{"id":39462,"date":"2023-01-04T14:01:54","date_gmt":"2023-01-04T13:01:54","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=39462"},"modified":"2023-01-04T14:01:55","modified_gmt":"2023-01-04T13:01:55","slug":"ne-3-pika-tensionet-kosove-serbi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=39462","title":{"rendered":"N\u00cb 3 PIKA &#8211; Tensionet Kosov\u00eb-Serbi"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/Screenshot_20221229-151000_Facebook.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1017\" height=\"597\" data-id=\"39445\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/Screenshot_20221229-151000_Facebook.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-39445\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/Screenshot_20221229-151000_Facebook.jpg 1017w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/Screenshot_20221229-151000_Facebook-300x176.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/Screenshot_20221229-151000_Facebook-768x451.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1017px) 100vw, 1017px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>Prof. Dr. \u0130rfan Kaya \u00dclger, n\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb p\u00ebr Anadolu Agency (AA) ka shkruar n\u00eb 3 pika shkaqet e tensioneve Kosov\u00eb-Serbi dhe skenar\u00ebt p\u00ebr zgjidhje.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Pse ndodhi tensioni i fundit mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb?<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Tensioni i fundit mes Serbis\u00eb dhe Kosov\u00ebs buron nga rregullimi ligjor i qeveris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs q\u00eb parasheh dh\u00ebnien e kartave t\u00eb identitetit, patentave t\u00eb shoferit dhe targave zyrtare p\u00ebr serb\u00ebt lokal. Serb\u00ebt lokal\u00eb t\u00eb p\u00ebrqendruar n\u00eb rajonin e Mitrovic\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb, me provokimin edhe t\u00eb Serbis\u00eb, kund\u00ebrshtuan k\u00ebt\u00eb rregullim ligjor. Zbatimi i rregullores ligjore t\u00eb b\u00ebr\u00eb nga qeveria e drejtuar nga Albin Kurt n\u00eb korrik 2022, ishte shtyr\u00eb n\u00eb n\u00ebntor pasi serb\u00ebt q\u00eb jetojn\u00eb brenda Kosov\u00ebs kishin protestuar duke vendosur barrikada n\u00eb kalimet kufitare dhe rrug\u00ebt. Nd\u00ebrkoh\u00eb, edhe krer\u00ebt e kat\u00ebr komunave me shumic\u00eb serbe kishin dh\u00ebn\u00eb dor\u00ebheqje p\u00ebr t\u00eb protestuar ndaj vendimit.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00eb pas n\u00eb n\u00ebntor, kur qeveria e Kosov\u00ebs filloi t\u00eb zbatoj\u00eb sanksione ndaj atyre q\u00eb veprojn\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me ligjin, tensioni s\u00ebrish sh\u00ebnoi rritje. P\u00ebrderisa kryeministri i Kosov\u00ebs, Albin Kurti, vepronte me vet\u00ebp\u00ebrmbajtje ndaj provokimeve dhe shfryrjeve t\u00eb serb\u00ebve lokal\u00eb, kurse presidenti i Serbis\u00eb, Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7, zgjodhi t\u00eb provokoj\u00eb serb\u00ebt e Kosov\u00ebs. Vu\u00e7i\u00e7 doli me propozimin e d\u00ebrgimit t\u00eb 1.000 polic\u00ebve t\u00eb Serbis\u00eb n\u00eb rajon p\u00ebr t\u00eb mbrojtur serb\u00ebt e Mitrovic\u00ebs dhe p\u00ebr t\u00eb ruajtur rendin publik n\u00eb rajon. Gjithashtu, ai pretendoi se sipas t\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare, shteti i Kosov\u00ebs nuk ekziston dhe se \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e Serbis\u00eb. Deklarata e fundit e administrat\u00ebs s\u00eb Serbis\u00eb ishte se &#8220;ushtria \u00ebsht\u00eb n\u00eb gatishm\u00ebri&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Kurti, nga nj\u00ebra an\u00eb i b\u00ebnte thirrje komunitetit nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr parandalimin e nd\u00ebrhyrjes s\u00eb Serbis\u00eb n\u00eb pun\u00ebt e brendshme, nga ana tjet\u00ebr i shtyu n\u00eb prill t\u00eb vitit 2023 zgjedhjet n\u00eb kat\u00ebr komunat e serb\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb q\u00eb planifikoheshin p\u00ebr 18 dhjetor 2022. Barrikadat e serb\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs t\u00eb vendosura n\u00eb rrug\u00eb dhe kalimet kufitare me q\u00ebllim t\u00eb rebelimit kund\u00ebr pushtetit qendror, u hoq\u00ebn dit\u00ebn e fundit t\u00eb vitit me nd\u00ebrhyrjen e nd\u00ebrmjet\u00ebsuesve. <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Nga buron tensioni Kosov\u00eb-Serbi?<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>N\u00eb baz\u00ebn e mosmarr\u00ebveshjes mes dy vendeve q\u00ebndrojn\u00eb pretendimet e nacionalizmit serb mbi Kosov\u00ebn. Ky bot\u00ebkuptim i cili ndikon edhe politik\u00ebn e jashtme t\u00eb Serbis\u00eb, bazohet n\u00eb mitin se Kosova \u00ebsht\u00eb atdheu i serb\u00ebve. Sipas nacionalist\u00ebve serb\u00eb, &#8220;Mbret\u00ebria Mesjetare Serbe u zhduk n\u00eb Betej\u00ebn e Kosov\u00ebs n\u00eb vitin 1389 nga Sulltani osman Murati i Par\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zhvillim q\u00eb ka ndodh\u00eb n\u00eb histori. Me k\u00ebt\u00eb, kjo ngjarje \u00ebsht\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur n\u00eb historin\u00eb e af\u00ebrt. Pasi Kosova ka fituar pavar\u00ebsin\u00eb me Planin e Ahtisaari-t t\u00eb 17 shkurtit 2008, serb\u00ebt kan\u00eb humbur p\u00ebr s\u00eb dyti atdheun e tyre&#8221;. Miti i nacionalist\u00ebve serb\u00eb p\u00ebr Kosov\u00ebn i bazuar n\u00eb baza subjektive, pranohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb implicite ose haptazi n\u00eb mesin e serb\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb Jugosllavin\u00eb e Dyt\u00eb t\u00eb themeluar nga Josip Broz Tito n\u00eb vitin 1946, Kosova e kishte statusin e nj\u00eb rajoni autonom n\u00ebn Serbin\u00eb. Presidenti i Shtetit Federal t\u00eb Serbis\u00eb, Sllobodan Milosheviq n\u00eb vitin 1989, pavar\u00ebsisht se ishte n\u00eb kund\u00ebrshtim me kushtetut\u00ebn federale, i kishte dh\u00ebn\u00eb fund statusit autonom edhe t\u00eb Vojvodin\u00ebs edhe t\u00eb Kosov\u00ebs. Kosova, 90 p\u00ebr qind e popullsis\u00eb t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs p\u00ebrb\u00ebhet nga shqiptar\u00ebt, mbeti n\u00ebn presionin serb gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Bosnj\u00ebs. Para Marr\u00ebveshjes s\u00eb Dejtonit n\u00eb vitin 1995, Millosheviq d\u00ebshironte q\u00eb minoritetin serb t\u00eb d\u00ebbuar nga Kroacia ta vendos n\u00eb fshatrat e Kosov\u00ebs. K\u00ebshtu, serb\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt Kosov\u00ebn e pranojn\u00eb si atdhe do t\u00eb kishin rritur p\u00ebrqindjen e tyre n\u00eb popullsin\u00eb e Kosov\u00ebs. Nd\u00ebrkaq, rritja e sulmeve t\u00eb administrat\u00ebs s\u00eb Millosheviqit ndaj shqiptar\u00ebve n\u00eb qendrat dhe fshatrat e Kosov\u00ebs, duke arritur n\u00eb p\u00ebrmasat e spastrimit etnik, mobilizoi komunitetin nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n\n\n\n<p>NATO n\u00eb vitin 1999 nd\u00ebrhyri n\u00eb operacionet e spastrimit etnik n\u00eb Kosov\u00eb dhe k\u00ebtu u themelua nj\u00eb administrat\u00eb e p\u00ebrkohshme n\u00ebn ombrell\u00ebn e OKB-s\u00eb (UNMIK &#8211; United Nations Mission in Kosovo). P\u00ebrve\u00e7 OKB-s\u00eb, me mb\u00ebshtetjen edhe t\u00eb organizatave si OBSE, BE dhe K\u00ebshilli i BE-s\u00eb, Kosova mbeti n\u00ebn administrimin e komunitetit nd\u00ebrkomb\u00ebtar deri n\u00eb vitin 2008. M\u00eb 17 shkurt 2008, duke u bazuar n\u00eb Planin e Ahtisaar-it, u shpall pavar\u00ebsia e Kosov\u00ebs. Sipas planit, Kosova e pavarur nuk mund t\u00eb bashkohet me nj\u00eb shtet tjet\u00ebr dhe nuk mund t\u00eb ndahet. Serbia nuk e njohu pavar\u00ebsin\u00eb e Kosov\u00ebs. Me presionin e BE-s\u00eb n\u00eb vitin 2011 u nis dialogu Beograd-Prishtin\u00eb dhe n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr n\u00eb vitin 2014 Serbia filloi negociatat e an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE. Por Serbia nuk hoqi dor\u00eb nga pretendimet e saj mbi Kosov\u00ebn. <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>N\u00eb \u00e7far\u00eb afati dhe kur mund t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb tensioni?<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Nuk ka ndonj\u00eb formul\u00eb magjike p\u00ebr zgjidhjen e menj\u00ebhershme t\u00eb mosmarr\u00ebveshjes mes Kosov\u00ebs dhe Serbis\u00eb dhe normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve. Fillimisht, nacionalizmi ekspansionist, hegjemonist dhe irredentist serb duhet t\u00eb mbahet n\u00ebn kontroll. Nacionalizmi serb, i cili ndikon edhe popullsin\u00eb n\u00eb Serbi dhe i cili provokohet nga jasht\u00eb, nga Rusia, po p\u00ebrpiqet p\u00ebr realizimin e utopis\u00eb &#8220;Serbia e Madhe&#8221;. Duke mos pasur baza realiste, sot kjo ideologji utopike parasheh bashkimin e rajonit serb t\u00eb Bosnj\u00eb e Hercegovin\u00ebs dhe Kosov\u00ebn me Serbin\u00eb si dhe gjithashtu p\u00ebrfshirjen e rajoneve t\u00eb banuara nga serb\u00ebt n\u00eb Kroaci n\u00eb &#8220;Serbin\u00eb e Madhe&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Kjo pik\u00ebpamje e ndikon edhe sot politik\u00ebn e Serbis\u00eb. Opozitar\u00ebt e akuzojn\u00eb Vu\u00e7i\u00e7in me mosp\u00ebrfillje t\u00eb kauz\u00ebs serbe. Kjo situat\u00eb shkakton q\u00eb Vu\u00e7i\u00e7 nga nj\u00ebra an\u00eb t\u00eb angazhohet p\u00ebr njohjen e Kosov\u00ebs n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb implicite, si dhe nga ana tjet\u00ebr b\u00ebrjen e deklaratave q\u00eb mohojn\u00eb ekzistenc\u00ebn e saj. Nisja e negociatave t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb Serbis\u00eb me BE-n\u00eb n\u00eb vitin 2014 parandalon Beogradin q\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb qasjen ekspansioniste ndaj serb\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs dhe Republik\u00ebs S\u00ebrpska. Administrata e Serbis\u00eb e di se pas nj\u00eb hapi t\u00eb vet\u00ebm, negociatat me BE-n\u00eb do t\u00eb nd\u00ebrpriten plot\u00ebsisht dhe Serbia do t\u00eb p\u00ebrjashtohet. Prandaj, aderimi i Serbis\u00eb n\u00eb BE mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb faktor ndikues n\u00eb heqjen e mosmarr\u00ebveshjes Kosov\u00eb-Serbi n\u00eb vitet n\u00eb vijim. Nga ana tjet\u00ebr, zhvendosja e marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb Kosov\u00ebs me BE-n\u00eb n\u00eb faz\u00ebn e kandidimit dhe negociatave do t\u00eb reduktoj\u00eb gjithashtu tensionin. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, administrata e Kosov\u00ebs m\u00eb 23 dhjetor 2022 aplikoi p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE.<\/p>\n\n\n\n<p>Gjithashtu edhe ndikimi i q\u00ebndrimit pajtues dhe rolit nd\u00ebrmjet\u00ebsues t\u00eb T\u00fcrkiye-s n\u00eb mosmarr\u00ebveshjen Serbi-Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb i madh. K\u00ebshtu, fal\u00eb k\u00ebsaj nuk ndodhi ndonj\u00eb konflikt mes pal\u00ebve q\u00eb nga 2008 deri m\u00eb sot. Avancimi i m\u00ebtejsh\u00ebm i marr\u00ebdh\u00ebnieve ekonomike dhe tregtare t\u00eb T\u00fcrkiye-s me shtetet e Ballkanit Per\u00ebndimor n\u00eb periudh\u00ebn e ardhshme, gjithashtu do t\u00eb reflektoj\u00eb edhe n\u00eb mosmarr\u00ebveshjet politike n\u00eb rajon dhe do t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb paqen. N\u00eb kushtet aktuale ndikimi i T\u00fcrkiye-s n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor \u00ebsht\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb nivelin e BE-s\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb faktor tjet\u00ebr q\u00eb parandalon nacionalist\u00ebt fanatik\u00eb serb\u00eb n\u00eb Mitrovic\u00eb dhe q\u00ebndrimin agresiv t\u00eb Serbis\u00eb jan\u00eb edhe nj\u00ebsit\u00eb e siguris\u00eb t\u00eb komunitetit nd\u00ebrkomb\u00ebtar q\u00eb veprojn\u00eb n\u00eb rajon. N\u00eb Kosov\u00eb ende gjenden 134 polic\u00eb t\u00eb EULEX (Misioni i Bashkimit Evropian p\u00ebr Sundim t\u00eb Ligjit n\u00eb Kosov\u00eb) dhe 3.500 forca paqeruajt\u00ebs t\u00eb NATO-s (KFOR- The Kosovo Force).<\/p>\n\n\n\n<p>[Prof. Dr. \u0130rfan Kaya \u00dclger, \u00ebsht\u00eb akademik n\u00eb Departamentin e Marr\u00ebdh\u00ebnieve Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Universitetit Kocaeli] <\/p>\n\n\n\n<p>Anadolu Agency <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Dr. \u0130rfan Kaya \u00dclger, n\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb p\u00ebr Anadolu Agency (AA) ka shkruar n\u00eb 3 pika shkaqet e tensioneve Kosov\u00eb-Serbi dhe skenar\u00ebt p\u00ebr zgjidhje. Pse ndodhi tensioni i fundit&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":39445,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-39462","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinionanaliza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39462"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39462"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39462\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39463,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39462\/revisions\/39463"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/39445"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39462"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39462"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39462"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}