk ka asnj\u00eb zon\u00eb ndikimi. Franca nuk mund t\u00eb menaxhoj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet e Malit me BE-n\u00eb me proksi. Marr\u00ebdh\u00ebniet me Malin duhet t\u00eb bazohen n\u00eb partneritet. Kjo \u00ebsht\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb kemi k\u00ebrkuar. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb shkak ata fyejn\u00eb duke folur p\u00ebr legjitimitetin e qeveris\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ajo q\u00eb doja t&#8217;u thoja \u00ebsht\u00eb se kur qeveria, t\u00eb cil\u00ebn ata e quanin legjitime, q\u00ebllonte n\u00eb xhami p\u00ebr t\u00eb vrar\u00eb me dhjet\u00ebra qytetar\u00eb, ne nuk d\u00ebgjuam Franc\u00ebn t\u00eb fliste n\u00eb at\u00eb koh\u00eb. Dhe, kjo nuk mund t\u00eb kontestohet sepse raportet e OKB-s\u00eb e kan\u00eb v\u00ebrtetuar at\u00eb. Koh\u00ebt e fundit, n\u00eb vitin 2021, malian\u00ebt q\u00eb po festonin nj\u00eb martes\u00eb u bombarduan nga aviacioni francez. Raporti i OKB-s\u00eb konfirmoi se viktimat ishin civil\u00eb q\u00eb po merrnin pjes\u00eb n\u00eb nj\u00eb ceremoni martese. Franca e cil\u00ebsoi si terroriz\u00ebm, por kush po e thot\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn? Pra, t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebta faktor\u00eb na shtyn\u00eb t\u00eb themi: duhet t\u00eb jemi t\u00eb kujdessh\u00ebm. Nuk mund t\u00eb lejojm\u00eb m\u00eb forca t\u00eb huaja n\u00eb territorin ton\u00eb pa nj\u00eb mir\u00ebkuptim paraprak t\u00eb kushteve t\u00eb qarta.<\/p>\n\n\n\n<p>Nuk mund t\u00eb l\u00ebm\u00eb m\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr manovra q\u00eb mund t&#8217;i shtyjn\u00eb shtetet t\u00eb l\u00ebn\u00eb angazhimet e marra me shtetin ton\u00eb p\u00ebr t\u00eb shkuar dhe p\u00ebr t\u00eb realizuar axhend\u00eb q\u00eb nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me at\u00eb q\u00eb ata kan\u00eb shpallur n\u00eb nivel komb\u00ebtar, publikut t\u00eb tyre dhe komunitetit nd\u00ebrkomb\u00ebtar. Epo, kjo ndezi at\u00eb q\u00eb dini, dhe ne ishim shum\u00eb t\u00eb qart\u00eb, ne duhet t\u00eb respektojm\u00eb njer\u00ebzit tan\u00eb, duhet t\u00eb respektojm\u00eb sovranitetin e tyre. Ne nuk k\u00ebrkojm\u00eb asgj\u00eb tjet\u00ebr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>AA: Mali nuk i fsheh synimet p\u00ebr t\u00eb bashk\u00ebpunuar m\u00eb shum\u00eb me Rusin\u00eb, e cila ka nxitur t\u00ebrbimin e Franc\u00ebs. Pse kjo hapje ndaj Rusis\u00eb dhe pse tani?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>CKM: Vendi yn\u00eb, qeveria jon\u00eb, \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb bashk\u00ebpunoj\u00eb me t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb duan ta ndihmojn\u00eb at\u00eb n\u00eb rivendosjen e siguris\u00eb. Ajo q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e negociueshme \u00ebsht\u00eb sovraniteti i vendit ton\u00eb, vendimet e tij p\u00ebr pavar\u00ebsin\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb mbrojtjen dhe dinjiteti i popullit ton\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo zhurm\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebr faktin se, si\u00e7 ju thash\u00eb, kemi gjith\u00eb k\u00ebta mjek\u00eb, gjith\u00eb k\u00ebta ushtarak\u00eb, m\u00eb shum\u00eb se 50 mij\u00eb trupa n\u00eb tok\u00eb, por fshatra t\u00eb t\u00ebra jan\u00eb shfarosur. Kur k\u00ebrkojm\u00eb nd\u00ebrhyrjen e forcave t\u00eb huaja, na thon\u00eb jo, MINUSMA nuk ka ardhur p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb luft\u00eb. Por, tani &#8211; \u00e7far\u00eb po ndodh? Ne duam t\u00eb blejm\u00eb avion\u00eb nga vendet evropiane, por jemi t\u00eb bllokuar. Ne duam t\u00eb blejm\u00eb nga SHBA-ja, por jemi t\u00eb bllokuar. Zgjidhja \u00ebsht\u00eb t\u00eb shkojm\u00eb tek ata q\u00eb nuk do t\u00eb na bllokojn\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cbsht\u00eb kaq e thjesht\u00eb. Ne shkuam dhe lidh\u00ebm marr\u00ebveshje bashk\u00ebpunimi ushtarak me Rusin\u00eb. Kemi bler\u00eb arm\u00eb nga Rusia dhe Rusia nuk \u00ebsht\u00eb e vetme pasi kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me partner\u00eb t\u00eb tjer\u00eb. Por, p\u00ebr shkak t\u00eb luft\u00ebs gjeopolitike, gjeostrategjike mes Rusis\u00eb dhe vendeve per\u00ebndimore, ne po p\u00ebrpiqemi t\u00eb sakrifikojm\u00eb Malin n\u00eb altarin e k\u00ebsaj beteje q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e jona. Mali po punon me partner\u00eb t\u00eb tjer\u00eb p\u00ebr t\u00eb pajisur ushtrin\u00eb e saj n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebshtu q\u00eb sot rezultatet e k\u00ebtij bashk\u00ebpunimi jan\u00eb t\u00eb prekshme. N\u00eb m\u00eb pak se nj\u00eb muaj ushtria jon\u00eb ka arritur rezultate spektakolare. Numri i terrorist\u00ebve t\u00eb eliminuar n\u00eb m\u00eb pak se nj\u00eb muaj \u00ebsht\u00eb m\u00eb i madh se sa kemi arritur n\u00eb 30 vitet e fundit.<\/p>\n\n\n\n<p>Tani, i gjith\u00eb debati rreth Wagnerit dhe rus\u00ebve. Ne e dim\u00eb se ku po shkelim. Siguria e malian\u00ebve \u00ebsht\u00eb prioriteti i qeveris\u00eb son\u00eb. Pjesa tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb propagand\u00eb, dehje dhe demonizim.<\/p>\n\n\n\n<p>Si\u00e7 them sot, autoritetet franceze po kryejn\u00eb terroriz\u00ebm t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb politik, mediatik dhe diplomatik kund\u00ebr qeveris\u00eb son\u00eb me synimin p\u00ebr ta rr\u00ebzuar at\u00eb. Ajo q\u00eb u kemi th\u00ebn\u00eb vendeve t\u00eb ECOWAS-it \u00ebsht\u00eb se nuk e kuptojm\u00eb se jemi duke u goditur me thik\u00eb n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur po arrijm\u00eb rezultate t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr terrorizmit dhe t\u00eb jen\u00eb t\u00eb kujdessh\u00ebm, sepse destabilizimi i qeveris\u00eb dhe p\u00ebr rrjedhoj\u00eb e shtetit t\u00eb Malit, mund t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb pasoja q\u00eb ata nuk i presin. Kjo \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb un\u00eb mund t\u00eb them p\u00ebr k\u00ebt\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ta p\u00ebrmbledh\u00eb, ne duam t\u00eb mbrojm\u00eb qytetar\u00ebt e Malit dhe pron\u00ebn e tyre. Ne duam q\u00eb t\u00eb respektojm\u00eb sovranitetin ton\u00eb, t\u00eb respektojm\u00eb dinjitetin e popullit ton\u00eb dhe lirin\u00eb p\u00ebr t\u00eb zgjedhur partner\u00ebt e tyre, duke p\u00ebrfshir\u00eb mbrojtjen dhe sigurin\u00eb, qofshin rus\u00ebt apo ndonj\u00eb partner tjet\u00ebr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Bilal Dinc dhe Umit Donmez\u200b\u200b\u200b\u200b\u200b\u200b\u200b Kryeministri i Malit, Choguel Kokalla Maiga n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb ekskluzive p\u00ebr Anadolu Agency (AA) ka folur p\u00ebr nj\u00eb gam\u00eb t\u00eb gjer\u00eb \u00e7\u00ebshtjesh, duke filluar&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":37715,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-37714","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinionanaliza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37714"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37714"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37714\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37716,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37714\/revisions\/37716"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/37715"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37714"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37714"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37714"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}