{"id":4090,"date":"2015-10-12T02:50:15","date_gmt":"2015-10-12T01:50:15","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=4090"},"modified":"2021-07-25T22:21:35","modified_gmt":"2021-07-25T20:21:35","slug":"mbajtjen-e-kongresit-te-manastirit-e-financoi-sulltani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=4090","title":{"rendered":"MBAJTJEN E KONGRESIT T\u00cb MANASTIRIT E FINANCOI SULLTANI"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #808080;\"><strong><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/timthumb-696x408.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-4091\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/timthumb-696x408.jpg\" alt=\"Kongresi i manastirit\" width=\"1084\" height=\"636\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/timthumb-696x408.jpg 1084w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/timthumb-696x408-300x176.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/timthumb-696x408-1024x601.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 1084px) 100vw, 1084px\" \/><\/a><\/strong><\/span><\/p>\n<p><strong>Nga: Frymzim DAUTI<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #808080;\"><strong>Edhe pse alfabeti i Stambollit, si alternativ e alfabetit arab p\u00ebr shkrimin e shqipes, u p\u00ebrhap n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb trevat shqiptare dhe u pranua nga shum\u00eb shqiptar\u00eb, kishte t\u00eb till\u00eb q\u00eb e refuzuan at\u00eb. M\u00eb t\u00eb z\u00ebsh\u00ebm n\u00eb refuzimin e p\u00ebrdorimit t\u00eb k\u00ebtij alfabeti ishte kleri katolik n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Historia e shtremb\u00ebruar shqiptare na m\u00ebson se Kongresi i Manastirit ishte vendimtar p\u00ebr p\u00ebrpilimin e alfabetit shqip. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb.<\/p>\n<div>Dihet se shqipja e shkruar (jo vet\u00ebm n\u00eb alfabetin arab) m\u00ebsohej shum\u00eb m\u00eb her\u00ebt n\u00eb shkollat n\u00eb Shqip\u00ebri. Shkolla n\u00eb Kor\u00e7\u00eb ishte hapur 20 vite p\u00ebrpara se t\u00eb mbahej Kongresi i Manastirit dhe aty shqipja m\u00ebsohej me alfabetin e Stambollit. Librat dhe revistat n\u00eb shqip botoheshin n\u00eb Stamboll q\u00eb prej vitit 1879. N\u00eb po k\u00ebt\u00eb vit u soll vendimi i qeveris\u00eb s\u00eb Perandoris\u00eb Osmane p\u00ebr p\u00ebrpilimin e alfabetit shqip. P\u00ebr kryerjen e k\u00ebsaj detyre u ngarkuan zyrtar\u00ebt shqiptar\u00eb q\u00eb vepronin n\u00eb Stamboll. Emrat e tyre jan\u00eb t\u00eb njohur p\u00ebr ne, p\u00ebrve\u00e7 nj\u00ebrit q\u00eb nuk p\u00ebrmendet nga \u201chistorian\u00ebt\u201d zyrtar shqiptar\u00eb. \u00cbsht\u00eb fjala p\u00ebr kryetarin e shoqat\u00ebs shqiptare t\u00eb Stambollit- Ferid Pash\u00eb Vlora. (Ferid Pasha nuk p\u00ebrmendet pasi ai u em\u00ebrua kryeminist\u00ebr i Perandoris\u00eb Osmane pik\u00ebrisht p\u00ebr shkak se p\u00ebrfaq\u00ebsonte lobin shqiptar. Ai po ashtu nuk p\u00ebrmendet pasi q\u00eb ishte edhe kush\u00ebri i par\u00eb i Ismail Bej Qemalit). Pasi q\u00eb zyrtar\u00ebt shqiptar-osman e p\u00ebrpiluan alfabetin (e Stambollit), ata nj\u00eb kopje ia d\u00ebrguan edhe Sulltan Abdulhamidit t\u00eb II, me q\u00ebllim q\u00eb ta informonin p\u00ebr suksesin e arritur. Sulltani at\u00eb lajm e priti me g\u00ebzim, bile ai shprehu interesim q\u00eb t\u00eb m\u00ebsonte t\u00eb shkruaj shqipen me alfabetin e ri. K\u00ebt\u00eb e d\u00ebshmon Mit\u2019hat Frash\u00ebri te broshura e shkruar p\u00ebr Naim Frash\u00ebrin dhe po ashtu Ekrem Vlora n\u00eb kujtimet e tija. K\u00ebta t\u00eb dy ishin nip\u00ebr t\u00eb p\u00ebrpiluesve t\u00eb alfabetit t\u00eb Stambollit, gjegj\u00ebsisht t\u00eb Sami Frash\u00ebrit dhe Ferid Pash\u00ebs, dhe prandaj d\u00ebshmia e tyre mund t\u00eb pranohet si e besueshme.\u00a0 Po ashtu mund t\u00eb supozojm\u00eb q\u00eb Sulltan Abdulhamiti i II e fliste shqipen pasi n\u00eb pallatin e tij, gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs, ai ishte i shoq\u00ebruar nga shqiptar\u00ebt dhe prandaj shprehte d\u00ebshir\u00eb q\u00eb t\u00eb m\u00ebsonte drejtshkrimin e shqipes.<\/div>\n<p>Edhe pse alfabeti i Stambollit, si alternativ e alfabetit arab p\u00ebr shkrimin e shqipes, u p\u00ebrhap n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb trevat shqiptare dhe u pranua nga shum\u00eb shqiptar\u00eb, kishte t\u00eb till\u00eb q\u00eb e refuzuan ate. M\u00eb t\u00eb z\u00ebsh\u00ebm n\u00eb refuzimin e p\u00ebrdorimit t\u00eb k\u00ebtij alfabeti ishte kleri katolik n\u00eb Shqip\u00ebri. Ata dirigjoheshin nga perandoria katolike e Austro-Hungaris\u00eb dhe prandaj insistonin n\u00eb shkrimin e shqipes me alfabet latin. Kishte edhe shqiptar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb financoheshin nga Austro-Hungaria dhe t\u00eb cil\u00ebt insistonin n\u00eb shkrimin e shqipes me alfabet latin. Nj\u00ebri prej tyre ishte Faik Konica, i\u00a0 cili n\u00eb revist\u00ebn \u201cAlbania\u201d p\u00ebrdorte alfabetin kroat p\u00ebr shkrimin e shqipes.<\/p>\n<p>Shkrimi i shqipes me alfabet latin i zem\u00ebronte autor\u00ebt e alfabetit t\u00eb Stambollit, t\u00eb cil\u00ebt kishin dh\u00ebn\u00eb mund p\u00ebr p\u00ebrhapjen e atij alfabeti tek shqiptar\u00ebt. Prandaj dhe kishte polemika n\u00eb shtypin e koh\u00ebs q\u00eb mos t\u00eb p\u00ebrdoret alfabeti latin por vet\u00ebm alfabeti i Stambollit. N\u00eb nj\u00eb let\u00ebr t\u00eb Mit\u2019hat Frash\u00ebrit d\u00ebrguar Faik Konic\u00ebs, kritikohej ashp\u00ebr tentimi i propagand\u00ebs q\u00eb b\u00ebnte revista Albania n\u00eb p\u00ebrhapjen e alfabetit latin p\u00ebr shkrimin e shqipes. Mit\u2019hati mes tjerash shkruante:\u00a0<em>\u201cQe nj\u00ebzet vjet e t\u00ebhu Shqip\u00ebtar\u00ebt zgjodhn\u00eb nj\u00eb pal\u00eb shkronja t\u00eb cilat sot m\u00eb tep\u00ebr se 50 000 njer\u00ebz i njohin t\u00eb tyre. Shkronjat q\u00eb zgjodhi shoq\u00ebri e Stambollit s\u2019kan\u00eb as sa nj\u00eb qime t\u00eb met\u00eb: jan\u00eb t\u00eb lehta, t\u00eb bukura, t\u00eb thjeshta dhe t\u00eb mbaruara. [\u2026] Abetareja jon\u00eb ka mir\u00ebsin\u00eb q\u00eb \u00e7\u2019do letr\u00eb t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb z\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, e \u00e7\u2019do z\u00eb ka nj\u00eb shkronj\u00ebz\u00eb p\u00ebr t\u00eb; s\u2019ka m\u2019e r\u00ebnd\u00eb e m\u2019 e sh\u00ebmtuar\u00eb gj\u00eb se sa t\u00eb bashkojm\u00eb dy a tri shkronj\u00ebza p\u00ebr t\u00eb nxjerr nj\u00eb z\u00eb.[\u2026] Shqip\u00ebtar\u00ebt shkronj\u00ebzat i kan\u00eb: ay q\u00eb s\u2019i di le t\u00eb m\u00ebsoj!\u201d.<strong>\u00a0<\/strong><\/em>Mir\u00ebpo veprimet e Konic\u00ebs n\u00eb at\u00eb koh\u00eb dirigjoheshin nga propaganda austriake dhe ai vazhdonte me avazin e vjet\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1908, pas hyrjes n\u00eb fuqi t\u00eb Kushtetut\u00ebs s\u00eb Perandoris\u00eb Osmane, u formuan disa klube shqiptare. Nj\u00ebri nga klubet e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb shqiptar\u00ebve u formua n\u00eb Manastir, i njohur si Klubi i Shqiptar\u00ebve \u201cBashkim\u201d. Pasi e formuan klubin, ata menj\u00ebher\u00eb e informuan me telegram edhe Sulltanin. N\u00eb gjuh\u00ebn diplomatike ky telegram ndaj Sulltanit n\u00ebnkuptonte se ata k\u00ebrkonin ndihm\u00eb financiare p\u00ebr realizimin e q\u00ebllimeve t\u00eb tyre. Mir\u00ebpo p\u00ebr shkak t\u00eb hyrjes n\u00eb fuqi t\u00eb kushtetut\u00ebs, kompetencat absolute t\u00eb Sulltanit i takonin s\u00eb kaluar\u00ebs. Buxheti i shtetit tani aprovohej nga parlamenti, i cili parlament po ashtu e zgjidhte edhe qeverin\u00eb. Prandaj Sulltani p\u00ebr ta ndihmuar financiarisht k\u00ebt\u00eb klub, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb sa m\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr, kishte vet\u00ebm nj\u00eb mund\u00ebsi legale. Ajo mund\u00ebsi ishte financimi i klubit shqiptar nga pasuria e tij personale. Me k\u00ebt\u00eb rast Sulltani i d\u00ebrgoi klubit t\u00eb Manastirit 100 lira nga pasuria e tij. K\u00ebt\u00eb lajm e konfirmon edhe gazeta \u201cLirija\u201d e Mit\u2019hat Frash\u00ebrit n\u00eb nj\u00eb artikull:\u00a0<em>\u201cM\u00eb 16 t\u00eb gushtit (F.D. viti 1908) Pleq\u00ebsia e Bashkimit i \u00e7oi nj\u00eb tejshkrim L.M. s\u00eb T. Sulltanit, me an\u00eb t\u00eb Shkronj\u00ebsit (F.D. sekretarit) t\u00eb Par\u00eb. Dy dit\u00eb m\u00eb pastaj Sulltani me an\u00eb t\u00eb Shkronj\u00ebsit d\u00ebrgoj p\u00ebrgjigje dhe nj\u00eb dhurat\u00eb 100 lirash. Klubi i b\u00ebri nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb bukur\u00eb ku i fal\u00eb t\u00eb Lart\u00eb Madh\u00ebsis\u00eb s\u00eb Tij nga kjo dashuri q\u2019i r\u00ebfeu kombit Shqip\u00ebtar q\u00eb ka qen\u00eb gjith\u00ebnj\u00eb kaq besnik t\u00eb Mbret\u00ebrija dhe f\u00ebmija Osmanli.\u201d<\/em>.<strong>\u00a0<\/strong>Sulltani e ve\u00e7oi p\u00ebr ta ndihmuar financiarisht klubin n\u00eb fjal\u00eb pasi q\u00eb ishte i informuar p\u00ebr iniciativ\u00ebn e tyre. Sulltani ishte po ai i nj\u00ebjti q\u00eb e kishte p\u00ebrkrahur iniciativ\u00ebn e p\u00ebrpilimit t\u00eb alfabetit shqip nga zyrtar\u00ebt shqiptar-osman para 30 viteve. Nga artikulli n\u00eb fjal\u00eb kuptojm\u00eb q\u00eb 100 lirat n\u00eb llogari t\u00eb klubit t\u00eb Manastirit u d\u00ebrguan m\u00eb 18 gusht 1908. N\u00eb p\u00ebrllogaritje me kalendarin e sot\u00ebm kjo dat\u00eb i bie diku m\u00eb 1 shtator 1908. Shuma prej 100 lirash n\u00eb p\u00ebrllogaritje t\u00eb sotme ka vler\u00eb 400.000 dollar. Kjo shum\u00eb parash ishte m\u00eb se e mjaftueshme p\u00ebr ftimin e p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb klubeve shqiptare nga t\u00eb gjitha trojet shqiptare dhe t\u00eb diaspor\u00ebs me q\u00ebllim t\u00eb mbajtjes s\u00eb kongresit p\u00ebr alfabetin e shqipes n\u00eb Manastir. Menj\u00ebher\u00eb pas sigurimit t\u00eb mjeteve financiare u caktua data p\u00ebr mbajtjen e kongresit dhe u ftuan p\u00ebrfaq\u00ebsuesit q\u00eb t\u00eb marrin pjes\u00eb m\u00eb 14 n\u00ebntor 1908 n\u00eb Manastir.<\/p>\n<p>Nd\u00ebr t\u00eb ftuarit ishte edhe Faik Konica. Mir\u00ebpo Konica insistonte n\u00eb mbajtjen e nj\u00eb Kongresi p\u00ebr alfabetin e shqipes me financim t\u00eb Austro-Hungaris\u00eb. Atij nuk i p\u00eblqeu ideja e mbajtjes s\u00eb kongresit n\u00eb Manastir me financim t\u00eb Sulltanit. Prandaj n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb merrte pjes\u00eb n\u00eb Kongresin e Manastirit, Konica i ofendonte pjes\u00ebmarr\u00ebsit n\u00eb at\u00eb Kongres. Ftesa drejtuar Konic\u00ebs nga Hristo Qiriazi n\u00eb em\u00ebr t\u00eb Klubit t\u00eb Manastirt kishte k\u00ebt\u00eb p\u00ebrmbajtje:\u00a0<em>\u201cI dashur M\u00ebm\u00ebdhetar, [\u2026.] u b\u00ebjm\u00eb t\u00eb njohur se kombi yn\u00eb ka nevoj\u00eb t\u00eb madhe, p\u00ebr njer\u00ebz t\u00eb k\u00ebtij, si dhe zot\u00ebrija juaj p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb funt k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtje aq t\u00eb v\u00ebjuer\u00eb. Mbesojm\u00eb se lutja jon\u00eb do t\u00eb d\u00ebgjohet dhe do tu kemi nga t\u00eb par\u00ebt nd\u00eb k\u00ebt\u00eb pun\u00eb.[\u2026]\u201d<\/em>. Konica nga ana e tij Kongresin e Manastirit e quante Kongresi i Shqiptar\u00ebve Xhonturq dhe n\u00eb p\u00ebrgjigjen e ftes\u00ebs n\u00eb mes tjerave shkruante:\u00a0<em>\u201cNj\u00eb Kongres\u00eb p\u00ebr aben\u00eb (F.D. alfabetin) do t\u00eb mblidhet, mos kini frik\u00eb. Po \u201cthe right Congress, by the right men, in the right time, at the right place\u201d. U a p\u00ebrktheni k\u00ebta fjal\u00eb pilaf\u00e7ive turq dhe k\u00ebmb\u00eb-l\u00ebpinj\u00ebsve t\u00eb krishter\u00eb q\u00eb kini mbledhur m\u00eb aq nxitim aty n\u00eb Maqedhoni\u00eb. Nj\u00eb gj\u00eb m\u00eb p\u00eblqen te i vet\u00eb-th\u00ebni \u201ckongres\u201d t\u2019uaj: ana poetike e tij. Jini m\u00eb t\u00eb shum\u00ebt \u00e7oban\u00eb,[\u2026]\u201d.<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb Kongresin e Manastirit, me insistim t\u00eb klerit katolik, u pranua q\u00eb shqipja t\u00eb shkruhej edhe me alfabetin latin. Ky vendim me pastaj zgjoi reagime negative tek shqiptar\u00ebt mysliman. Ata tani refuzonin q\u00eb n\u00eb shkolla shqipja t\u00eb m\u00ebsohej edhe me ate alfabet. Qeveria osmane, p\u00ebr t\u2019i balancuar kund\u00ebrshtimet n\u00eb mes shqiptar\u00ebve, lejoi q\u00eb n\u00eb shkollat publike shqipja t\u00eb m\u00ebsohej ashtu sikur q\u00eb do t\u00eb vendosin vendasit, qoft\u00eb me shkronja arabe, latine apo t\u00eb alfabetit t\u00eb Stambollit. Me r\u00ebnd\u00ebsi ishte q\u00eb t\u00eb iu mund\u00ebsohej t\u00eb m\u00ebsonin n\u00eb shqip ata q\u00eb e d\u00ebshironin at\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga: Frymzim DAUTI Edhe pse alfabeti i Stambollit, si alternativ e alfabetit arab p\u00ebr shkrimin e shqipes, u p\u00ebrhap n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb trevat shqiptare dhe u pranua nga shum\u00eb shqiptar\u00eb,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4091,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-4090","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4090"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4090"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4090\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36327,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4090\/revisions\/36327"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4091"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4090"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4090"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4090"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}