{"id":40364,"date":"2023-09-13T14:47:38","date_gmt":"2023-09-13T12:47:38","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=40364"},"modified":"2023-09-13T14:47:39","modified_gmt":"2023-09-13T12:47:39","slug":"boshlleku-qe-ka-lene-franca-ne-afrike-mund-te-plotesohet-nga-turkiye-rusia-dhe-kina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=40364","title":{"rendered":"&#8220;Boshll\u00ebku q\u00eb ka l\u00ebn\u00eb Franca n\u00eb Afrik\u00eb mund t\u00eb plot\u00ebsohet nga T\u00fcrkiye, Rusia dhe Kina&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot_20230913_144552_Facebook.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1047\" height=\"589\" data-id=\"40365\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot_20230913_144552_Facebook.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-40365\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot_20230913_144552_Facebook.jpg 1047w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot_20230913_144552_Facebook-300x169.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot_20230913_144552_Facebook-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Screenshot_20230913_144552_Facebook-768x432.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1047px) 100vw, 1047px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>Lektorja e Departamentit p\u00ebr Studimet e Afrik\u00ebs n\u00eb Institutin e Studimeve Rajonale, t\u00eb Universitetit t\u00eb Shkencave Sociale t\u00eb Ankaras\u00eb, Dr. Elem Eyrice Tepeciklio\u011flu, lidhur me shtimin e grushteve t\u00eb shtetit n\u00eb koh\u00ebt e fundit n\u00eb ish-kolonit\u00eb franceze n\u00eb Afrik\u00eb, tha se &#8220;Vendet per\u00ebndimore nuk do t\u00eb jen\u00eb fuqit\u00eb e huaja alternative p\u00ebr afrikan\u00ebt, por vende si Rusia, Kina, India apo T\u00fcrkiye&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Tepeciklio\u011flu n\u00eb nj\u00eb prononcim p\u00ebr Anadolu foli p\u00ebr grushtet e shtetit t\u00eb p\u00ebrjetuara nj\u00ebri pas tjetrit n\u00eb vendet ish-koloniale franceze t\u00eb Afrik\u00ebs Per\u00ebndimore dhe Qendrore.<\/p>\n\n\n\n<p>Ajo t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen se me njoftimin m\u00eb 30 gusht se nj\u00eb grup ushtarak\u00ebsh mor\u00ebn qeverin\u00eb n\u00eb Gabon, vendin e Afrik\u00ebs Qendrore, seris\u00eb s\u00eb grushteve t\u00eb shtetit n\u00eb vendet ish-koloniale franceze iu shtua nj\u00eb e re. &#8220;N\u00eb Gabon dhe n\u00eb rajon ka nj\u00eb ndjenj\u00eb anti-franceze n\u00eb rritje. Kritikohet q\u00ebndrimi i lider\u00ebve francez\u00eb q\u00eb shikojn\u00eb nga lart. Pavar\u00ebsisht k\u00ebsaj, Franca \u00ebsht\u00eb ende nj\u00eb prej partner\u00ebve m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj tregtare t\u00eb Gabonit, nj\u00eb prej ish-kolonive t\u00eb saj. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga vendet, prania dhe mungesa e t\u00eb cil\u00ebs t\u00ebrheq shum\u00eb reagime n\u00eb rajon&#8221;, tha Tepeciklio\u011flu.<\/p>\n\n\n\n<p>Sipas saj, Rusia d\u00ebshiron t\u00eb rris\u00eb dominimin e saj n\u00eb Afrik\u00eb n\u00eb aspektin e burimeve natyrore dhe shitjes s\u00eb arm\u00ebve, por p\u00ebr shkak t\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb prioritet i saj nuk \u00ebsht\u00eb rajoni.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;N\u00eb Afrik\u00eb po formohet nj\u00eb boshll\u00ebk fuqie p\u00ebr shkak t\u00eb rritjes s\u00eb ndjenj\u00ebs anti-franceze. Rusia ka d\u00ebshir\u00eb ta plot\u00ebsoj\u00eb k\u00ebt\u00eb boshll\u00ebk por nuk \u00ebsht\u00eb aktore shum\u00eb efektive n\u00eb rajon. P\u00ebrve\u00e7se ka qen\u00eb nj\u00eb nga vendet m\u00eb aktive n\u00eb kontinent gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, \u00ebsht\u00eb avantazh i madh q\u00eb ajo nuk lidhet me kolonializmin. Por, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Rusia ka kompani private sigurie n\u00eb rajon, ajo tani ka prioritete t\u00eb tjera si kriza e Ukrain\u00ebs. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye ajo duhet t\u00eb transferoj\u00eb shumic\u00ebn e burimeve t\u00eb saj atje&#8221;, shpjegon Tepeciklio\u011flu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8220;Duhet t\u00eb diversifikohen aktor\u00ebt e politik\u00ebs s\u00eb jashtme n\u00eb rajon&#8221;<\/strong> <\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Kur shikohet se n\u00eb Afrik\u00eb jan\u00eb kryer grushte shteti nj\u00ebra pas tjetr\u00ebs dhe ndjenja anti-franceze \u00ebsht\u00eb rritur, kuptohet se populli \u00ebsht\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb liris\u00eb dhe d\u00ebshiron t\u00eb shp\u00ebtoj\u00eb nga kolonializmi&#8221;, tha Tepeciklio\u011flu duke shtuar se:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;N\u00eb Afrik\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb aktor\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb aspektin e politik\u00ebs s\u00eb jashtme, por nuk \u00ebsht\u00eb mir\u00eb p\u00ebr vendet e rajonit q\u00eb duan t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb t\u00eb varur ndaj tyre. N\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb Afrik\u00ebs ka arm\u00eb t\u00eb Rusis\u00eb t\u00eb mbetura nga periudha e Bashkimit Sovjetik. Kjo krijon marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb varur mes Rusis\u00eb dhe vendeve t\u00eb rajonit. Sepse b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr var\u00ebsi ndaj Rusis\u00eb n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet si modernizimi i arm\u00ebve, sigurimi i pjes\u00ebve rezerv\u00eb dhe trajnimi i ushtrin\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur arm\u00ebt&#8221;, tha ajo.<\/p>\n\n\n\n<p>Tepeciklio\u011flu n\u00ebnvizoi se vendet per\u00ebndimore nuk do t\u00eb shihen si fuqi t\u00eb huaja alternative n\u00eb vende si Gaboni, ku ndjenjat anti-franceze jan\u00eb n\u00eb rritje.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Vendet per\u00ebndimore nuk do t\u00eb jen\u00eb fuqit\u00eb e huaja alternative p\u00ebr afrikan\u00ebt, por vende si Rusia, Kina, India apo T\u00fcrkiye. Fal\u00eb k\u00ebsaj, ish-kolonit\u00eb franceze do t&#8217;i tregoj\u00eb Franc\u00ebs se nuk \u00ebsht\u00eb opsioni i vet\u00ebm. Diversifikimi i partner\u00ebve t\u00eb tregtis\u00eb s\u00eb jashtme \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb aspektin ekonomik. Franca ka nevoj\u00eb p\u00ebr burimet natyrore t\u00eb Afrik\u00ebs, por n\u00ebse k\u00ebto vende nuk i shesin burimet e tyre, ato do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb detyruara t\u00eb gjejn\u00eb alternativa t\u00eb reja&#8221;, potencon Tepeciklio\u011flu.<\/p>\n\n\n\n<p>Pasi iu referua pretendimeve se Franca po planifikon t\u00eb forcohet s\u00ebrish n\u00eb rajon duke ndryshuar qeverit\u00eb n\u00eb Afrik\u00eb, Tepeciklio\u011flu vler\u00ebson se &#8220;P\u00ebrpara grushtit t\u00eb shtetit n\u00eb Gabon m\u00eb 30 gusht, dihet se ka patur mosmarr\u00ebveshje mes familjes n\u00eb pushtet Bongo dhe Franc\u00ebs, por ende nuk ka prova se grushti i shtetit u mb\u00ebshtet nga ndonj\u00eb fuqi e jashtme. Duket sikur ushtria mori drejtimin sepse u krijuan kushtet e duhura&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8220;Populli n\u00eb Gabon mir\u00ebpriti me g\u00ebzim marrjen e qeveris\u00eb nga ushtria&#8221;<\/strong> <\/p>\n\n\n\n<p>Tepeciklio\u011flu rikujton se n\u00eb Gabon q\u00eb nga viti 1967 n\u00eb pushtet ndodhej familja Bongo dhe se n\u00eb vend t\u00eb Omar Bongo-s i cili nd\u00ebrroi jet\u00eb n\u00eb vitin 2009 pushteti kaloi te i biri i tij Ali Bongo. &#8220;Teksa ushtria kreu grushtin e shtetit, n\u00eb rend dite erdhi se qeveria q\u00eb ka qen\u00eb n\u00eb pushtet p\u00ebr shum\u00eb vite nuk p\u00ebrfaq\u00ebsonte m\u00eb popullin dhe ishte nj\u00eb qeverisje e keqe e p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb korrupsion dhe se n\u00eb vend po p\u00ebrjetohet nj\u00eb pabarazi e t\u00eb ardhurave. K\u00ebto kushte e b\u00ebn\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb q\u00eb ushtria t\u00eb merrte qeverisjen&#8221;, tha Tepeciklio\u011flu.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Zgjedhja p\u00ebr her\u00eb t\u00eb tret\u00eb si president e Ali Bongo-s nuk u mir\u00ebprit nga populli&#8221;, tha Tepeciklio\u011flu duke shtuar se &#8220;Populli nuk i besonte qeveris\u00eb aktuale. Zgjedhja e Ali Bongo-s p\u00ebr her\u00eb t\u00eb tret\u00eb si president u protestua dhe populli n\u00eb Gabon mir\u00ebpriti me g\u00ebzim t\u00eb madh marrjen e qeveris\u00eb nga ushtria&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Pas Sudanit, Malit, Burkina Fasos dhe Nigerit, m\u00eb 30 gusht n\u00eb Gabon ushtria njoftoi marrjen e qeveris\u00eb pas zgjedhjeve t\u00eb diskutueshme.<\/p>\n\n\n\n<p>Ali Bongo Ondimba, fitoi p\u00ebr her\u00eb t\u00eb tret\u00eb zgjedhjet presidenciale q\u00eb u mbajt\u00ebn m\u00eb 26 gusht. Administrata ushtarake e em\u00ebrtuar &#8220;Komiteti p\u00ebr Tranzicionin dhe Rivendosjen e Institucioneve&#8221; (CTRI) njoftoi anulimin e zgjedhjeve presidenciale t\u00eb mbajtura m\u00eb 26 gusht si dhe mbylljen e kufijve t\u00eb vendit.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb krye t\u00eb CTRI-s\u00eb u vendos komandanti i Gard\u00ebs s\u00eb Republik\u00ebs, gjenerali Brice Oligui Nguema.<\/p>\n\n\n\n<p>Familja Bongo drejtonte Gabonin prej 56 vitesh.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lektorja e Departamentit p\u00ebr Studimet e Afrik\u00ebs n\u00eb Institutin e Studimeve Rajonale, t\u00eb Universitetit t\u00eb Shkencave Sociale t\u00eb Ankaras\u00eb, Dr. Elem Eyrice Tepeciklio\u011flu, lidhur me shtimin e grushteve t\u00eb shtetit&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40365,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-40364","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinionanaliza"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40364"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=40364"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40364\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40366,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/40364\/revisions\/40366"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/40365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=40364"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=40364"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=40364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}