{"id":40282,"date":"2023-08-16T16:46:27","date_gmt":"2023-08-16T14:46:27","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=40282"},"modified":"2023-08-16T16:46:28","modified_gmt":"2023-08-16T14:46:28","slug":"shkencetari-musliman-qe-vuri-themelet-e-mjekesise-moderne-ibn-sina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=40282","title":{"rendered":"Shkenc\u00ebtari musliman q\u00eb vuri themelet e mjek\u00ebsis\u00eb moderne: Ibn Sina"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/thumbs_b_c_e31a51b864970acc2168f3a4f79a9140.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"864\" height=\"486\" data-id=\"40283\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/thumbs_b_c_e31a51b864970acc2168f3a4f79a9140.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-40283\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/thumbs_b_c_e31a51b864970acc2168f3a4f79a9140.jpg 864w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/thumbs_b_c_e31a51b864970acc2168f3a4f79a9140-300x169.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/thumbs_b_c_e31a51b864970acc2168f3a4f79a9140-768x432.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 864px) 100vw, 864px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>I konsideruar si nj\u00eb nga mjek\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb bot\u00ebs kur ishte vet\u00ebm 21 vje\u00e7, Ibn Sina hodhi themelet e mjek\u00ebsis\u00eb moderne dhe shkroi shum\u00eb libra n\u00eb fusha si mjek\u00ebsi, fizik\u00eb dhe filozofi.<\/p>\n\n\n\n<p>I njohur si &#8220;Avicena&#8221; n\u00eb Per\u00ebndim, ai konsiderohet themeluesi i shkenc\u00ebs moderne mesjetare dhe udh\u00ebheq\u00ebsi i mjek\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas informacionit t\u00eb p\u00ebrpiluar nga Anadolu me rastin e Jav\u00ebs s\u00eb Avicen\u00ebs, e cila festohet \u00e7do vit n\u00eb jav\u00ebn e 3-t\u00eb t\u00eb gushtit, Avicena ka lindur n\u00eb vitin 980 n\u00eb fshatin Afshona, af\u00ebr Buharas\u00eb, Uzbekistan.<\/p>\n\n\n\n<p>Ibn Sina i cili edhe baban\u00eb e kishte shkenc\u00ebtar, n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re m\u00ebsoi gjeometrin\u00eb, fikhun (jurispodenc\u00ebn fetare) dhe njohurit\u00eb tjera fetare. Pasi e m\u00ebsoi Kur&#8217;anin p\u00ebrmend\u00ebsh n\u00eb mosh\u00ebn 10-vje\u00e7are, Ibn Sina iu drejtua fushave si logjika, fizika dhe filozofia n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re.<\/p>\n\n\n\n<p>Ibn Sina, i cili mori arsim mjek\u00ebsor pran\u00eb nj\u00eb mjeku t\u00eb quajtur Kushyar dhe t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen e t\u00eb gjith\u00ebve me inteligjenc\u00ebn e tij superiore, sh\u00ebroi Emirin e Buharas\u00eb, Nuh Mansurin, i cili u s\u00ebmur dhe nuk mundi t\u00eb sh\u00ebrohej nga mjek\u00ebt e pallatit, duke ia rikthyer sh\u00ebndetin e tij.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, Ibn Sina u b\u00eb mjeku i pallatit dhe pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb koh\u00ebs e kalonte n\u00eb bibliotek\u00ebn e pallatit, ku b\u00ebri shum\u00eb hulumtime.<\/p>\n\n\n\n<p>I njohur si \u201cAvicenna\u201d n\u00eb Per\u00ebndim dhe duke hedhur themelet e mjek\u00ebsis\u00eb moderne, Ibn Sina mori titullin doktor n\u00eb mosh\u00ebn 19-vje\u00e7are dhe u b\u00eb nj\u00eb nga mjek\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj n\u00eb bot\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn 21-vje\u00e7are.<\/p>\n\n\n\n<p>Duke zbuluar se gjaku \u00ebsht\u00eb nj\u00eb l\u00ebng q\u00eb mbart ushqim, Sina hapi terren t\u00eb ri n\u00eb fush\u00ebn e mjek\u00ebsis\u00eb, nga qarkullimi i madh dhe i vog\u00ebl i gjakut deri te zemra, barku dhe sistemi i valvulave.<\/p>\n\n\n\n<p>Duke p\u00ebrmendur ekzistenc\u00ebn e mikrobeve n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur nuk kishte mikroskop, Ibn Sina pretendoi se shkaku i transmetimit t\u00eb disa s\u00ebmundjeve mund t\u00eb ishin krijesat e padukshme. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kitab El-Shifa \u00ebsht\u00eb vepra m\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse e shkruar nga nj\u00eb person i vet\u00ebm<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>I njohur nga per\u00ebndimor\u00ebt si themeluesi i shkenc\u00ebs moderne mesjetare, udh\u00ebheq\u00ebsi i mjek\u00ebve dhe i njohur si &#8220;Mjeshtri i Madh&#8221;, Ibn Sina punoi gjithashtu n\u00eb fusha t\u00eb tilla si fizika dhe filozofia, nd\u00ebrsa shkroi m\u00eb shum\u00eb se 200 libra dhe m\u00eb shum\u00eb se 450 artikuj.<\/p>\n\n\n\n<p>Kitab el-Shifa (Libri i Sh\u00ebrimit), i shkruar nga Sina, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshkruar si vepra m\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse e shkruar nga nj\u00eb person i vet\u00ebm n\u00eb historin\u00eb njer\u00ebzore.<\/p>\n\n\n\n<p>Vepra e tij el-Kanun fi&#8217;t-Tib (Ligji i Mjek\u00ebsis\u00eb) u konsiderua si nj\u00eb nga enciklopedit\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb tij. Kjo vep\u00ebr ishte burimi i librave t\u00eb shkruar n\u00eb pothuajse \u00e7do gjuh\u00eb p\u00ebr 600 vjet dhe u p\u00ebrdor si tekst shkollor n\u00eb Montpellier dhe Louvain deri n\u00eb vitin 1650.<\/p>\n\n\n\n<p>Libri, i cili u m\u00ebsua deri n\u00eb shekullin 19-t\u00eb n\u00eb vendet lindore, p\u00ebrfshinte anatomin\u00eb dhe mjek\u00ebsin\u00eb parandaluese, ila\u00e7et e thjeshta, patologjin\u00eb, trajtimin me ila\u00e7e dhe metodat kirurgjikale, si dhe metodat e trajtimit t\u00eb krijuara nga kombinimi i barnave t\u00eb ndryshme.<\/p>\n\n\n\n<p>Sina, i cili gjithashtu shkroi p\u00ebr p\u00ebrmbytjet parahistorike, erozionin dhe shk\u00ebmbinjt\u00eb, b\u00ebri gjithashtu v\u00ebzhgime n\u00eb fush\u00ebn e astronomis\u00eb dhe b\u00ebri shpikje p\u00ebr astronomin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ibn Sina, i cili e kishte shkruar emrin e tij me shkronja t\u00eb arta n\u00eb bot\u00ebn e mjek\u00ebsis\u00eb, vdiq n\u00eb Hemedan n\u00eb vitin 1037, n\u00eb mosh\u00ebn 57-vje\u00e7are.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00ebr jet\u00ebn dhe vepr\u00ebn e tij u realizuan dokumentar\u00eb nga TUBITAK dhe TRT, si dhe u shkruan shum\u00eb libra nga autor\u00eb bot\u00ebror\u00eb rreth jet\u00ebs dhe vepr\u00ebs s\u00eb tij.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I konsideruar si nj\u00eb nga mjek\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb bot\u00ebs kur ishte vet\u00ebm 21 vje\u00e7, Ibn Sina hodhi themelet e mjek\u00ebsis\u00eb moderne dhe shkroi shum\u00eb libra n\u00eb fusha si&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40283,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-40282","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40282"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40282"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40282\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40284,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40282\/revisions\/40284"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40282"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40282"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40282"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}