{"id":557,"date":"2015-07-20T23:26:50","date_gmt":"2015-07-20T22:26:50","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=557"},"modified":"2015-07-21T00:39:12","modified_gmt":"2015-07-20T23:39:12","slug":"kush-di-dicka-per-kishat-si-quhet-ky-artefakt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=557","title":{"rendered":"Kush di di\u00e7ka p\u00ebr kishat \u2013 si quhet ky artefakt?"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11774358_1458761787779741_378653800_n.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-560\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11774358_1458761787779741_378653800_n.jpg\" alt=\"11774358_1458761787779741_378653800_n\" width=\"777\" height=\"567\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11774358_1458761787779741_378653800_n.jpg 777w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11774358_1458761787779741_378653800_n-300x219.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11774358_1458761787779741_378653800_n-104x75.jpg 104w\" sizes=\"(max-width: 777px) 100vw, 777px\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Nga: Isa Mulaj <\/strong><\/p>\n<p>Ky q\u00eb e shihni n\u00eb fotografin\u00eb e m\u00ebposhtme, \u00ebsht\u00eb guri i formuar nga uj\u00ebrat termale t\u00eb cilat kan\u00eb g\u00ebrryer gur\u00ebt tjer\u00eb dhe pjes\u00ebt tjera t\u00eb tok\u00ebs. \u00cbsht\u00eb guri relativisht i but\u00eb q\u00eb mund t\u00eb gdhendet edhe me s\u00ebpat\u00eb ose sqepar. P\u00ebr ta identifikuar m\u00eb leht\u00eb, shum\u00eb kush e quan \u201casi guri me bira; ve\u00e7 n\u2019Ilinxhe kas qasi\u201d, nd\u00ebrsa un\u00eb dhe disa t\u00eb tjer\u00eb e quajm\u00eb \u201cgurdjathi i Zvicr\u00ebs.\u201d \u00cbsht\u00eb i gjat\u00ebsis\u00eb rreth 70 centimetra, me nj\u00eb bisht t\u00eb zgjatur si tas i madh, dhe e kam n\u00eb posedim personal. Ka qen\u00eb i vendosur si guri i thjesht\u00eb n\u00eb murin 80 centimetra t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb xhamis\u00eb, e cila \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb vitin 1861 dhe ishte djegur nga serb\u00ebt m\u00eb 04 prill 1999. Kur e pash\u00eb k\u00ebt\u00eb t\u00eb ket\u00eb dal\u00eb nga muri i xhamis\u00eb, e pyeta: kryepun\u00ebtorin e firm\u00ebs q\u00eb b\u00ebnte rind\u00ebrtimin e xhamis\u00eb:<br \/>\n&#8211; A e marr k\u00ebt\u00eb guri se m\u00eb duhet di\u00e7ka?<br \/>\n&#8211; Pik\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb lloj guri nuk b\u00ebn\u00eb ta marr\u00ebsh sepse \u00ebsht\u00eb i leht\u00eb p\u00ebr t\u2019u ghdendur. \u00cbsht\u00eb m\u00eb i mir\u00eb p\u00ebr ne si murator\u00eb ta p\u00ebrdorim se sa k\u00ebta gur\u00ebt g\u00ebleqeror, granit dhe t\u00eb mermerit q\u00eb jan\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb fort\u00eb.<br \/>\n&#8211; \u00cbsht\u00eb gur kishe, i kaurr\u00ebve! Kjo q\u00eb po rind\u00ebrtohet \u00ebsht\u00eb muze xhamije. Nuk b\u00ebn\u00eb ta ngat\u00ebrrojm\u00eb xhamin\u00eb me gj\u00ebra t\u00eb kaurr\u00ebve! Un\u00eb ua solla k\u00ebt\u00eb epigrafin e xhamis\u00eb dhe e pastrova me acid klorhidrik. \u00c7ka \u00ebsht\u00eb e xhamis\u00eb, e ruaj p\u00ebr xhami. \u00c7ka \u00ebsht\u00eb p\u00ebr kish\u00eb, do ta ruaj p\u00ebr kish\u00eb. \u00c7ka nuk i p\u00ebrket asnj\u00ebr\u00ebs, m\u00eb perket mua!<br \/>\n&#8211; E po, merre at\u00ebher\u00eb. Paska me p\u00ebrb\u00ebrje t\u00eb till\u00eb mjaft t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n<div id=\"attachment_573\" style=\"width: 848px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11780396_1458776721111581_697582878_n.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-573\" class=\" wp-image-573\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11780396_1458776721111581_697582878_n.jpg\" alt=\"Foto 1: \u201cGuri i Pag\u00ebzimit\u201d, v\u00ebrehet kupa n\u00eb form\u00eb t\u00eb tasit  Foto 2: Autori te \u201cGuri i Pag\u00ebzimit\u201d \" width=\"838\" height=\"547\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11780396_1458776721111581_697582878_n.jpg 960w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11780396_1458776721111581_697582878_n-300x196.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11780396_1458776721111581_697582878_n-84x55.jpg 84w\" sizes=\"(max-width: 838px) 100vw, 838px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-573\" class=\"wp-caption-text\">Foto 1: \u201cGuri i Pag\u00ebzimit\u201d, v\u00ebrehet kupa n\u00eb form\u00eb t\u00eb tasit<br \/>Foto 2: Autori te \u201cGuri i Pag\u00ebzimit\u201d<\/p><\/div>\n<p><i>Fotografia 3, 4: Epigrafi i xhamis\u00eb s\u00eb akademik Tahir Efendiut (1826 Shushic\u00eb \u2013 1888 Stamboll) ose babait t\u00eb Mehmet Akifit. I shkruar me alfabet dhe gjuh\u00eb arabe sepse at\u00ebher\u00eb nuk kan\u00eb ekzistuar shkronjat shqipe (Alfabeti shqip u krijua tek m\u00eb 1908, dhe prej asaj kohe deri n\u00eb prag t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore fillon analfabetizimi masiv i shqiptar\u00ebve). N\u00eb fund t\u00eb epigrafit q\u00ebndron viti 1278 sipas kalendarit Hixhrij, q\u00eb korrespondon me vitin 1861.<\/i><\/p>\n<div id=\"attachment_575\" style=\"width: 842px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11759535_1458776714444915_565973288_n.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-575\" class=\" wp-image-575\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11759535_1458776714444915_565973288_n.jpg\" alt=\" Epigrafi i xhamis\u00eb s\u00eb akademik Tahir Efendiut (1826 Shushic\u00eb \u2013 1888 Stamboll)\" width=\"832\" height=\"545\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11759535_1458776714444915_565973288_n.jpg 960w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11759535_1458776714444915_565973288_n-300x197.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/11759535_1458776714444915_565973288_n-84x55.jpg 84w\" sizes=\"(max-width: 832px) 100vw, 832px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-575\" class=\"wp-caption-text\">Epigrafi i xhamis\u00eb s\u00eb akademik Tahir Efendiut (1826 Shushic\u00eb \u2013 1888 Stamboll)<\/p><\/div>\n<p>Xhamia tani \u00ebsht\u00eb duke u rind\u00ebrtuar. Sipas tradit\u00ebs gojore, xhamia kishte filluar t\u00eb nd\u00ebrtohet n\u00eb vitin 1855 me gur\u00ebt e tri kishave. Thon\u00eb se kan\u00eb qen\u00eb kisha katolike, dhe vendet e sakta t\u00eb tyre ishin, sot ku gjenden: i) n\u00eb trollin e Mulajve ku edhe sot quhet \u201cbashqja te kisha\u201d ose \u201cqaty ku i mjellke Dauti kept\u201d; ii) kisha n\u2019oborr t\u2019Hajzer Osmanit; dhe iii) kisha n\u00eb K\u00ebrrsh t\u00eb Vog\u00ebl. K\u00ebto vende ndodhen n\u00eb veri t\u00eb xhamis\u00eb me k\u00ebto larg\u00ebsi nga xhamia: e para, 500 metra, e dyta 250 metra, dhe e treta ose n\u00eb K\u00ebrrsh t\u00eb Vog\u00ebl mbi 700 metra. P\u00ebr t\u00eb dyt\u00ebn q\u00eb ishte m\u00eb s\u00eb af\u00ebrmi ku ndodhet xhamia, nuk ka asnj\u00eb gjurm\u00eb sepse jan\u00eb nd\u00ebrtuar sht\u00ebpi banimi. \u201cBashqja te kisha\u201d deri von\u00eb ka pasur nj\u00eb sasi gur\u00ebsh q\u00eb l\u00eb p\u00ebrshtypjen se ka pasur objekt, dhe nj\u00eb bunar (pus) skaj objektit i cili sot \u00ebsht\u00eb i mbyllur por meqen\u00ebse ka qen\u00eb i murosur me gur\u00eb, sasia e madhe e gur\u00ebve t\u00eb tij gjenden n\u00ebn sip\u00ebrfaqen e cek\u00ebt t\u00eb tok\u00ebs q\u00eb mund t\u00eb shkoj deri n\u00eb disa metra thell\u00eb. K\u00ebrrshi i Vog\u00ebl, 400 metra n\u00eb verilindje nga lokaliteti arkeologjik i Illyricum Sacrumit, \u00ebsht\u00eb lokalitet arkeologjik i periudh\u00ebs s\u00eb bronzit (3600 \u2013 1200 Para Epok\u00ebs s\u00eb Re). N\u00eb fund t\u00eb tij q\u00ebndron nj\u00eb pllakat\u00eb si shenj\u00eb e komunikacionit me mbishkrimin \u201cShushic\u00eb: K\u00ebrshi i Vog\u00ebl, Lokalitet arkeologjik i bronzit.\u201d \u00cbsht\u00eb vendosur ky njoftim para dy viteve pasi shum\u00eb gj\u00ebsende q\u00eb i kishin gjetur arkeolog\u00ebt si mbetje t\u00eb pun\u00ebs njer\u00ebzore, kur jan\u00eb testuar kan\u00eb dalur t\u00eb Epok\u00ebs s\u00eb Bronzit. I t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs periudh\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe Illyricum Sacrum (Ylli i \u201cDavidit\u201d, Luljeta, Pema e Jet\u00ebs, dhe \u201cSyri i Mason\u00ebve\u201d). Pyetja kritike p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u201cgurdjathin e Zvicr\u00ebs\u201d q\u00eb \u00ebsht\u00eb marr\u00eb si guri i kish\u00ebs dhe ka \u201cfjetur\u201d prej vitit 1855 n\u00eb murin e xhamis\u00eb, \u00ebsht\u00eb: cil\u00ebs periudh\u00eb i takon, nga ka ardhur, kush ka mundur ta punoj, i cil\u00ebs kultur\u00eb \u00ebsht\u00eb, e shum\u00eb pytje tjera?<\/p>\n<p>P\u00ebr shkak se \u00ebsht\u00eb rip\u00ebrdorur n\u00eb rind\u00ebrtim, pra nga kisha n\u00eb murin e xhamis\u00eb ku \u00ebsht\u00eb lidhur me gur\u00eb tjer\u00eb me mallter, teknika p\u00ebr analiz\u00ebn e vjet\u00ebrsis\u00eb s\u00eb tij \u00ebsht\u00eb gati e pamundur sepse jan\u00eb d\u00ebmtuar materiet e tij n\u00eb sip\u00ebfaqe. Mir\u00ebpo, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb mos u brengosni fare. Caktimi i sakt\u00eb ose i p\u00ebraf\u00ebrt i vjet\u00ebrsis\u00eb s\u00eb nj\u00eb artefakti nuk ka aq r\u00ebnd\u00ebsi n\u00ebse nuk jemi n\u00eb gjendje ta dijm\u00eb se cila kultur\u00eb dhe popull e ka prodhuar. Ja nj\u00eb shembull se si mund t\u00eb mashtroheni dhe mbeteni konfuz (t\u00eb ngat\u00ebrruar) nga k\u00ebto testime t\u00eb artefakteve. N\u00eb lokalitetin e Illyricum Sacrumit pas luft\u00ebs m\u00eb 1999, shumica e mbeturinave t\u00eb sht\u00ebpive t\u00eb djegura aty af\u00ebr, jan\u00eb hedhur aty. Sot, mbi ato mbeturina ka mbir\u00eb bari dhe kan\u00eb filluar t\u00eb rriten edhe drunj\u00ebt. Me nj\u00eb g\u00ebrmim sip\u00ebrfaq\u00ebsor menj\u00ebher\u00eb i hasni copat dhe mbetjet e bllokave t\u00eb kuq me vrima t\u00eb cil\u00ebt ishin pjes\u00eb e sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb djegur nja 100 metra m\u00eb lart\u00eb. \u00c7far\u00eb testi vejt\u00ebrsie do t\u2019i b\u00ebni k\u00ebtij materiali, dhe \u00e7far\u00eb historie do t\u00eb v\u00ebrtetoni n\u00eb baz\u00eb t\u00eb tij? Ja vjet\u00ebrsia e sakt\u00eb e atij materiali pa ia b\u00ebr\u00eb asnj\u00eb test \u2013 \u00ebsht\u00eb i fundit t\u00eb viteve 1980-ta, i prodhuar n\u00eb Serbi, i eksportuar n\u00eb Kosov\u00eb, i p\u00ebrdorur p\u00ebr murosje t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb banimit. Ka pasur k\u00ebsi blloka t\u00eb kuq t\u00eb pjekur nga dheu me vrima para 100 viteve? Ose, pas 200 viteve mund t\u00eb gjejm\u00eb mbetjet arkeologjike t\u00eb nj\u00eb veture Golf 2. I cil\u00ebs periudh\u00eb do t\u00eb mendoni se \u00ebsht\u00eb, dhe vep\u00ebr e kujt? Shum\u00eb e thjesht\u00eb, a po jo? Prandaj, teknikat e matjes s\u00eb vjet\u00ebrsis\u00eb duhet t\u00eb shoq\u00ebrohen me kujdes t\u00eb madh n\u00eb sqarimin e rrethanave dhe epokave historike. Po q\u00eb se g\u00ebrmoni te Illyricum Sacrumi dhe gj\u00ebni copa t\u00eb bllokave t\u00eb kuq, do t\u00eb thoni: e \u00e7ka dreqi po t\u2019duhet testi i radiokarbonit p\u00ebr k\u00ebt\u00eb material bre? Por, n\u00ebse g\u00ebrmon dy metra m\u00eb thell\u00eb, n\u00eb po t\u00eb nj\u00ebjtin vend, t\u00eb dalin gur\u00ebt e gdhendur t\u00eb cil\u00ebve kur ua b\u00ebn\u00eb testin t\u00eb dalin mbi 4 000 vite t\u00eb vjet\u00ebr. P\u00ebr materialin e mbetur t\u00eb bllokave t\u00eb kuq e kuptuam; jan\u00eb prodhim serb, t\u00eb p\u00ebrdorur nga shqiptar\u00ebt, dhe t\u00eb hedhur si mbeturina nga shqiptar\u00ebt. K\u00ebt\u00eb e dijm\u00eb dhe topi nuk e luan. Po ata gur\u00ebt n\u00ebn tok\u00eb para 4 000 viteve, mos i paskan punuar serb\u00ebt apo shqiptar\u00ebt? Asnj\u00ebri prej tyre. Kjo metod\u00eb e k\u00ebrkimit \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e dobishme se sa fiksimi q\u00eb e parap\u00eblqejn\u00eb shum\u00eb shqiptar\u00eb vet\u00ebm tek vjet\u00ebrsia pa menduar tek r\u00ebnd\u00ebsia e kuptimit q\u00eb na ndihmon ta rishkruajm\u00eb historin\u00eb.<\/p>\n<p><b>Rend\u00ebsia historike e \u201cGurit t\u00eb Pag\u00ebzimit\u201d \u2013 me nxjerr \u201cvjam prej pleshti\u201d, apo rishkrim i historis\u00eb?<\/b><\/p>\n<p>\u201cGuri i Pag\u00ebzimit\u201d nuk \u00ebsht\u00eb em\u00ebrtim t\u00eb cilin un\u00eb e kam ditur. \u00cbsht\u00eb huazim nga nj\u00eb mik i imi t\u00eb cilin e kam pyetur se si quhet \u201cnj\u00ebfar fontane brenda n\u00eb kish\u00eb, e nd\u00ebrtuar me gur\u00eb (sot edhe me material tjet\u00ebr si beton, plastik\u00eb, keramik\u00eb, etj.) q\u00eb e ka nj\u00ebfar pjese t\u00eb ngritur si kup\u00eb ku derdhet pak uji, e ku prifti e shtin dor\u00ebn, e lag\u00eb, dhe me dor\u00eb t\u00eb lag\u00ebt i pag\u00ebzon njer\u00ebzit?\u201d K\u00ebt\u00eb pyetje ia b\u00ebja shum\u00ebkujt dhe u k\u00ebrkoja t\u2019i pyesnin prift\u00ebrinj\u00ebt, dhe t\u00eb ma tregojn\u00eb em\u00ebrtimin. T\u00eb gjith\u00eb, ende pa e p\u00ebrfunduar mir\u00eb pyetjen, nd\u00ebrhynin me p\u00ebrgjigje: \u201cAaa, po more! E kam pa 100 her\u00eb priftin aty t\u2019u e lag\u00eb dor\u00ebn n\u00eb nj\u00eb far kupe me do uji. Pe di fort mir\u00eb p\u00ebr \u00e7ka e ki fjal\u00ebn.\u201d Por emrin nuk ia dinin. Edhe nj\u00eb oficeri slloven t\u00eb KFOR-it kur ia tregoja, nd\u00ebrhynte pa e p\u00ebrfunduar mir\u00eb sqarimin \u201cyes, yes, yes\u201d, por kur e pysja si quhet n\u00eb sllovenisht, anglisht, gjermanisht, apo \u00e7far\u00ebdo gjuhe, nuk m\u00eb tregonte. Gjetja e em\u00ebrtimit t\u00eb duhur dhe t\u00eb sakt\u00eb, ka r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme. P\u00ebr shembull, p\u00ebr Illyricum Sacrum, m\u00eb ka ardhur kjo v\u00ebrejtje n\u00eb anglisht: \u201cbrutally provocativ (provokim brutal) sepse nuk \u00ebsht\u00eb as Yll, as David, as Magen David, as Izrael, \u00ebsht\u00eb Sakrum dhe vep\u00ebr e Ilir\u00ebve.\u201d P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, Ministria e Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme t\u00eb Izraelit, institucioni m\u00eb kompetent p\u00ebr t\u2019i treguar bot\u00ebs p\u00ebr identiten, kultur\u00ebn dhe historin\u00eb e hebrenjve dhe Izraelit, n\u00eb faqen e saj zyrtare njofton se Ylli i \u201cDavidit\u201d nuk ka qen\u00eb kurr\u00eb simbol i hebrenjve por vet\u00ebm \u00ebasht\u00eb marr\u00eb ashtu si ka ekzistuar si simbol p\u00ebr identifikim t\u00eb pjes\u00ebrish\u00ebm para 100 viteve, e si simbol zyrtar vet\u00ebm prej formimit t\u00eb shtetit Izraelit m\u00eb 1948. Pra, merruni vesh me \u00e7ifut\u00ebt rreth t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs p\u00ebr Yllin e \u201cDavidit.\u201d Kur ata nuk e pranojn\u00eb se \u00ebsht\u00eb i Davidit, q\u00eb d.m.th. e pranojn\u00eb t\u00eb vertet\u00ebn, juve q\u00eb mendoni se \u00ebsht\u00eb i \u201cDavidit\u201d, nuk kam \u00e7ka u b\u00ebj\u00eb. \u201cShum\u00eb bukur! I paska nxan\u00eb \u00e7ifut\u00ebt duke na vjedhur dhe g\u00ebnjyer! Ja u paske \u00e7jerr\u00eb mask\u00ebn me fakte\u201d, do t\u00eb thoshin shumica e shqiptar\u00ebve, ose atyre q\u00eb e lexojn\u00eb k\u00ebt\u00eb artikull, por na trego di\u00e7ka m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr \u201cGurin e Pag\u00ebzimit\u201d, \u00e7ka po b\u00ebn\u00eb aq zhurm\u00eb p\u00ebr t\u00eb; a po don me nxerr\u00eb vjam prej pleshti pej nj\u00eb guri me na a shkru krejt historin\u00eb, a?<\/p>\n<p>R\u00ebnd\u00ebsia e \u201cGurit t\u00eb Pag\u00ebzimit\u201d si guri, \u00ebsht\u00eb si e gurit t\u00eb zakonsh\u00ebm si\u00e7 e kan\u00eb cil\u00ebsuar shqiptar\u00ebt p\u00ebr dekada gurin e Illyricum Sacrumit n\u00eb t\u00eb cilin, me nder me than\u00eb, kan\u00eb urinuar n\u00eb t\u00eb dhe af\u00ebr tij e kryenin nevoj\u00ebn. Vet\u00ebm kur kan\u00eb marr\u00eb vesh nga informimi im, pra nga njohuria p\u00ebr t\u00eb, t\u00eb nj\u00ebjtit q\u00eb e kan\u00eb pshurrur ishin n\u00eb gjendje ta puthnin dhe l\u00ebpinin. Nuk e them kot un\u00eb se njeriu i koh\u00ebs s\u00eb sotme \u00ebsht\u00eb produkt i informatave dhe njohurive. \u00c7ka u duhet \u201cGuri i Pag\u00ebzimit\u201d t\u00eb cilin un\u00eb jam i gatsh\u00ebm t\u2019ua jap n\u00eb dispozicion kujtdo q\u00eb ma k\u00ebrkon? A u duhet p\u00ebr ta pshurrur apo p\u00ebr ta l\u00ebpir\u00eb? Ju do t\u00eb thonit: \u201cJo, jo! P\u00ebr ta d\u00ebrguar n\u00eb muze.\u201d Edhe aty mund t\u2019i sh\u00ebrbej\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin q\u00ebllim, sepse artefakti si objekt fizik nuk ka kurrfar\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie po q\u00eb se nuk e ke njohurin\u00eb p\u00ebr t\u00eb dhe nuk ia di r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb. Njohuria p\u00ebr t\u00eb \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb vlen, e jo disponimi fizik i tij. \u00c7far\u00eb njohurish kam un\u00eb p\u00ebr t\u00eb? K\u00ebt\u00eb nuk mund t\u2019ua tregoj aq n\u00eb holl\u00ebsi, sepse kam p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb hidhur nga mediat dhe institucionet e shqiptar\u00ebve t\u00eb cilat komplet informatat dhe zbulimet e mia ua shp\u00ebrndajn\u00eb si autor\u00ebsi t\u00eb tjer\u00ebve. Ky \u00ebsht\u00eb krim t\u00eb cilin duhet nd\u00ebshkuar, dhe ndoshta p\u00ebr k\u00ebt\u00eb duhet faj\u00ebsuar edhe popullsin\u00eb e cila me injoranc\u00ebn, oportunizmin dhe frik\u00ebn e vet, nuk lejon t\u00eb ket\u00eb sundim t\u00eb ligjit dhe drejt\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>Ja disa t\u00eb dh\u00ebna sip\u00ebrfaq\u00ebsore se si duke \u201cnxjerr\u00eb vjam prej pleshti\u201d nga \u201cGuri i Pag\u00ebzimit\u201d mund t\u00eb rrotullohet shum\u00eb\u00e7ka p\u00ebr historin\u00eb e atij rajoni ku \u00ebsht\u00eb gjetur.<\/p>\n<p>1. Xhamia e fshatit filloj t\u00eb nd\u00ebrtohet me gur\u00ebt e tri kishave t\u00eb konfirmuara n\u00eb vitin 1855. Nd\u00ebrtimi i xhamis\u00eb p\u00ebrfundoj m\u00eb 1278 t\u00eb kalendarit Hixhrij ose m\u00eb 1861. Nj\u00eb pjes\u00eb e saj u nd\u00ebrtua m\u00eb 1908-1910.<br \/>\n2. Dokumentet osmane me t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb holl\u00ebsishme t\u00eb shekullit XV p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjtin fshat nuk p\u00ebrmendin ndonj\u00eb kish\u00eb, gjersa p\u00ebr lokalitetet n\u00eb rrethinat e Pej\u00ebs identifikojn\u00eb plot kisha me em\u00ebr t\u00eb sakt\u00eb, vendin e sakt\u00eb, statusin (gjendjen) e sakt\u00eb t\u00eb tyre (p\u00ebr shembull, filan manastiri me em\u00ebr t\u00eb sakt\u00eb t\u00eb kalloxherit, popit, manastiri tjet\u00ebr i braktisur, tjetri me radh\u00eb i braktisur dhe rr\u00ebnuar, e k\u00ebshtu me radh\u00eb). At\u00ebher\u00eb, kur qenkan nd\u00ebrtuar ato tri kisha, t\u00eb kujt ishin, dhe a ka ardhur \u201cGuri i Pag\u00ebzimit\u201d nga ndonj\u00ebra prej k\u00ebtyre tri kishave?<br \/>\n3. Banor\u00ebt e atij fshati sot jan\u00eb qind p\u00ebr qind musliman\u00eb. Q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb t\u00eb ardhur si musliman\u00eb q\u00eb nga vitet 1750-ta e k\u00ebndej. A ishin kishat katolike, ortodokse, sllave, apo shqiptare? Identiteti i shqiptar\u00ebve t\u00eb sot\u00ebm katolik\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb \u00ebsht\u00eb produkt i sundimit osman. Katolik\u00ebt erdh\u00ebn n\u00eb Kosov\u00eb n\u00eb shpin\u00eb t\u00eb shqiptar\u00ebve musliman\u00eb q\u00eb sundonin Ballkanin, sepse mirreshin vesh nd\u00ebrmjet vete me gjuh\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt. Identiteti katolik shqiptar n\u00eb Kosov\u00eb u krijua n\u00eb Shqip\u00ebri gjat\u00eb sundimit t\u00eb Venedikut, dhe pas \u00e7lirimit osman dhe shqiptar\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nga Venediku, shqiptar\u00ebt e konvertuar n\u00eb katolik\u00eb erdh\u00ebn n\u00eb Kosov\u00ebn e \u00e7liruar\/pushtuar nga shqiptar\u00ebt musliman\u00eb.<br \/>\n4. 250 metra larg nga vendi n\u00eb K\u00ebrrsh t\u00eb Vog\u00ebl (ku ka qen\u00eb kisha) drejt veriut, gjendet Kroni i Popit. Kush do, i vizitojm\u00eb t\u00eb dyja.<br \/>\n5. Toponimet m\u00eb t\u00eb njohura nga K\u00ebrrshi i Vog\u00ebl deri n\u00eb bjeshk\u00eb: Kroni i Palit, Prrocka e Palit, Roga e Palit, K\u00ebrrshi i Palit, Podi i Palit. Pali nga t\u00eb vjetrit njihet m\u00eb shum\u00eb si Pavli.<br \/>\n6. P\u00ebr nga mbetjet dhe gjetjet arkeologjike, fshati dominohet nga Epoka e Bronzit. A \u00ebsht\u00eb \u201cGuri i Pag\u00ebzimit\u201d i k\u00ebsaj epoke, apo i shekullit XVI-XVII? N\u00ebse i Epok\u00ebs s\u00eb Bronzit, bie posht\u00eb ekskluziviteti i \u201cGuri t\u00eb Pag\u00ebzimit\u201d si produkt i kish\u00ebs, dhe na del i adaptuar nga paganizmi, nj\u00ebsoj sikur Ylli i \u201cDavidit\u201d gjithandej kishave, xhamijave, dhe sinagogave n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb. N\u00ebse \u00ebsht\u00eb i shekullit XVI-XVII, un\u00eb e di se i cilit sekt religjioz dhe popull \u00ebsht\u00eb, por tani nuk po u jepi m\u00eb shum\u00eb holl\u00ebsi.<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha pyetjet, ofertat p\u00ebr bashk\u00ebpunim, k\u00ebrkesat p\u00ebr marrje t\u00eb artefaktit, e shum\u00eb tjera, mund t\u2019i drejtoni n\u00eb redaksin\u00eb e k\u00ebtij portali. Kur un\u00eb po e sh\u00ebnoj shpesh her\u00eb n\u00ebp\u00ebr shkrime \u201cndalohet ribotimi dhe shp\u00ebrndarja pa lejen e Autorit dhe Botuesit\u201d, po i d\u00ebgjoj disa cinik\u00eb duke u shprehur: \u201cHeee, babo-babooo! \u00c7far\u00eb shkenc\u00ebtari Isa! Po tutet mos po ia vjedh mendt\u00eb kush; thu ti qe krejt bota osht budall\u00eb e paska mbet ve\u00e7 n\u2019men t\u2019tina!\u201d Megjithat\u00eb, un\u00eb e kam vet\u00ebm nj\u00eb porosi t\u00eb sinqert\u00eb, jo p\u00ebr k\u00ebta injorant\u00eb brutal, por hajna t\u00eb posht\u00ebr (\u201cinstitucione dhe ekspert\u00eb\u201d) q\u00eb i marrin hulumtimet nga ky portal, e dalin n\u00eb TV duke i th\u00ebn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat gj\u00ebra si zbulime t\u00eb ekspertiz\u00ebs s\u00eb tyre:<\/p>\n<p>[i]Do t\u00eb vie s\u00eb shpejti dita kur t\u00eb jepni llogari p\u00ebr shkeljen e t\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb Autorit. Nuk ka qare pa ardh, sado q\u00eb juve u \u00ebsht\u00eb krijuar thell\u00ebsisht ajo bindje se k\u00ebshtu do t\u00eb vazhdoj deri n\u00eb pakufi, se t\u00eb gjith\u00eb po vjedhin \u2013 vjedh edhe ti [d.m.th. un\u00eb] \u2013 e mos u bon e mira e hallkut dhe e zeza e vetes, se kot e ki kshtu me at\u00eb idealizmin e drejt\u00ebsis\u00eb dhe sulmet kund\u00ebr s\u00eb keqes.[\/i]<\/p>\n<p>Vijon me zbulimin e radh\u00ebs: \u201cMbrotja e Epok\u00ebs s\u00eb Bronzit me Epok\u00ebn e Hekurit.\u201d A e keni iden\u00eb se p\u00ebr \u00e7ka e kam fjal\u00ebn? Jam i sigurt\u00eb se jo. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr zbulimin \u201carkeologjik\u201d t\u00eb arsenalit t\u00eb arm\u00ebve t\u00eb zjarrit, ose arsenalit t\u00eb Paja Patakut. P\u00ebr dallim nga bombat e m\u00ebhershme t\u00eb cilat i lajm\u00ebroja n\u00eb polici dhe FSK, arm\u00ebt e zjarrit q\u00eb jan\u00eb funksionale, do t\u2019i mbaj p\u00ebr veti. K\u00ebshtu q\u00eb, mos boni fort hajgare, se&#8230;.. iu korri!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>\u00a0<strong>\u00cbsht\u00eb zbuluar n\u00eb qershor 2014, 500 metra n\u00eb juglindje t\u00eb Illyricum Sacrumit. Tanim\u00eb e dini vendin e sakt\u00eb t\u00eb lokalitetit arkeologjik t\u00eb Illyricum Sacrumit, dhe sa p\u00ebr rikujtim, koordinatat e tij mund t\u2019i gjeni n\u00eb: <\/strong><\/em><a href=\"https:\/\/www.academia.edu\/7494648\/Why_archeological_tourism_does_not_work_Evidence_from_two_discoveries_in_Kosovo\">https:\/\/www.academia.edu\/7494648\/Why_archeological_tourism_does_not_work_Evidence_from_two_discoveries_in_Kosovo<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga: Isa Mulaj Ky q\u00eb e shihni n\u00eb fotografin\u00eb e m\u00ebposhtme, \u00ebsht\u00eb guri i formuar nga uj\u00ebrat termale t\u00eb cilat kan\u00eb g\u00ebrryer gur\u00ebt tjer\u00eb dhe pjes\u00ebt tjera t\u00eb tok\u00ebs. \u00cbsht\u00eb&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":560,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-557","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/557"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=557"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/557\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":580,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/557\/revisions\/580"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/560"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=557"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=557"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=557"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}