{"id":41410,"date":"2024-06-25T19:58:32","date_gmt":"2024-06-25T17:58:32","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=41410"},"modified":"2024-06-25T19:58:34","modified_gmt":"2024-06-25T17:58:34","slug":"pallatet-osmane-te-shpendeve-kane-ruajtur-bukurine-e-tyre-prej-5-shekujsh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=41410","title":{"rendered":"&#8220;Pallatet osmane t\u00eb shpend\u00ebve&#8221; kan\u00eb ruajtur bukurin\u00eb e tyre prej 5 shekujsh"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/thumbs_b_c_b87a37dfe787d38432bcd30975340d89.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"864\" height=\"486\" data-id=\"41409\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/thumbs_b_c_b87a37dfe787d38432bcd30975340d89.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-41409\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/thumbs_b_c_b87a37dfe787d38432bcd30975340d89.jpg 864w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/thumbs_b_c_b87a37dfe787d38432bcd30975340d89-300x169.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/thumbs_b_c_b87a37dfe787d38432bcd30975340d89-768x432.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 864px) 100vw, 864px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>ADEM KUTUCU<\/p>\n\n\n\n<p>Sht\u00ebpit\u00eb e zogjve, t\u00eb cilat u nd\u00ebrtuan n\u00eb muret e disa xhamive, medreseve dhe varreve n\u00eb Perandorin\u00eb Osmane q\u00eb nga shekulli i 16-t\u00eb me q\u00ebllimin p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebrbyer si fole p\u00ebr zogjt\u00eb, ende sot presin shum\u00eb lloje zogjsh.<\/p>\n\n\n\n<p>Strukturat, t\u00eb cilat u krijuan si vepra t\u00eb mendimit estetik si n\u00eb aspektin arkitekturor, ashtu edhe at\u00eb njer\u00ebzor, shihen gjithashtu edhe si simbole t\u00eb dhembshuris\u00eb s\u00eb treguar ndaj gjallesave n\u00eb qytet\u00ebrimin osman.<\/p>\n\n\n\n<p>Pallatet e shpend\u00ebve, t\u00eb nd\u00ebrtuara p\u00ebr t\u00eb strehuar shum\u00eb lloje zogjsh si harabela, p\u00ebllumba dhe c\u00ebrloj\u00eb, u nd\u00ebrtuan n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb veprave arkitekturore q\u00eb ishin t\u00eb ekspozuara kryesisht n\u00eb pjes\u00ebt q\u00eb shikojn\u00eb drit\u00ebn e diellit dhe jo t\u00eb ekspozuara ndaj er\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; &#8220;Sht\u00ebpit\u00eb e shpend\u00ebve tregojn\u00eb shijen arkitekturore dhe estetike t\u00eb periudh\u00ebs n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn jan\u00eb nd\u00ebrtuar&#8221; <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus1_.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"500\" data-id=\"41411\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus1_.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-41411\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus1_.jpg 750w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus1_-300x200.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus1_-105x70.jpg 105w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>Historiani dhe shkrimtari Mehmet Dilbaz n\u00eb nj\u00eb prononcim p\u00ebr Anadolu foli p\u00ebr historin\u00eb e pallateve otomane t\u00eb shpend\u00ebve, q\u00ebllimin e nd\u00ebrtimit t\u00eb tyre, r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e tyre nga e kaluara n\u00eb t\u00eb sotmen dhe se si k\u00ebto vepra ndikuan n\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb tjera.<\/p>\n\n\n\n<p>Duke th\u00ebn\u00eb se pallatet e zogjve n\u00eb Perandorin\u00eb Osmane ishin n\u00eb fakt vepra t\u00eb nj\u00eb tradite dhe kulture sh\u00ebrbyese t\u00eb lidhur me Islamin, Dilbaz tha: &#8220;N\u00eb baz\u00ebn e historis\u00eb \u00ebsht\u00eb nevoja p\u00ebr t\u00eb mos mbyllur librin e veprave. Si\u00e7 ka th\u00ebn\u00eb profeti n\u00eb nj\u00eb hadith t\u00eb famsh\u00ebm n\u00eb fen\u00eb islame se &#8216;Dituria, nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb i mbar\u00eb dhe nj\u00eb vep\u00ebr e mir\u00eb&#8217; jan\u00eb disa gj\u00ebra q\u00eb mund t&#8217;i shp\u00ebtojn\u00eb njer\u00ebzit pasi t\u00eb vdesin&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Ai tha se gjat\u00eb periudhave kur arti islam turk ishte n\u00eb kulmin e tij n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb osmane u rrit nd\u00ebrgjegj\u00ebsimi p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb t\u00eb vazhduesh\u00ebm p\u00ebrfitimin (dobin\u00eb) dhe se u krijuan shum\u00eb fondacione (p\u00ebr sh\u00ebrbim) p\u00ebr vazhdimin e jet\u00ebs shoq\u00ebrore.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn jan\u00eb kryer studime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr ushqyerjen dhe strehimin e kafsh\u00ebve endacake, u shpreh Dilbaz. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus3_.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"500\" data-id=\"41412\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus3_.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-41412\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus3_.jpg 750w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus3_-300x200.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus3_-105x70.jpg 105w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>&#8220;Zoti ka disa krijesa memec\u00eb (q\u00eb nuk flasin). Disa struktura jan\u00eb projektuar p\u00ebr t\u00eb strehuar zogjt\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht gjat\u00eb muajve t\u00eb dimrit. Nuk dihet sakt\u00ebsisht se kur \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar sht\u00ebpia e par\u00eb e zogjve n\u00eb Istanbul. T\u00eb gjith\u00eb e din\u00eb historin\u00eb e keqe t\u00eb Istanbulit, nj\u00eb t\u00ebrmet, dy zjarre. Prandaj, p\u00ebr fat t\u00eb keq, nuk ka sht\u00ebpi zogjsh prej druri q\u00eb kan\u00eb mbijetuar deri n\u00eb dit\u00ebt e sotme. Por, mund t\u00eb shihen sht\u00ebpi zogjsh t\u00eb gdhendura n\u00eb gur ose mermer. Mund t\u00eb hasni n\u00eb sht\u00ebpi zogjsh t\u00eb nd\u00ebrtuara n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb ndryshme t\u00eb qytetit q\u00eb nga koha e Sulltan Sulejmanit t\u00eb Madh\u00ebrish\u00ebm. Arti estetik osman n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ka bartur shum\u00eb gj\u00ebra deri n\u00eb dit\u00ebt e sotme&#8221;, tha ai.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; &#8220;Pallatet osmane t\u00eb shpend\u00ebve ishin nj\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsi estetike, shum\u00eb nga detajet e t\u00eb cilave i kemi humbur sot&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Ai thot\u00eb se sht\u00ebpit\u00eb e shpend\u00ebve n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi ishin prej tulle ose guri, por q\u00eb shembujt e par\u00eb ishin prej druri. &#8220;Pallatet osmane t\u00eb shpend\u00ebve ishin nj\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsi estetike q\u00eb ne n\u00eb dit\u00ebt e sotme kemi humbur shum\u00eb detaje. Paraardh\u00ebsit tan\u00eb sikur t&#8217;i kishin nd\u00ebrtuar k\u00ebto pallate vet\u00ebm me qasjen q\u00eb zogjt\u00eb mund t\u00eb hynin n\u00eb to, t\u00eb q\u00ebndronin k\u00ebtu n\u00eb ver\u00eb dhe n\u00eb dim\u00ebr, t\u00eb vendosnin vez\u00ebt ose q\u00eb t\u00eb mbroheshin nga i ftohti, bora dhe shiu, do t\u00eb kishin nd\u00ebrtuar ato vet\u00ebm kat\u00ebr mure&#8221;, tha Dilbaz.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Duke qen\u00eb se paraardh\u00ebsit tan\u00eb kishin shije estetike, ata i b\u00ebn\u00eb k\u00ebto sht\u00ebpi zogjsh me eleganc\u00eb dhe detaje n\u00eb p\u00ebrputhje me elementet arkitekturore t\u00eb periudh\u00ebs n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn u nd\u00ebrtuan. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, sht\u00ebpit\u00eb e shpend\u00ebve q\u00eb kan\u00eb mbijetuar n\u00eb dit\u00ebt e sotme, tregojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb qart\u00eb shijen arkitekturore dhe estetike t\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb tyre n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn jan\u00eb nd\u00ebrtuar&#8221;, thekson ai. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-4 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus4_.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"500\" data-id=\"41413\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus4_.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-41413\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus4_.jpg 750w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus4_-300x200.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus4_-105x70.jpg 105w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>Dilbaz tha se muajt e dimrit ishin m\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr n\u00eb shekujt e m\u00ebparsh\u00ebm dhe mbulesa e bor\u00ebs q\u00ebndronte e pashkrir\u00eb nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. &#8220;Sht\u00ebpit\u00eb e zogjve nuk nd\u00ebrtohen vet\u00ebm p\u00ebr k\u00ebnaq\u00ebsi estetike. Dyqind vjet m\u00eb par\u00eb, n\u00eb Istanbul kishte dim\u00ebra shum\u00eb t\u00eb ftoht\u00eb. N\u00eb klimat ku mbulesa e bor\u00ebs nuk ik\u00ebn p\u00ebr dy muaj gjat\u00eb dimrave t\u00eb ftoht\u00eb, sht\u00ebpit\u00eb e zogjve ishin i vetmi mjedis n\u00eb t\u00eb cilin k\u00ebta zogj mund t\u00eb hynin, t\u00eb strehoheshin dhe t\u00eb vazhdonin jet\u00ebn e tyre&#8221;, tregon historiani Dilbaz.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; &#8220;N\u00eb bot\u00eb nuk ka asnj\u00eb qasje sh\u00ebrbimi q\u00eb t\u00eb jet\u00eb aq i detajuar sa i yni&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Dilbaz thot\u00eb se kultura e sh\u00ebrbimit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tradit\u00eb e dal\u00eb nga qytet\u00ebrimi osman. &#8220;N\u00eb Rom\u00ebn e lasht\u00eb nuk kishte asnj\u00eb kultur\u00eb sh\u00ebrbimi (vak\u00ebf-fondacion). Sot shtetet moderne, pasi kuptuan logjik\u00ebn e sh\u00ebrbimit (vak\u00ebfit) t\u00eb Perandoris\u00eb Osmane, krijuan sh\u00ebrbime brenda vetes dhe filluan disa pun\u00eb bamir\u00ebsie n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb. Por, ata kurr\u00eb nuk pat\u00ebn nj\u00eb kuptim sh\u00ebrbimi aq t\u00eb detajuar sa ky i yni. Krijohet nj\u00eb fondacion dhe ofron bursa arsimi jasht\u00eb vendit&#8221;, tha ai. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-5 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus2_.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"500\" data-id=\"41414\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus2_.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-41414\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus2_.jpg 750w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus2_-300x200.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/06_2024_25062024_kus2_-105x70.jpg 105w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>&#8220;Por, ne po krijojm\u00eb nj\u00eb fondacion (sh\u00ebrbim) p\u00ebr t\u00eb ushqyer kafsh\u00ebt e rrug\u00ebve, apo harabel\u00ebt. Krijojm\u00eb vak\u00ebf p\u00ebr t\u00eb trajtuar krah\u00ebt thyer t\u00eb lejlek\u00ebve. N\u00eb qytetin Bursa po nd\u00ebrtojm\u00eb spital p\u00ebr lejlek\u00eb. Deri m\u00eb tani un\u00eb nuk kam par\u00eb nj\u00eb shembull t\u00eb till\u00eb. Pra, n\u00eb bot\u00eb nuk ka nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb. Sikur t\u00eb kishte do ia shpjegonim t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebs p\u00ebrmes mediave. Nuk ka aq t\u00eb detajuar sa ne&#8221;, vler\u00ebson Dilbaz.<\/p>\n\n\n\n<p>Historiani dhe shkrimtari Dilbaz n\u00ebnvizon se qytet\u00ebrimi osman nuk ishte materialist dhe shtoi se edhe pse kan\u00eb kaluar shekuj fondacionet e krijuara i sh\u00ebrbejn\u00eb njer\u00ebzimit. Sht\u00ebpit\u00eb e shpend\u00ebve, shembuj t\u00eb t\u00eb cilave mund t\u00eb shihen n\u00eb shum\u00eb lagje t\u00eb Istanbulit, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb gadishullin historik, em\u00ebrtohen si &#8220;Pallati i Zogjve&#8221;, &#8220;K\u00ebshtjella e Zogjve&#8221;, &#8220;Pallati i Harabel\u00ebve&#8221; dhe &#8220;Sht\u00ebpia e P\u00ebllumbave&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Kuptohet se \u00ebsht\u00eb treguar kujdes q\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e zogjve t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb shumic\u00ebn e rasteve ato jan\u00eb punuar me tulla dhe gur\u00eb, t\u00eb jen\u00eb t\u00eb mbrojtura nga era, dielli dhe shiu.<\/p>\n\n\n\n<p>Shembujt e sht\u00ebpive t\u00eb zogjve n\u00eb Istanbul mund t\u00eb shihen n\u00eb shum\u00eb nd\u00ebrtesa historike t\u00eb tilla si xhamia &#8216;Valide Sultan&#8217; n\u00eb \u00dcsk\u00fcdar, xhamia &#8216;Ayazma&#8217; n\u00eb \u00dcsk\u00fcdar, xhamia &#8216;Ey\u00fcp Sultan&#8217;, xhamia &#8216;Bali Pasha&#8217;, xhamia &#8216;Shehzade&#8217;, Varri i Sulltan Mustafait t\u00eb Tret\u00eb, xhamia e madhe &#8216;Selimiye&#8217;, Medreseja Seyyid Hasan Pash\u00ebs, shkolla &#8216;Sulltan Mahmud I&#8217; dhe Biblioteka Komb\u00ebtare e dor\u00ebshkrimeve.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ADEM KUTUCU Sht\u00ebpit\u00eb e zogjve, t\u00eb cilat u nd\u00ebrtuan n\u00eb muret e disa xhamive, medreseve dhe varreve n\u00eb Perandorin\u00eb Osmane q\u00eb nga shekulli i 16-t\u00eb me q\u00ebllimin p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebrbyer&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":41409,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-41410","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41410"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41410"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41410\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41415,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41410\/revisions\/41415"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/41409"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41410"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41410"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41410"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}