{"id":597,"date":"2015-07-21T18:38:43","date_gmt":"2015-07-21T17:38:43","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=597"},"modified":"2015-07-21T23:59:07","modified_gmt":"2015-07-21T22:59:07","slug":"osmanet-nderprene-asimilimin-e-shqiptareve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=597","title":{"rendered":"Osman\u00ebt nd\u00ebrpren\u00eb asimilimin e shqiptar\u00ebve"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/0_808e5_272c353b_orig.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-602 size-large\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/0_808e5_272c353b_orig-1024x739.jpg\" alt=\"2\" width=\"640\" height=\"462\" srcset=\"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/0_808e5_272c353b_orig-1024x739.jpg 1024w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/0_808e5_272c353b_orig-300x217.jpg 300w, https:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/0_808e5_272c353b_orig-104x75.jpg 104w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Ka nj\u00ebzet vite q\u00eb n\u00eb historiografin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb zyrtarisht \u00ebsht\u00eb imponuar nj\u00eb q\u00ebndrim negativ karshi Perandoris\u00eb Osmane, invazionit t\u00eb turqve n\u00eb Ballkan, kultur\u00ebs lindore, madje kund\u00ebr \u00e7do prurjeje q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me Lindjen.<\/p>\n<p>Me nj\u00eb fjal\u00eb, kund\u00ebr \u00e7do fenomeni dhe ndodhie q\u00eb ka ardhur nga pushtimi osman i Ballkanit, shkruan Koha Ditore, n\u00eb serin\u00eb e artikujve nga Hasan Kaleshi, si pjes\u00eb t\u00eb kumtes\u00ebs q\u00eb kishte lexuar n\u00eb Kongresin I Nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb Turkologjis\u00eb n\u00eb Stamboll, n\u00eb vitin 1973.<\/p>\n<p>N\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb librit \u201cHistoria e popullit shqiptar\u201d (\u201cHistoria e popullit shqiptar I\u201d, botim i dyt\u00eb, Prishtin\u00eb, 1969, n\u00eb disa vende), i cili dhe reflekton q\u00ebndrimin zyrtar t\u00eb historiografis\u00eb shqiptare, hasim shprehje t\u00eb panjohura p\u00ebr terminologjin\u00eb shkencore, si p\u00ebr shembull \u201cturqit e t\u00ebrbuar\u201d, \u201chordhit\u00eb turke\u201d, \u201caziatik\u00ebt turq\u201d, \u201cbarbar\u00ebt\u201d, etj..<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb par\u00eb se deri n\u00eb \u00e7far\u00eb niveli ka arritur ky romantiz\u00ebm komb\u00ebtar, kjo ndjenj\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsuese, kjo shpirtngusht\u00ebsi shkencore, kjo shk\u00ebputje nga rrjedhat historike dhe kjo mosp\u00ebrfillje e t\u00eb v\u00ebrtetave shkencore, duhet t\u2019u hedhim nj\u00eb sy kumtesave t\u00eb Konferenc\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb albanologjike t\u00eb organizuar n\u00eb Tiran\u00eb me rastin e p\u00ebrvjetorit t\u00eb vdekjes s\u00eb Sk\u00ebnderbeut m\u00eb dat\u00eb 12-18. I. 1968, (Konferenca e dyt\u00eb e studimeve albanologjike I, Tiran\u00eb, 1969 \u2013 P.sh.<\/p>\n<p>Aleks Buda nuk i kupton pushtimet turke, q\u00ebllimet dhe motivet e tyre, por ato i nd\u00ebrlidh me d\u00ebshirat e sulltan\u00ebve p\u00ebr tokat dhe pasurit\u00eb e t\u00eb tjer\u00ebve dhe p\u00ebr rob\u00ebr), si dhe kumtesave t\u00eb lexuara n\u00eb simpoziumin e Prishtin\u00ebs, m\u00eb dat\u00eb 9-12. V. 1968 (Konferenca p\u00ebr Sk\u00ebnderbeun, Prishtin\u00eb, 1969. K\u00ebtu n\u00eb shum\u00eb vende hasim shprehje si \u201chordhit\u00eb turke\u201d, \u201cbishat aziatike\u201d, etj..)<\/p>\n<p>Administrata e osman\u00ebve n\u00eb Ballkan, shp\u00ebrb\u00ebrja e Perandoris\u00eb Osmane dhe padrejt\u00ebsit\u00eb q\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb iu b\u00ebn\u00eb popullit shqiptar shihen nga prizmi i shekullit XIX. Gjykohen ndikimet shum\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb orientit n\u00eb secilin dimension material e shpirt\u00ebror t\u00eb popullit shqiptar. (P.sh. n\u00eb t\u00eb gjitha shkrimet rreth folklorit shqiptar nuk thuhet asnj\u00eb fjal\u00eb p\u00ebr ndikimin e kultur\u00ebs orientale, megjith\u00ebse ky ndikim \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr i madh. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb shih shkrimin ton\u00eb: \u201cOrientalische Einfl\u00fcesse in den Albanischen Volkserzahlungen S\u00fcdost \u2013 Forschungen\u201d, Band XXXI, M\u00fcnchen 1972, 267 \u2013 301). Ngrihen n\u00eb qiell shkrimtar\u00ebt me prejardhje shqiptare q\u00eb shkruan n\u00eb latinisht dhe italisht, kurse hidhet posht\u00eb t\u00ebr\u00eb let\u00ebrsia e atyre shqiptar\u00ebve q\u00eb shkruan n\u00eb gjuh\u00ebt orientale. Shumica e k\u00ebtyre shkrimtar\u00ebve jo q\u00eb jetuan n\u00ebp\u00ebr vende t\u00eb huaja, por jetuan e krijuan n\u00eb atdheun dhe n\u00eb mesin e popullit t\u00eb tyre. N\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb promovohen veprat \u201catdhetare\u201d t\u00eb disa aktivist\u00ebve t\u00eb dyshimt\u00eb t\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb Rilindjes Komb\u00ebtare, e n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr lihen n\u00eb harres\u00eb personalitete t\u00eb dobishme t\u00eb kombit shqiptar. (N\u00eb librin \u201cHistoria e let\u00ebrsis\u00eb shqipe I-II\u201d t\u00eb botuar nga Instituti Shtet\u00ebror i Tiran\u00ebs, nj\u00eb kapitull iu \u00ebsht\u00eb kushtuar humanist\u00ebve shqiptar\u00eb q\u00eb shkruan n\u00eb gjuh\u00ebn latine dhe italiane, por nuk thuhet madje nj\u00eb fjal\u00eb e vetme p\u00ebr Ko\u00e7i Beun, Lytfi Pash\u00ebn, Jahja Bej Dukagjinin, Mesihin nga Prishtina, Shemsedin Sami Frash\u00ebrin, Mehmet Akif Ersojin, e shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb lan\u00eb gjurm\u00eb n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb dhe shkenc\u00ebn turke. Nga let\u00ebrsia jan\u00eb t\u00ebrhequr edhe ata emra t\u00eb poet\u00ebve shqiptar\u00eb q\u00eb krijuan shqip me alfabet arab).<\/p>\n<p>Pa dyshim se pushtimi i Ballkanit nga turqit rezultoi me d\u00ebme t\u00eb r\u00ebnda p\u00ebr serb\u00ebt, grek\u00ebt, bullgar\u00ebt dhe disa popuj t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb Ballkanit, t\u00eb cil\u00ebt kishin shtet, organizim t\u00eb kish\u00ebs, kultur\u00eb, let\u00ebrsi dhe shkrim t\u00eb vetin. Pushtimi turk i dha fund procesit zhvillues t\u00eb k\u00ebtyre popujve, si dhe ngadal\u00ebsoi zgjimin e tyre komb\u00ebtar dhe kulturor, organizimin si kombe unike dhe pjes\u00ebmarrjen n\u00eb l\u00ebvizjet kulturore dhe qytet\u00ebruese t\u00eb Evrop\u00ebs. Por, nuk mund t\u00eb flitet nj\u00ebjt\u00eb edhe p\u00ebr popullin shqiptar, ngase ai nuk kishte asnj\u00ebr\u00ebn prej k\u00ebtyre q\u00eb p\u00ebrmend\u00ebm. Deri n\u00eb periudh\u00ebn kur erdh\u00ebn turqit, shqiptar\u00ebt ishin n\u00ebn sundimin e t\u00eb huajve dhe n\u00ebn influenc\u00ebn e kultur\u00ebs s\u00eb tyre, dhe pand\u00ebrprer\u00eb asimiloheshin etnikisht dhe kulturalisht. N\u00eb koh\u00ebn q\u00eb po finalizohej pushtimi turk i Ballkanit, populli shqiptar ndodhej para sprov\u00ebs m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb historike, pra rrezikonte t\u00eb asimilohej i t\u00ebri.<\/p>\n<p>Ka nj\u00ebzet vite q\u00eb n\u00eb historiografin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb zyrtarisht \u00ebsht\u00eb imponuar nj\u00eb q\u00ebndrim negativ karshi Perandoris\u00eb Osmane, invazionit t\u00eb turqve n\u00eb Ballkan, kultur\u00ebs lindore, madje kund\u00ebr \u00e7do prurjeje q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me Lindjen.<\/p>\n<p>Me nj\u00eb fjal\u00eb, kund\u00ebr \u00e7do fenomeni dhe ndodhie q\u00eb ka ardhur nga pushtimi osman i Ballkanit, shkruan Koha Ditore, n\u00eb serin\u00eb e artikujve nga Hasan Kaleshi, si pjes\u00eb t\u00eb kumtes\u00ebs q\u00eb kishte lexuar n\u00eb Kongresin I Nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb Turkologjis\u00eb n\u00eb Stamboll, n\u00eb vitin 1973.<\/p>\n<p>N\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb librit \u201cHistoria e popullit shqiptar\u201d (\u201cHistoria e popullit shqiptar I\u201d, botim i dyt\u00eb, Prishtin\u00eb, 1969, n\u00eb disa vende), i cili dhe reflekton q\u00ebndrimin zyrtar t\u00eb historiografis\u00eb shqiptare, hasim shprehje t\u00eb panjohura p\u00ebr terminologjin\u00eb shkencore, si p\u00ebr shembull \u201cturqit e t\u00ebrbuar\u201d, \u201chordhit\u00eb turke\u201d, \u201caziatik\u00ebt turq\u201d, \u201cbarbar\u00ebt\u201d, etj..<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb par\u00eb se deri n\u00eb \u00e7far\u00eb niveli ka arritur ky romantiz\u00ebm komb\u00ebtar, kjo ndjenj\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsuese, kjo shpirtngusht\u00ebsi shkencore, kjo shk\u00ebputje nga rrjedhat historike dhe kjo mosp\u00ebrfillje e t\u00eb v\u00ebrtetave shkencore, duhet t\u2019u hedhim nj\u00eb sy kumtesave t\u00eb Konferenc\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb albanologjike t\u00eb organizuar n\u00eb Tiran\u00eb me rastin e p\u00ebrvjetorit t\u00eb vdekjes s\u00eb Sk\u00ebnderbeut m\u00eb dat\u00eb 12-18. I. 1968, (Konferenca e dyt\u00eb e studimeve albanologjike I, Tiran\u00eb, 1969 \u2013 P.sh.<\/p>\n<p>Aleks Buda nuk i kupton pushtimet turke, q\u00ebllimet dhe motivet e tyre, por ato i nd\u00ebrlidh me d\u00ebshirat e sulltan\u00ebve p\u00ebr tokat dhe pasurit\u00eb e t\u00eb tjer\u00ebve dhe p\u00ebr rob\u00ebr), si dhe kumtesave t\u00eb lexuara n\u00eb simpoziumin e Prishtin\u00ebs, m\u00eb dat\u00eb 9-12. V. 1968 (Konferenca p\u00ebr Sk\u00ebnderbeun, Prishtin\u00eb, 1969. K\u00ebtu n\u00eb shum\u00eb vende hasim shprehje si \u201chordhit\u00eb turke\u201d, \u201cbishat aziatike\u201d, etj..)<\/p>\n<p>Administrata e osman\u00ebve n\u00eb Ballkan, shp\u00ebrb\u00ebrja e Perandoris\u00eb Osmane dhe padrejt\u00ebsit\u00eb q\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb iu b\u00ebn\u00eb popullit shqiptar shihen nga prizmi i shekullit XIX. Gjykohen ndikimet shum\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb orientit n\u00eb secilin dimension material e shpirt\u00ebror t\u00eb popullit shqiptar. (P.sh. n\u00eb t\u00eb gjitha shkrimet rreth folklorit shqiptar nuk thuhet asnj\u00eb fjal\u00eb p\u00ebr ndikimin e kultur\u00ebs orientale, megjith\u00ebse ky ndikim \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr i madh. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb shih shkrimin ton\u00eb: \u201cOrientalische Einfl\u00fcesse in den Albanischen Volkserzahlungen S\u00fcdost \u2013 Forschungen\u201d, Band XXXI, M\u00fcnchen 1972, 267 \u2013 301). Ngrihen n\u00eb qiell shkrimtar\u00ebt me prejardhje shqiptare q\u00eb shkruan n\u00eb latinisht dhe italisht, kurse hidhet posht\u00eb t\u00ebr\u00eb let\u00ebrsia e atyre shqiptar\u00ebve q\u00eb shkruan n\u00eb gjuh\u00ebt orientale. Shumica e k\u00ebtyre shkrimtar\u00ebve jo q\u00eb jetuan n\u00ebp\u00ebr vende t\u00eb huaja, por jetuan e krijuan n\u00eb atdheun dhe n\u00eb mesin e popullit t\u00eb tyre. N\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb promovohen veprat \u201catdhetare\u201d t\u00eb disa aktivist\u00ebve t\u00eb dyshimt\u00eb t\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb Rilindjes Komb\u00ebtare, e n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr lihen n\u00eb harres\u00eb personalitete t\u00eb dobishme t\u00eb kombit shqiptar. (N\u00eb librin \u201cHistoria e let\u00ebrsis\u00eb shqipe I-II\u201d t\u00eb botuar nga Instituti Shtet\u00ebror i Tiran\u00ebs, nj\u00eb kapitull iu \u00ebsht\u00eb kushtuar humanist\u00ebve shqiptar\u00eb q\u00eb shkruan n\u00eb gjuh\u00ebn latine dhe italiane, por nuk thuhet madje nj\u00eb fjal\u00eb e vetme p\u00ebr Ko\u00e7i Beun, Lytfi Pash\u00ebn, Jahja Bej Dukagjinin, Mesihin nga Prishtina, Shemsedin Sami Frash\u00ebrin, Mehmet Akif Ersojin, e shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb lan\u00eb gjurm\u00eb n\u00eb let\u00ebrsin\u00eb dhe shkenc\u00ebn turke. Nga let\u00ebrsia jan\u00eb t\u00ebrhequr edhe ata emra t\u00eb poet\u00ebve shqiptar\u00eb q\u00eb krijuan shqip me alfabet arab).<\/p>\n<p>Pa dyshim se pushtimi i Ballkanit nga turqit rezultoi me d\u00ebme t\u00eb r\u00ebnda p\u00ebr serb\u00ebt, grek\u00ebt, bullgar\u00ebt dhe disa popuj t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb Ballkanit, t\u00eb cil\u00ebt kishin shtet, organizim t\u00eb kish\u00ebs, kultur\u00eb, let\u00ebrsi dhe shkrim t\u00eb vetin. Pushtimi turk i dha fund procesit zhvillues t\u00eb k\u00ebtyre popujve, si dhe ngadal\u00ebsoi zgjimin e tyre komb\u00ebtar dhe kulturor, organizimin si kombe unike dhe pjes\u00ebmarrjen n\u00eb l\u00ebvizjet kulturore dhe qytet\u00ebruese t\u00eb Evrop\u00ebs. Por, nuk mund t\u00eb flitet nj\u00ebjt\u00eb edhe p\u00ebr popullin shqiptar, ngase ai nuk kishte asnj\u00ebr\u00ebn prej k\u00ebtyre q\u00eb p\u00ebrmend\u00ebm. Deri n\u00eb periudh\u00ebn kur erdh\u00ebn turqit, shqiptar\u00ebt ishin n\u00ebn sundimin e t\u00eb huajve dhe n\u00ebn influenc\u00ebn e kultur\u00ebs s\u00eb tyre, dhe pand\u00ebrprer\u00eb asimiloheshin etnikisht dhe kulturalisht. N\u00eb koh\u00ebn q\u00eb po finalizohej pushtimi turk i Ballkanit, populli shqiptar ndodhej para sprov\u00ebs m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb historike, pra rrezikonte t\u00eb asimilohej i t\u00ebri.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ka nj\u00ebzet vite q\u00eb n\u00eb historiografin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb zyrtarisht \u00ebsht\u00eb imponuar nj\u00eb q\u00ebndrim negativ karshi Perandoris\u00eb Osmane, invazionit t\u00eb turqve n\u00eb Ballkan, kultur\u00ebs lindore, madje kund\u00ebr \u00e7do prurjeje q\u00eb ka&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":602,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-597","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/597"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=597"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/597\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":603,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/597\/revisions\/603"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/602"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=597"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=597"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=597"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}