{"id":76,"date":"2015-07-09T21:46:55","date_gmt":"2015-07-09T20:46:55","guid":{"rendered":"http:\/\/shekulliagency.com\/?p=76"},"modified":"2019-12-05T18:53:47","modified_gmt":"2019-12-05T17:53:47","slug":"nje-shqiptar-ne-sherbim-te-njerezimit-mehmet-akif-ersoj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/?p=76","title":{"rendered":"NJ\u00cb SHQIPTAR N\u00cb SH\u00cbRBIM T\u00cb NJER\u00cbZIMIT: MEHMET AKIF ERSOJ"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_77\" style=\"width: 294px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/eduart-caka.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-77\" class=\"  wp-image-77\" src=\"http:\/\/alb.shekulliagency.com\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/eduart-caka.jpg\" alt=\"eduart-caka\" width=\"284\" height=\"379\"><\/a><p id=\"caption-attachment-77\" class=\"wp-caption-text\">Eduart Caka<\/p><\/div>\n<p><strong>Abstrakt<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb shkrim synohet t\u00eb prezantohet tek lexuesi shqiptar mendimtari, poeti dhe aktivisti i madh turk me origjin\u00eb shqiptare Mehmet Akif Ersoj. R\u00ebnd\u00ebsia e k\u00ebtij punimi q\u00ebndron n\u00eb faktin q\u00eb, Mehmet Akifi \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmitar i shekullit m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb perandoris\u00eb Osmane i mbushur me dhimbje e vuajtje p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb kombet q\u00eb e formonin at\u00eb. Vet\u00eb poeti \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmitar dhe vuajt\u00ebs i k\u00ebsaj periudhe t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, aspekt i cili e b\u00ebn t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm studimin e tij. Duke patur parasysh faktin q\u00eb publiku i gjer\u00eb shqiptar nuk ka shum\u00eb dijeni rreth Mehmet Akifit k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb trajtuar n\u00eb vija t\u00eb p\u00ebrgjithshme, pa u thelluar e pa b\u00ebr\u00eb analiza t\u00eb holl\u00ebsishme jeta, krijimtaria e sistemi i mendimit t\u00eb tij.<\/p>\n<ol>\n<li><strong>a.&nbsp;&nbsp;&nbsp; Koha e Akifit<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Mesi i shek. XIX karakterizohet nga nj\u00eb vazhd\u00eb ngjarjesh t\u00eb m\u00ebdha brenda Perandoris\u00eb Osmane, t\u00eb cilat do e arrijn\u00eb kulmin me luft\u00ebn ballkanike, shp\u00ebrb\u00ebrjen e k\u00ebsaj Perandorie dhe si p\u00ebrfundim i k\u00ebtij pro\u00e7esi shpalljen e republik\u00ebs Turke. N\u00eb aspektin politik e administrativ mund t\u00eb thuhet q\u00eb revolucioni Grek, lufta Ruso-Osmane, e m\u00eb von\u00eb formimi i Aleanc\u00ebs Ballkanike ishin faktor\u00eb kritik\u00eb q\u00eb \u00e7uan n\u00eb dob\u00ebsimin ushtarak t\u00eb Perandoris\u00eb. L\u00ebvizjet nacionaliste dob\u00ebsuan n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ekstreme fuqin\u00eb administrative e ushtarake t\u00eb perandoris\u00eb, e cila p\u00ebrballej deri me nj\u00eb pushtim t\u00eb vet\u00eb qendr\u00ebs s\u00eb saj. Mjafton t\u00eb kujtojm\u00eb q\u00eb u pushtua pothuajse e gjith\u00eb Turqia e sotme nga fuqit\u00eb e ndryshme, madje edhe Bursa q\u00eb ishte kryeqyteti i par\u00eb i perandoris\u00eb me nj\u00eb distanc\u00eb rreth 200 km larg Stambollit. N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr dalja n\u00eb sken\u00ebn politike nd\u00ebrkomb\u00ebtare e fuqive t\u00eb tjera t\u00eb m\u00ebdha (duke patur parasysh q\u00eb deri at\u00ebher\u00eb n\u00eb Ballkan sundonte vet\u00ebm Perandoria Osmane), e n\u00eb ve\u00e7anti Perandoria Austro-Hungareze dhe Rusia (t\u00eb cilat kishin interesa t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta), do t\u00eb krijonin nj\u00eb ekuilib\u00ebr t\u00eb ri t\u00eb politik n\u00eb gadishullin e Ballkanit. Th\u00ebn\u00eb n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tjet\u00ebr, ekuilibri dhe sistemi politik e administrativ brenda Perandoris\u00eb Osmane dhe ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb Ballkan nuk ekzistonte m\u00eb. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr suksesi i revolucionit francez dhe i republik\u00ebs si form\u00eb qeverisjeje, vinte n\u00eb pik\u00ebpyetje dhe monarkin\u00eb si form\u00eb shteti, q\u00eb p\u00ebr nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mir\u00eb tanim\u00eb ishte&nbsp;de mode. Vet\u00ebdija q\u00eb ndezi revolucioni francez krijoi konfuzitet n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrjen shum\u00eb-komb\u00ebtare q\u00eb formonte shoq\u00ebrin\u00eb osmane. Ve\u00e7an\u00ebrisht shtetet ballkanike u vun\u00eb n\u00eb pararoj\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj l\u00ebvizje me pasoj\u00eb shp\u00ebrb\u00ebrjen e vet\u00eb perandoris\u00eb. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr dhe vet\u00eb kasta intelektuale e perandoris\u00eb ishte pesimiste n\u00eb nevojshm\u00ebrin\u00eb e vazhdim\u00ebsis\u00eb s\u00eb perandoris\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb aspektin ekonomik gjendja e perandoris\u00eb dhe e kombeve, q\u00eb e formonin at\u00eb ishte tep\u00ebr e v\u00ebshtir\u00eb. Zhvillimi i rrug\u00ebve detare ishte nj\u00eb goditje e madhe ekonomike p\u00ebr perandorin\u00eb, e cila ishte nj\u00eb ur\u00eb lidh\u00ebse mes lindjes e per\u00ebndimit, e q\u00eb Turqia p\u00ebrfitonte shuma t\u00eb konsiderueshme vet\u00ebm nga doganat. Tashm\u00eb ky sistem nuk funksiononte m\u00eb. Modernizimi dhe zhvillimi ushtarak i per\u00ebndimit dhe prapambetja e perandoris\u00eb n\u00eb k\u00ebta dy fusha, q\u00eb kishin n\u00eb themel ekonomin\u00eb, e b\u00ebnte t\u00eb domosdoshme nj\u00eb reform\u00eb t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb Perandorin\u00eb Osmane. Industrializimi, i cili i dha nj\u00eb hov t\u00eb madh ekonomis\u00eb evropiane n\u00eb Perandorin\u00eb Osmane nuk ndodhi dhe pse perandoria b\u00ebri p\u00ebrpjekje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme si\u00e7 ishte vet\u00eb Tanzimati. Sistemi i Tanzimatit ishte p\u00ebrpjekja e fundit me konsensusin e intelektual\u00ebve osman\u00eb, p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb ekuilib\u00ebr t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm n\u00eb gjendjen e dob\u00ebt ekonomiko-politike, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn perandoria gjendej. Lindja e burimeve t\u00eb larg\u00ebta ose kolonizimeve pati nj\u00eb impakt t\u00eb madh n\u00eb pasurimin e zhvillimin ekonomik te fuqive t\u00eb m\u00ebdha, e n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr nj\u00eb varf\u00ebrim t\u00eb ekonomis\u00eb Osmane, e cila deri at\u00ebher\u00eb ishte tregu furnizues i fuqive t\u00eb tjera. Nj\u00eb faktor tjet\u00ebr tep\u00ebr kryesor n\u00eb varf\u00ebrimin e perandoris\u00eb ishte dhe angazhimi n\u00eb shum\u00eb luft\u00ebra, apo aksione ushtarake brenda dhe jasht\u00eb perandoris\u00eb, t\u00eb cilat p\u00ebrb\u00ebnin fatura tep\u00ebr t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr buxhetin e Perandoris\u00eb Osmane.<\/p>\n<p>Nj\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs tjet\u00ebr shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i jet\u00ebs sociale brenda perandoris\u00eb Osmane, q\u00eb ishte n\u00eb nj\u00eb moment krize ishte dhe elementi kulturor. Duke patur parasysh modernizimin dhe p\u00ebrparimin n\u00eb aspektin ekonomik e kulturor t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb per\u00ebndimore, nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e intelektual\u00ebve osman\u00eb, p\u00ebsuan nj\u00eb panik, i cili u pasua me nj\u00eb kriz\u00eb identiteti. Sidomos n\u00eb fillim t\u00eb viteve 1900, kjo kriz\u00eb p\u00ebsoi rritje tek intelektual\u00ebt, ku n\u00eb popull do t\u00eb pasqyrohej me nj\u00eb imitim apo dhe adhurim t\u00eb kultur\u00ebs per\u00ebndimore. Kultura e salloneve, veshjeve, t\u00eb folurit e fr\u00ebngjishtes, muzika e shum\u00eb elemente t\u00eb tjer\u00eb, ishin moda e koh\u00ebs, e cila dep\u00ebrtoi deri brenda Port\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, edhe grupi i intelektual\u00ebve me konservator\u00eb do t\u00eb karakterizohet nga momente m\u00ebdyshjesh. Edhe vet\u00eb tek Akifi, apo tek kategoria e mendimtar\u00ebve t\u00eb ngjash\u00ebm me t\u00eb, vihen re luhatje, apo m\u00ebdyshje n\u00eb vij\u00ebn e mendimit apo shkrimet e tyre. Kjo m\u00ebdyshje, asnj\u00ebher\u00eb nuk duhet kuptuar n\u00eb ndryshim, apo m\u00ebdyshje q\u00ebllimi, apo bindjeje, por n\u00eb luhatje t\u00eb p\u00ebrkohshme ndoshta edhe me karakter emocional. Duke par\u00eb ndryshueshm\u00ebrin\u00eb mes p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb fetare t\u00eb per\u00ebndimit e asaj te Osman\u00ebve, e cila p\u00ebrb\u00ebnte dhe identitetin kryesor t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb brenda perandoris\u00eb, nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e intelektual\u00ebve nis\u00ebn t\u00eb p\u00ebshp\u00ebrisin m\u00eb tep\u00ebr madje dhe t\u00eb debatonin disa elemente, q\u00eb deri at\u00ebher\u00eb ishin tabu. Qasja e shteteve t\u00eb reja evropiane kundrejt kish\u00ebs dhe vendosja e laicizmit e prangosja e fes\u00eb, si nj\u00eb element mes personit dhe Per\u00ebndis\u00eb, si nj\u00eb prej shtyllave kryesore te shteteve per\u00ebndimore ishte nj\u00eb tjet\u00ebr shkak debatesh t\u00eb m\u00ebdha tek intelektual\u00ebt osman\u00eb.<\/p>\n<p>Ja pra, Mehmet Akif Ersoj lindi n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb ekonomike, politike e kulturore p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb, perandorin\u00eb e qytet\u00ebrimin t\u00eb cilit i p\u00ebrkiste. Padyshim, q\u00eb k\u00ebta elemente do t\u00eb ndikojn\u00eb thell\u00ebsisht n\u00eb jetes\u00ebn, n\u00eb formimin intelektual, p\u00ebr pasoj\u00eb dhe n\u00eb poezin\u00eb e tij. Si nj\u00eb person aktiv dhe i ndjesh\u00ebm ndaj problemeve t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, shkrimi, mendimi, aktiviteti dhe p\u00ebrpjekjet e Mehmet Akif Ersojit duhet t\u00eb trajtohen n\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst.<\/p>\n<ol>\n<li><strong>b.&nbsp;&nbsp; Nj\u00eb jet\u00eb plot p\u00ebrpjekje<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave, Mehmet Akif Ersoj lindi n\u00eb lagjen Fatih t\u00eb Stambollit, n\u00eb muajin Shevval t\u00eb vitit 1290 Hixhri (N\u00ebntor ose Dhjetor 1873) dhe nd\u00ebrroi jet\u00eb m\u00eb 27 Dhjetor 1936 po n\u00eb Stamboll. Babai i tij Tahir efendiu ishte i biri i Nuredin Agait nga fshati Shushic\u00eb e Pej\u00ebs dhe nj\u00ebri nd\u00ebr mendimtar\u00ebt e koh\u00ebs. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb ai ishte dhe m\u00ebsues n\u00eb medresen\u00eb e Fatihut n\u00eb Stamboll. Si\u00e7 shprehet dhe vet\u00eb Akifi, m\u00ebsimet e para dhe n\u00eb ve\u00e7anti leximin e Kur`anit dhe gjuh\u00ebn arabe i ka m\u00ebsuar nga babai i tij. Nd\u00ebrsa e \u00ebma e Mehmet Akifit ishte zonja Emine Sherife me origjin\u00eb nga Buharaja.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn1\">[1]<\/a>&nbsp;Po t\u00eb vihet re familja e tij \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull tipik i shoq\u00ebris\u00eb osmane; babai nga per\u00ebndimi, n\u00ebna nga lindja, q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb metropolin e bot\u00ebs, n\u00eb Stamboll. K\u00ebt\u00eb aspekt e thekson dhe nj\u00ebri nd\u00ebr poet\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj turq Sezai Karako\u00e7, i cili shprehet q\u00eb, si n\u00eb an\u00ebn biologjike, ashtu dhe n\u00eb at\u00eb intelektuale, Mehmet Akif Ersoji p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb sintez\u00eb mes Lindjes dhe Per\u00ebndimit.<\/p>\n<p>P\u00ebr sa i p\u00ebrket jet\u00ebs s\u00eb tij familjare dim\u00eb q\u00eb Mehmet Akifi \u00ebsht\u00eb martuar n\u00eb mosh\u00ebn 25 vje\u00e7are me zonj\u00ebn Ismete. Edhe pse pat\u00ebn nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb n\u00eb aspektin ekonomik, duke patur parasysh faktin, q\u00eb Mehmet Akifi i harxhonte t\u00eb ardhurat p\u00ebr idealet e tij, m\u00ebsojm\u00eb q\u00eb pat\u00ebn nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb lumtur familjare. K\u00ebt\u00eb aspekt Mehmet Akifi e thekson dhe n\u00eb nj\u00eb poezi, t\u00eb cil\u00ebn ai i dedikon bashk\u00ebshortes s\u00eb tij. Nga martesa e tyre m\u00ebsojm\u00eb q\u00eb pat\u00ebn 6 f\u00ebmij\u00eb, emrat e t\u00eb cil\u00ebve ishin Xhemile, Feride, Suat, Ibrahim Naim, Emin dhe Tahir.<\/p>\n<p>N\u00eb lidhje me karakterin, jet\u00ebn dhe veprimtarin\u00eb e tij na kan\u00eb ardhur shum\u00eb dokumente, ku m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishmet jan\u00eb kujtimet e shok\u00ebve e miqve t\u00eb shumt\u00eb t\u00eb tij. Madje dhe vet\u00eb djali i Akifit ka shkruar n\u00eb lidhje me jet\u00ebn e t\u00eb atit, duke prekur deri te an\u00ebt m\u00eb private t\u00eb familjes, gj\u00eb q\u00eb e b\u00ebn m\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb dokumentimin dhe shkrimin e jet\u00ebs s\u00eb Akifit. Sipas kujtimeve t\u00eb miqve t\u00eb tij m\u00ebsojm\u00eb q\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 an\u00ebs zyrtare t\u00eb Akifit, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ai njihet si tep\u00ebr serioz, madje dhe i vazhd\u00eb n\u00eb jet\u00ebn personale por me miqt\u00eb na paraqitet shum\u00eb i gjall\u00eb. Ai kishte nj\u00eb interes dhe dije t\u00eb holl\u00ebsishme rreth muzik\u00ebs lindore e per\u00ebndimore, merrej me sporte t\u00eb ndryshme, si hedhjen e gjyles, mundjen dhe ecjen n\u00eb distanca t\u00eb gjata. Ai ishte gazmor n\u00eb biseda, madje b\u00ebnte edhe shaka e batuta me miqt\u00eb e tij. Sipas kujtimeve t\u00eb shumta, del n\u00eb pah se bisedat apo takimet me miqt\u00eb e tij, karakterizoheshin nga recitimi i poezive, k\u00ebndimi i ilahive e k\u00ebng\u00ebve t\u00eb ndryshme.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn2\">[2]<\/a>&nbsp;Ai ishte shum\u00eb korrekt dhe i p\u00ebrpikt\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet me miqt\u00eb dhe njer\u00ebzit e tjer\u00eb q\u00eb e rrethonin. Nga kujtimet rreth tij, m\u00ebsojm\u00eb q\u00eb kjo an\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte nj\u00ebrin nd\u00ebr virtytet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb e karakterizonin at\u00eb.<\/p>\n<p>Ai kishte mbaruar shkoll\u00ebn e veterinaris\u00eb, por gjat\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij p\u00ebrve\u00e7 shkrimit do t\u00eb ushtroj\u00eb pun\u00eb e detyra t\u00eb ndryshme si: m\u00ebsues i gjuh\u00ebs turke n\u00eb shkolla t\u00eb ndryshme, punonj\u00ebs i shtetit, m\u00ebsues let\u00ebrsie, deputet, pjes\u00ebmarr\u00ebs n\u00eb luft\u00eb, drejtues fetar, shkrues p\u00ebr revista, pjes\u00ebmarr\u00ebs dhe drejtues n\u00eb organizata t\u00eb ndryshme, si dhe ka udh\u00ebtuar si i ngarkuar nga shteti n\u00eb vende t\u00eb ndryshme, si Berlin, Egjipt, Liban, Arabi, Shqip\u00ebri etj.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn3\">[3]<\/a>&nbsp;N\u00eb dit\u00ebt e sotme nxirret n\u00eb pah vet\u00ebm ana poetike e Mehmet Akif Ersojit, ose m\u00eb mir\u00eb vjersha, q\u00eb ai shkroi e q\u00eb u zgjodh si himni i Turqis\u00eb. Por edhe ana aktiviste e tij ishte tep\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme. Mjafton t\u00eb p\u00ebrmendet fakti q\u00eb, ai dhe pse ishte i angazhuar n\u00eb pun\u00eb nuk mund t\u00eb rrinte duarlidhur dhe mori pjes\u00eb n\u00eb luft\u00ebn e \u00c7anakkalas\u00eb. Pas lufte ai do t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb parlament, duke mbrojtur t\u00eb drejtat e qytetar\u00ebve t\u00eb vendit t\u00eb tij. Kur e k\u00ebrkon nevoja ai do t\u00eb l\u00ebviz\u00eb \u00e7do cep t\u00eb vendit p\u00ebr t\u2019i udh\u00ebzuar ose p\u00ebr t\u2019u transmetuar atyre dijet fetare. Po me vendim parlamenti dhe me propozim t\u00eb Bashk\u00ebsis\u00eb s\u00eb Pun\u00ebve Fetare ai u caktua t\u00eb b\u00ebj\u00eb p\u00ebrkthimin e Kur\u2019anit m\u00eb 21 Shkurt 1925.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn4\">[4]<\/a>&nbsp;Do t\u00eb bashk\u00ebpunoj\u00eb dhe n\u00eb nj\u00eb revist\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr koh\u00ebn si&nbsp;Sebil\u00fcrre\u015fad,&nbsp;ku n\u00eb shumic\u00ebn e rasteve do t\u00eb p\u00ebrkthej\u00eb dhe dijetar\u00ebt e koh\u00ebs n\u00eb gjuh\u00ebn turke p\u00ebr t\u2019i prezantuar mendimet e tyre rreth problemeve t\u00eb koh\u00ebs. Pra veprimtaria e tij \u00ebsht\u00eb e lidhur ngusht\u00eb me t\u00eb gjitha problemet e nevojat e koh\u00ebs.<\/p>\n<p>Karakteri dhe virtytet e tij ishin t\u00eb qarta e t\u00eb pastra. Ata ishin stolisur me besimin e tij, Islamin. Nga kujtimet p\u00ebr t\u00eb del n\u00eb pah se faktori m\u00eb kryesor i karakterit t\u00eb tij ishte besa ndaj vendit, shoq\u00ebris\u00eb e miqve t\u00eb tij. Poezit\u00eb e tij jan\u00eb shkruar gjithmon\u00eb p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt. T\u00eb gjith\u00eb miqve t\u00eb tij ai iu ka dedikuar poezi. T\u00eb gjith\u00eb shok\u00ebt e tij flasim p\u00ebr bujarin\u00eb e madhe q\u00eb e karakterizonte Mehmet Akif Ersojin. Duke patur parasysh se kur ishte n\u00eb mosh\u00ebn 14 vje\u00e7are i ishte djegur sht\u00ebpia dhe t\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebn e kishte kaluar n\u00eb sht\u00ebpi me qira, ai ishte shum\u00eb bujar me t\u00eb tjer\u00ebt. Ja \u00e7far\u00eb transmeton nj\u00eb mik i tij: \u201cNj\u00eb nat\u00eb na pati ftuar p\u00ebr \u00e7aj n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tij. Teksa po b\u00ebheshim gati t\u00eb shkonim, ai po vinte me shpejt\u00ebsi drejt nesh dhe tha: sonte \u00e7ajin do e pim\u00eb te ju. Padyshim q\u00eb u g\u00ebzova por d\u00ebshiroja t\u00eb dija dhe arsyen. Kur e pyeta m\u2019u p\u00ebrgjigj duke qeshur: qilimin e dhom\u00ebs son\u00eb ia kishin dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb t\u00eb varf\u00ebri.\u201d<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn5\">[5]<\/a><\/p>\n<p>Akifi kishte nj\u00eb jet\u00eb tep\u00ebr t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb dhe shum\u00eb her\u00eb me pengesa, por t\u00eb gjitha k\u00ebta nuk p\u00ebrb\u00ebnin asnj\u00eb penges\u00eb p\u00ebr t\u00eb sepse ai kishte nj\u00eb mision tep\u00ebr t\u00eb qart\u00eb. N\u00eb aspektin ekonomik ai pati nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr arsye se kur ishte n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re atij iu dogj sht\u00ebpia dhe pask\u00ebtaj t\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebn do e kalonte me qira, sepse t\u00eb gjitha t\u00eb ardhurat e veta do t\u2019i harxhonte n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb idealeve t\u00eb tij. Edhe vdekja at\u00eb e gjeti n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e nj\u00ebrit nd\u00ebr miqt\u00eb e tij m\u00eb t\u00eb af\u00ebrt, Said Halim Pash\u00ebs, i cili ishte nipi i Mehmet Aliut t\u00eb Egjiptit, pra me origjin\u00eb shqiptare.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn6\">[6]<\/a>&nbsp;Tek ai nuk ka n\u00ebnshtrim. Akifi nuk hesht kundrejt padrejt\u00ebsive. K\u00ebt\u00eb e shohim n\u00eb poezin\u00eb e tij, por dhe n\u00eb jet\u00ebn e tij. Transmetohet q\u00eb, kur ai ishte n\u00ebndrejtor n\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb dhe n\u00eb nj\u00eb rast kur drejtori i shkoll\u00ebs pezullohet nga puna n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb padrejt\u00eb Mehmet Akifi jep menj\u00ebher\u00eb dor\u00ebheqje si reagim kundrejt k\u00ebsaj padrejt\u00ebsie.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn7\">[7]<\/a>&nbsp;Ai i njihte nga af\u00ebr problemet e koh\u00ebs dhe pik\u00ebrisht kjo arsye e shtynte at\u00eb t\u00eb ishte tep\u00ebr i ndjesh\u00ebm kundrejt k\u00ebtyre problemeve. Vet\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst mund t\u00eb shpjegohet veprimtaria, poezia dhe jeta e Mehmet Akifit.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb kuptuar dhe nj\u00eb her\u00eb karakterin e Mehmet Akif Ersojit mjafton t\u00eb shihet dhe m\u00ebnyra e shkrimit t\u00eb Himnit t\u00eb Flamurit. Nevoja p\u00ebr nj\u00eb himn u zyrtarizua me nj\u00eb shpallje gare nga parlamenti m\u00eb 7 n\u00ebntor 1920 dhe u caktua nj\u00eb shum\u00eb prej 500 lirash, si shp\u00ebrblim p\u00ebr fituesin e konkursit. Hasan Basri \u00c7antaji rr\u00ebfen se propozimeve p\u00ebr pjes\u00ebmarrje Akifi i refuzonte, duke th\u00ebn\u00eb se pas k\u00ebsaj moshe nuk futej n\u00eb gar\u00eb e t\u00eb merrte dhe para p\u00ebr di\u00e7ka tep\u00ebr t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme si\u00e7 ishte himni. Dhe pse pran\u00eb parlamentit u dor\u00ebzuan mbi 700 vjersha t\u00eb ndryshme, asnj\u00ebra nga ata nuk u pa n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb e duhur p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb himn komb\u00ebtar. Dhe pse i ishte shkruar nj\u00eb k\u00ebrkese zyrtare p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb konkurs, Akifi e kishte refuzuar at\u00eb. Me nj\u00eb \u201cloj\u00eb\u201d t\u00eb mikut t\u00eb tij Hasan Basri \u00c7antajit, sikur i kishte dh\u00ebn\u00eb fjal\u00eb n\u00eb em\u00ebr t\u00eb Akifit zyrtar\u00ebve p\u00ebr shkrimin e himnit me kusht q\u00eb t\u00eb anullohej kushti i shp\u00ebrblimit p\u00ebr fituesin, u b\u00eb e mundur q\u00eb Mehmet Akif Ersoj t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb hapin p\u00ebr shkrimin e himnit, t\u00eb cilin e mbaroi n\u00eb dy dit\u00eb dhe q\u00eb u pranua nj\u00ebherazi nga parlamenti me 12 Mars 1921.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn8\">[8]<\/a>&nbsp;Poezin\u00eb e himnit ai e ka l\u00ebn\u00eb jasht\u00eb librit t\u00eb tij Safahatit, duke th\u00ebn\u00eb q\u00eb at\u00eb e ka l\u00ebn\u00eb n\u00eb zemr\u00ebn e kombit turk.<\/p>\n<p>Ai b\u00ebri nj\u00eb jet\u00eb tep\u00ebr aktive, sepse Akifi ishte i vet\u00ebdijsh\u00ebm, q\u00eb n\u00eb rrethanat n\u00eb t\u00eb cilat gjendej qytet\u00ebrimi i tij, nuk kishte koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb humbur. Ai do t\u00eb kontribuonte me jet\u00ebn, pasurin\u00eb, mendimin, poezin\u00eb e shpirtin e tij, deri n\u00eb frym\u00ebn e fundit p\u00ebr idealet q\u00eb ai mbartte. Kontributi dhe veprat e tij duhen trajtuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tep\u00ebr t\u00eb kujdesshme, sepse kjo ishte periudha kur nj\u00eb perandori qindra vje\u00e7are do t\u00eb kthehej n\u00eb nj\u00eb republik\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb pro\u00e7es detyra m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme binte mbi intelektual\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt me shkrimet, konferencat apo ligj\u00ebratat e sjelljen e tyre, duhet t\u00eb motivonin nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb dob\u00ebt psikologjikisht e materialisht. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst duhet t\u00eb shihet dhe veprimtaria e tij, e cila pasqyronte karakterin e poetit t\u00eb madh.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn9\">[9]<\/a><\/p>\n<ol>\n<li><strong>c.&nbsp;&nbsp;&nbsp; Nj\u00eb stil i ve\u00e7ant\u00eb shkrimi<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Para se t\u00eb trajtojm\u00eb an\u00ebn teknike t\u00eb shkrimeve t\u00eb Mehmet Akif Ersojit, le t\u00eb hedhim nj\u00eb sy mbi shkrimet e tij n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Ai ka nisur t\u00eb shkruaj\u00eb q\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn dymb\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7are dhe poezit\u00eb e tij jan\u00eb botuar n\u00eb revista t\u00eb ndryshme, q\u00ebkur ai ishte n\u00eb shkoll\u00eb. Nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e shkrimeve t\u00eb tij u botuan n\u00eb revista t\u00eb ndryshme si&nbsp;Resimli Gazete,&nbsp;Serveti F\u00fcnun,&nbsp;e q\u00eb nuk jan\u00eb brenda&nbsp;Safahatit. Mendimet e tij politike kryesisht jan\u00eb n\u00eb form\u00ebn e shkrimeve, kritikave, apo dhe p\u00ebrkthimeve t\u00eb ndryshme t\u00eb botuara n\u00eb revistat&nbsp;S\u0131rat-\u0131 M\u00fcstakim&nbsp;dhe&nbsp;Sebil\u00fc\u2019r-Re\u015fad&nbsp;n\u00eb t\u00eb cilat ka qen\u00eb aktiv.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn10\">[10]<\/a>&nbsp;Vepra m\u00eb kryesore e tijSafahati p\u00ebrb\u00ebhet nga shtat\u00eb libra t\u00eb botuara ve\u00e7 kur ishte ai gjall\u00eb dhe t\u00eb p\u00ebrmbledhura n\u00eb nj\u00eb v\u00ebllim t\u00eb vet\u00ebm pas vdekjes s\u00eb tij. Ai ka 11.240 strofa.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn11\">[11]<\/a>&nbsp;P\u00ebrve\u00e7 an\u00ebs poetike Mehmet Akif Ersoj ka qen\u00eb shum\u00eb frytdh\u00ebn\u00ebs edhe n\u00eb shum\u00eb fusha t\u00eb tjera duke l\u00ebn\u00eb pas nj\u00eb korpus t\u00eb larmish\u00ebm. Shkrimet e tij mund t\u00eb p\u00ebrmblidhen n\u00eb kategori t\u00eb ndryshme si; shkrime rreth personave t\u00eb ndrysh\u00ebm, shkrime mbi fen\u00eb e atdheun, shkrime mbi gjuh\u00ebn, vler\u00ebsime ose kritika rreth librave t\u00eb ndrysh\u00ebm, shkrime mbi poezin\u00eb, mbi let\u00ebrsin\u00eb dhe rregullat e shkrimit, shkrime rreth edukimit dhe dijes, p\u00ebrralla e fabula, p\u00ebrkthime t\u00eb ndryshme nga dijetar\u00eb t\u00eb koh\u00ebs etj.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn12\">[12]<\/a><\/p>\n<p>Poezia e Akifit \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e qart\u00eb sepse ajo mbart nj\u00eb mision p\u00ebrbrenda. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye shkrimi i tij mund t\u00eb konsiderohet si i ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb krahasim me shkrimet apo poezin\u00eb q\u00eb lexojm\u00eb te poet\u00ebt e tjer\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Safahati nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr me poezi n\u00eb t\u00eb cilat ka nj\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb artistike, pasi ai nuk ka si q\u00ebllim k\u00ebt\u00eb, duke qen\u00eb se ai duhet ta p\u00ebr\u00e7oj\u00eb sa m\u00eb par\u00eb mesazhin tek lexuesi. Problemi i tij par\u00ebsor jan\u00eb prapambetja, varf\u00ebria, vuajtja, pushtimi, shp\u00ebtimi i shoq\u00ebris\u00eb dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye aspekti artistik e humbet r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn13\">[13]<\/a>&nbsp;P\u00ebrmbajtja e shkrimeve t\u00eb tij p\u00ebrputhet n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb t\u00eb qart\u00eb me realitetin, gjendjen emocionale dhe mendore t\u00eb Mehmet Akifit dhe personazheve t\u00eb tij. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye \u00e7do gj\u00eb q\u00eb ai ka shkruar i dedikohen di\u00e7kaje, t\u00eb gjitha fjal\u00ebt q\u00eb ai p\u00ebrdor shkojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb adres\u00eb t\u00eb mir\u00ebmenduar e t\u00eb sakt\u00eb. K\u00ebt\u00eb aspekt ai e pohon edhe vet\u00eb duke u shprehur: \u201cQ\u00ebkur e pash\u00eb veten time para popullit tim, desha t\u00eb mendoj shoq\u00ebrin\u00eb para artit tim\u201d.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn14\">[14]<\/a>&nbsp;T\u00eb gjith\u00eb librat e&nbsp;Safahatit jan\u00eb shkruar n\u00eb konteks t\u00eb ngjarjeve historike t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb Akifit dhe p\u00ebr\u00e7ojn\u00eb tek lexuesi breng\u00ebn e tij, q\u00ebndrimin dhe zgjidhjen q\u00eb Akifi i jep problemit t\u00eb trajtuar. Akademik\u00ebt e shumt\u00eb q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb studime mbi veprat e tij e cil\u00ebsojn\u00eb&nbsp;Safahatin, si argumentin dhe d\u00ebshmin\u00eb m\u00eb t\u00eb gjall\u00eb t\u00eb r\u00ebnies s\u00eb perandoris\u00eb.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn15\">[15]<\/a><\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye m\u00ebnyr\u00ebn e t\u00eb shkruarit t\u00eb tij mund ta v\u00ebm\u00eb re edhe te disa poet\u00eb, apo shkrimtar\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebr\u00e7onin t\u00eb nj\u00ebjtat mesazhe me Akifin. Kjo ngjashm\u00ebri formohet n\u00eb kontekstin ideologjik, pasi jan\u00eb mendimet e ndjenjat e p\u00ebrbashk\u00ebta t\u00eb k\u00ebtyre poet\u00ebve, t\u00eb cil\u00ebt mbartin t\u00eb nj\u00ebjtat brenga n\u00eb lidhje me gjendjen e perandoris\u00eb. Nd\u00ebrsa n\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrimin artistik mund t\u00eb thuhet q\u00eb nga studimet q\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb mbi veprat e tij, vihet re q\u00eb Mehmet Akif Ersoji \u00ebsht\u00eb ndikuar nga disa poet\u00eb t\u00eb koh\u00ebs. Ky aspekt vihet re n\u00eb poezit\u00eb e para q\u00eb Akifi kishte botuar n\u00eb revista t\u00eb ndryshme n\u00eb rinin\u00eb e tij dhe n\u00eb poezit\u00eb e para t\u00eb&nbsp;Safahatit. T\u00eb gjith\u00eb kritik\u00ebt e pohojn\u00eb faktin q\u00eb n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb poezive t\u00eb tij Mehmet Akifi \u00ebsht\u00eb ndikuar nga Zija Pasha, Mualim Naxhiu dhe Abdulhak Hamidi. Sipas kritik\u00ebve, poezit\u00eb e tij t\u00eb hershme karakterizohen nga nj\u00eb m\u00ebdyshje apo k\u00ebrkim strukturor, nd\u00ebrsa n\u00eb aspektin e p\u00ebrmbajtjes q\u00ebndron lart teza q\u00eb ai \u00ebsht\u00eb ndikuar nga Zija Pashai dhe Abdulhak Hamidi.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn16\">[16]<\/a><\/p>\n<p>Nga analizat q\u00eb kritik\u00ebt letrar\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb mbi poezin\u00eb e Akifit eSafahatin&nbsp;n\u00eb ve\u00e7anti, nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e kritik\u00ebve shprehen q\u00eb poezia e tij m\u00eb tep\u00ebr se mjesht\u00ebrin\u00eb artistike mbart nj\u00eb mision. Si nj\u00eb shembull i k\u00ebsaj teze p\u00ebrmendet fakti q\u00eb n\u00eb poezit\u00eb e Mehmet Akifit ka nj\u00eb dend\u00ebsi t\u00eb madhe fjal\u00ebsh. Sipas kritik\u00ebve \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb poezia shkruhet me fjal\u00eb, por fjal\u00ebt duhen kursyer. Do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb poezia e mir\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb p\u00ebr\u00e7uarit e mesazhit me sa m\u00eb pak fjal\u00eb. Si pasoj\u00eb mund t\u00eb thuhet q\u00eb poezia e Akifit m\u00eb tep\u00ebr se nj\u00eb vep\u00ebr artistike \u00ebsht\u00eb funksionale. Duke patur parasysh faktin q\u00eb fjal\u00ebt n\u00eb poezin\u00eb e tij e kan\u00eb gjithnj\u00eb nj\u00eb adres\u00eb, at\u00ebher\u00eb teza e poezis\u00eb funksionale merr r\u00ebnd\u00ebsi.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn17\">[17]<\/a>&nbsp;N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst mund t\u00eb thuhet q\u00eb poezia e Mehmet Akif Ersojit \u00ebsht\u00eb edukuese. P\u00ebrmes problemeve, dialogjeve, ndjenjave q\u00eb trajtohen n\u00eb shkrimet e tij, Akifi mundohet ta p\u00ebr\u00e7oj\u00eb mendimin dhe zgjidhjen, q\u00eb ai i jep problemit t\u00eb trajtuar n\u00eb poezi. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast lexuesi b\u00ebhet vet\u00eb pjes\u00eb e ndjenjave q\u00eb p\u00ebr\u00e7ohen me an\u00eb t\u00eb poezis\u00eb, por n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb kalon edhe nj\u00eb pro\u00e7es edukimi p\u00ebrmes poezis\u00eb s\u00eb Akifit.<\/p>\n<p>Tematika e shkrimeve t\u00eb tij \u00ebsht\u00eb e lidhur ngusht\u00eb me sistemin e mendimit t\u00eb tij dhe me problematikat e shoq\u00ebris\u00eb. Pik\u00ebrisht k\u00ebtu fshihet dhe nj\u00eb lidhje emocionale mes lexuesit shqiptar dhe Mehmet Akif Ersojit. Ai e shpreh n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shqet\u00ebsimin p\u00ebr gjendjen e r\u00ebnd\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ndodhej atdheu:<\/p>\n<p align=\"center\">\u201cP\u00ebr shkak t\u00eb hallit t\u00eb tre t\u00eb patruve, nj\u00eb popull tre milion<\/p>\n<p align=\"center\">Pa shih si grihet! Ngrihu, ati im nga varri ku po pushon!<\/p>\n<p align=\"center\">T\u00eb gjall\u00ebt s\u2019vrapuan n\u00eb ndihm\u00eb, t\u00eb pakt\u00ebn ti u shko\u2026<\/p>\n<p align=\"center\">Shqip\u00ebria digjet\u2026. Dhe, k\u00ebsaj radhe, p\u00ebr tmerr!\u201d<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn18\">[18]<\/a><\/p>\n<p>Po n\u00eb librin e kat\u00ebrt t\u00eb Safahatit ai jep shembullin e Shqiptar\u00ebve p\u00ebr tragjedin\u00eb q\u00eb p\u00ebrjetonte shoq\u00ebria e koh\u00ebs s\u00eb tij:<\/p>\n<p align=\"center\">\u201cNd\u00ebrsa keni p\u00ebr shembull shqiptar\u00ebt, \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb ende<\/p>\n<p align=\"center\">Kjo politik\u00eb e ngat\u00ebrruar, kjo \u00e7\u00ebshtje pa kuptim?<\/p>\n<p align=\"center\">M\u00eb duket se biri juaj nuk e njeh rrug\u00ebn kah kalon\u2026<\/p>\n<p align=\"center\">P\u00ebrzejeni, m\u00eb n\u00eb fund, hajdutin q\u00eb ju udh\u00ebzon!<\/p>\n<p align=\"center\">D\u00ebgjom\u00ebni mua q\u00eb po, jam shqiptar\u2026.<\/p>\n<p align=\"center\">S\u2019kam tjet\u00ebr \u00e7\u2019them\u2026 Vendi im i mjer\u00eb!\u2026\u201d<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn19\">[19]<\/a><\/p>\n<ol>\n<li><strong>d.&nbsp;&nbsp; Sistemi i mendimit t\u00eb Akifit<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>N\u00eb aspektin ideologjik, Mehmet Akif Ersoji \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i qart\u00eb dhe mendimi i tij p\u00ebrputhet plot\u00ebsisht me personalitetin dhe veprimtarin\u00eb e vet\u00eb poetit. Kjo varet edhe nga p\u00ebrgatitja e sh\u00ebndosh\u00eb mendore, q\u00eb ai kishte kaluar. P\u00ebrve\u00e7 njohjes shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebve dhe shkencave orientale e fetare, Mehmet Akifi kishte dijeni shum\u00eb t\u00eb detajuar dhe t\u00eb mendimit dhe figurave kryesore per\u00ebndimore. Q\u00eb n\u00eb rinin\u00eb e tij Akifi ishte njohur dhe kishte lexuar Shekspirin, Hygoin, Lamartinin, Rusoin, Renanin, Zolan e shum\u00eb mendimtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb per\u00ebndimor\u00eb.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn20\">[20]<\/a>&nbsp;N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst b\u00ebhet m\u00eb i kuptuesh\u00ebm koncepti i mendimit t\u00eb Akifit. Sistemi i mendimit t\u00eb tij bazohet n\u00eb nj\u00eb ideologji t\u00eb kristalt\u00eb, e cila pasqyrohet n\u00eb veprimtarin\u00eb dhe shkrimet e tij. Nisur nga shkrimet dhe veprimtaria e tij mund t\u00eb thuhet q\u00eb mendimi i Mehmet Akif Ersojit \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrmbledhur nj\u00eb fjali t\u00eb famshme tij\u00ebn: \u201cTa marrim frym\u00ebzimin drejtp\u00ebrdrejt nga Kur\u2019ani; e ta shprehim Islamin sipas konceptimit t\u00eb koh\u00ebs\u201d.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn21\">[21]<\/a><\/p>\n<p>Nuk ka dyshim q\u00eb mendimi i Mehmet Akif Ersojit pasqyrohet qartazi n\u00eb vepr\u00ebn e tij \u201cSafahat\u201d. Libri i gjasht\u00eb i Safahatit me titull Asimi, flet p\u00ebr nj\u00eb djalosh me emrin Asim, i cili jetonte n\u00eb Stamboll. Asimi na paraqitet si nj\u00eb njeri i fuqish\u00ebm, me trup t\u00eb b\u00ebsh\u00ebm, i cili n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb merret dhe me sportin e mundjes. P\u00ebrve\u00e7 an\u00ebs sportive Asimi \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i suksessh\u00ebm edhe ne m\u00ebsime dhe ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb shkencat ekzakte. Nd\u00ebrsa n\u00eb aspektin shpirt\u00ebror, ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb besimtar i mir\u00eb dhe respektues e mbart\u00ebs i vlerave. Me an\u00eb t\u00eb k\u00ebtij libri Mehmet Akif Ersoji i paraqet lexuesit t\u00eb riun e tij ideal, i cili \u00ebsht\u00eb fizikisht i fuqish\u00ebm, zot\u00ebrues i zhvillimeve m\u00eb t\u00eb fundit t\u00eb shkenc\u00ebs, por edhe praktikues fetar e mbart\u00ebs i vlerave pozitive p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb. N\u00eb realitet Asimi \u00ebsht\u00eb vet\u00eb d\u00ebshira e Mehmet Akif Ersojit p\u00ebr rinin\u00eb e shoq\u00ebris\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ai jetoi dhe dha kontributin e tij. N\u00eb fakt ky shembull e shpjegon m\u00eb s\u00eb miri edhe th\u00ebnien e tij q\u00eb shembull duhet t\u00eb jet\u00eb Kur\u2019ani, por ai duhet transmetuar tek t\u00eb tjer\u00ebt me gjuh\u00ebn e koh\u00ebs apo rrethanave n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ndodhet individi.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrim m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb mund t\u00eb thuhet q\u00eb mendimi i Akifit nuk \u00ebsht\u00eb unik. Ai \u00ebsht\u00eb formuar n\u00eb raport me gjendjen politike, ekonomike e kulturore t\u00eb qytet\u00ebrimit t\u00eb cilit i p\u00ebrkiste. Ashtu si ka njer\u00ebz, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb ndjenja e mendime t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta edhe qytet\u00ebrimet mbartin t\u00eb nj\u00ebjtat elemente. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst \u00ebsht\u00eb normale q\u00eb Akifi dhe misioni e shkrimet e tij, t\u00eb ken\u00eb \u201cshok\u00eb t\u00eb tjer\u00eb\u201d n\u00eb Turqi, Lindje t\u00eb Mesme apo n\u00eb bot\u00ebn Arabe. Muhammed Abduh, Xhemaleddin Afgani, Musa Xharullah dhe Reshid Riza, jan\u00eb disa nga k\u00ebta dijetar\u00eb, me t\u00eb cil\u00ebt Akifi tregon ngjashm\u00ebri n\u00eb mendimet dhe shkrimet e tij.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn22\">[22]<\/a>&nbsp;Nga studimet e b\u00ebra vihen re paralelizma t\u00eb m\u00ebdha mes shkrimeve t\u00eb Mehmet Akif Ersojit me ata t\u00eb dijetarit dhe aktivistit t\u00eb madh Muhammed Ikbal. Q\u00eb t\u00eb dy mbartin t\u00eb nj\u00ebjtat brenga, t\u00eb nj\u00ebjtat ideale e mendime dhe recetat q\u00eb i japin shoq\u00ebris\u00eb jan\u00eb t\u00eb ngjashme.<a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftn23\">[23]<\/a>&nbsp;Brenga e tyre nuk kishte lidhje me nj\u00eb grup, shoq\u00ebri apo komb. Ata i shihnin dhe i trajtonin \u00e7\u00ebshtjet n\u00eb prizmin e qytet\u00ebrimit. K\u00ebt\u00eb aspekt e shohim qart\u00eb n\u00eb Safahatin e Akifit, ku ai shkruan p\u00ebr problemet e shoq\u00ebris\u00eb duke filluar nga Lindja e larg\u00ebt, deri n\u00eb Ballkanin e Andaluzin\u00eb mesdhetare. Akifi n\u00eb Turqi e Ikbali n\u00eb Indi p\u00ebrjetonin me zemra t\u00eb plagosura gjendjen e v\u00ebshtir\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn gjendeshin vendet e tyre. Ata ishin dy bilbil\u00eb, q\u00eb vajtonin fatin e dhimbsh\u00ebm t\u00eb popujve t\u00eb tyre. P\u00ebrve\u00e7 t\u00eb q\u00ebnurit aktiv n\u00eb jet\u00ebn sociale, ata t\u00eb dy e dhan\u00eb luft\u00ebn e tyre me poezit\u00eb e shkrimet q\u00eb ata nxor\u00ebn, tematika e t\u00eb cilave ishin rrug\u00ebzgjidhjet p\u00ebr problemet e shoq\u00ebris\u00eb pjes\u00eb e s\u00eb cil\u00ebs ishin.<\/p>\n<p>Nuk ka dyshim, q\u00eb boshti i mendimit t\u00eb tij \u00ebsht\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrimi Islam i sistemit t\u00eb mendimit n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi. Mehmet Akif Ersoj \u00ebsht\u00eb nj\u00ebri nd\u00ebr figurat m\u00eb kryesore t\u00eb mendimit Islam n\u00eb fillimet e shekullit t\u00eb XX. n\u00eb Turqi. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye Mehmet Akif Ersoji \u00ebsht\u00eb konsideruar si figur\u00eb model n\u00eb zhvillimin e mendimit dhe ideologjis\u00eb Islame t\u00eb koh\u00ebve moderne. N\u00eb citatin e m\u00ebsip\u00ebrm, n\u00eb t\u00eb cilin \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmbledhur e gjith\u00eb filozofia e Mehmet Akif Ersojit, jan\u00eb dy pika kryesore q\u00eb p\u00ebr Akifin jan\u00eb gur\u00eb kilometrik\u00eb n\u00eb zgjidhjen e problemeve n\u00eb t\u00eb cilat gjendej qytet\u00ebrimi t\u00eb cilit i p\u00ebrkiste. Pika e par\u00eb konsiston n\u00eb aspektin q\u00eb p\u00ebr zgjidhjen e problemeve dhe dob\u00ebsive q\u00eb tregonte shteti e shoq\u00ebria osmane ekzistonte vet\u00ebm nj\u00eb recet\u00eb sh\u00ebrimi, i cili ishte Kur\u2019ani. Pra ideolog\u00ebt, administrata, qeveris\u00ebsit dhe kasta udh\u00ebrr\u00ebfyese e shoq\u00ebris\u00eb osmane, duhet t\u00eb mb\u00ebshteteshin tek principet Kur\u2019anore p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb nga gjendja e mjerueshme n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn gjendej perandoria. Nd\u00ebrsa pika e dyt\u00eb konsistonte n\u00eb aplikimin e k\u00ebtyre principeve n\u00eb p\u00ebrputhje me gjuh\u00ebn, metodat dhe nevojat e koh\u00ebs.<\/p>\n<ol>\n<li><strong>e.&nbsp;&nbsp;&nbsp; P\u00ebrfundim<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Si p\u00ebrfundim mund t\u00eb themi q\u00eb, kombi shqiptar p\u00ebrgjat\u00eb shekujve i ka dh\u00ebn\u00eb shum\u00eb bij njer\u00ebzimit. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb ne si komb nuk i kemi dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb qytet\u00ebrim njer\u00ebzimit, por bijt\u00eb e k\u00ebtij kombi kan\u00eb shk\u00eblqyer n\u00eb p\u00ebrparimin e njer\u00ebzimit. Shqiptar\u00ebt kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb kontribute t\u00eb m\u00ebdha si perandorive t\u00eb qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor, ashtu dhe atyre lindore. Nj\u00ebri nd\u00ebr k\u00ebta njer\u00ebz t\u00eb m\u00ebdhenj q\u00eb i kan\u00eb sh\u00ebrbyer njer\u00ebzimit, pa dyshim \u00ebsht\u00eb dhe Mehmet Akif Ersoj. Ky njeri vlerash me origjin\u00eb nga fshati Shushic\u00eb i Pej\u00ebs, \u00ebsht\u00eb shkruesi i himnin t\u00eb flamurit turk, por dhe nj\u00ebri nd\u00ebr mendimtar\u00ebt dhe aktivist\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj turq t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar.<\/p>\n<p>Mehmet Akifi na del p\u00ebrpara, si nj\u00eb njeri idealist, si n\u00eb mendime, ashtu edhe n\u00eb shkrimet dhe veprimtarin\u00eb e tij. I gjendur p\u00ebrball\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsive t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb t\u00eb cilat po kalonte qytet\u00ebrimi t\u00eb cilit i p\u00ebrkiste por dhe e gjith\u00eb bota, ai e ndiente shum\u00eb thell\u00eb hidh\u00ebrimin dhe dhimbjen e shkaktuar n\u00eb shoq\u00ebri. Si nj\u00eb idealist q\u00eb ishte, Mehmet Akif Ersoji ka kontribuar fizikisht, shpirt\u00ebrisht e materialisht n\u00eb plot\u00ebsimin e idealeve t\u00eb tij dhe orientimin e shoq\u00ebris\u00eb drejt vlerave njer\u00ebzore. Ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bilbil q\u00eb vajton dhimbjen q\u00eb ndiente shoq\u00ebria t\u00eb cil\u00ebs i p\u00ebrkiste. Dy nga shtat\u00eb librat q\u00eb formojn\u00eb librin e tij Safahatin, i jan\u00eb dedikuar ve\u00e7an\u00ebrisht luft\u00ebs ballkanike n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn humb\u00ebn jet\u00ebn me miliona njer\u00ebz t\u00eb pafajsh\u00ebm, u shkat\u00ebrrua e u varf\u00ebrua i gjith\u00eb gadishulli ballkanik. Ai ndien dhimbje e vuajtje p\u00ebr problemet n\u00eb t\u00eb cilat gjenden bashk\u00ebkomb\u00ebsit e tij, aspekt t\u00eb cilin e shpreh n\u00eb poezi t\u00eb ndryshme kushtuar Kosov\u00ebs. Problemet e ndarjes s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb e trojeve shqiptare dhe sulmet q\u00eb iu b\u00ebheshin k\u00ebtyre trojeve, z\u00ebn\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb bot\u00ebn e tij shpirt\u00ebrore dhe pasqyrohen gjithashtu edhe n\u00eb vepr\u00ebn e tij.<\/p>\n<p>P\u00ebr fat t\u00eb mir\u00eb sot vepra e tij Safahati gjendet e p\u00ebrkthyer dhe n\u00eb gjuh\u00ebn e origjin\u00ebs s\u00eb Akifit, pra n\u00eb shqip. Duhet falenderuar p\u00ebrkthyesit por duhet inkurajuar dhe lexuesi ta lexoj\u00eb vet\u00eb Mehmet Akif Ersojin. Rreth tij jan\u00eb shkruar shum\u00eb, por mes tyre ia vlen t\u00eb theksohen disa m\u00eb kryesoret. Nj\u00eb nd\u00ebr punimet m\u00eb kryesore rreth Mehmet Akif Ersojit \u00ebsht\u00eb libri&nbsp;Mehmet Akif Hayat\u0131, Eserleri ve Yetmi\u015f Muharririn Yaz\u0131lar\u0131&nbsp;i botuar n\u00eb Stamboll n\u00eb dy v\u00ebllime i vitit 1939 ku kan\u00eb kontribuar dijetar\u00ebt e intelektual\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj turq t\u00eb shekullit XX. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb vet\u00ebm ky punim \u00ebsht\u00eb m\u00ebse i mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb treguar figur\u00ebn shum\u00eb-dimensionale dhe karakterin e mendimin e Mehmet Akif Ersojit. N\u00eb Turqi \u00e7do vit organizohen konferenca, panele shkencore, sipoziume e mbr\u00ebmje letrare n\u00eb nder t\u00eb k\u00ebsaj figure t\u00eb madhe. Dhe n\u00ebse n\u00eb Turqi rreth tij jan\u00eb shkruaj mbi dyqind libra e me mij\u00ebra ese p\u00ebr fat t\u00eb keq n\u00eb Shqip\u00ebri ai nuk njihet shum\u00eb. Por edhe pse kan\u00eb kaluar mbi nj\u00ebqind vjet nga shkrimet e tij, v\u00ebrejm\u00eb q\u00eb tematika dhe problemet e trajtuara n\u00eb ata shkrime, jan\u00eb shum\u00eb koherente me problemet e dit\u00ebve t\u00eb sotme n\u00eb k\u00ebt\u00eb gjeografi. Kjo tregon madh\u00ebshtin\u00eb e Mehmet Akifit, por edhe nevoj\u00ebn e hulumtimit t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm e t\u00eb vazhduesh\u00ebm t\u00eb veprave t\u00eb tij.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Referenca<\/strong><\/p>\n<p>Ay\u00e7il, Ali, \u201cD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Kitap (Fatih K\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde) \u0130\u00e7in Dolayl\u0131 Bir \u015eerh\u201d,&nbsp;Karakter Abidesi ve Bir\u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Hece Dergisi, Sy. 133, Ankara 2008.<\/p>\n<p>\u00c7a\u011f\u0131n, Sabahattin, \u201cAkifin Ki\u015fili\u011fine Dair\u201d,&nbsp;Karakter Abidesi ve Bir \u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Hece Dergisi, Sy. 133, Ankara 2008.<\/p>\n<p>\u00c7antay, Hasan Basri, \u201cAn\u0131larda Akif\u201d,&nbsp;Karakter Abidesi ve Bir \u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Hece Dergisi, Sy. 133, Ankara 2008.<\/p>\n<p>Erol, Murat, \u201cSath-\u0131 Vatan ya da Mehmet Ak\u0131f Ersoy\u2019un Makaleleri\u201d,&nbsp;Karakter Abidesi ve Bir \u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Hece Dergisi, Sy. 133, Ankara 2008.<\/p>\n<p>Ersoj, Mehmet Akif,&nbsp;Flet\u00ebt, P\u00ebrkth. Mithat Hoxha, Logos-A, Shkup 2006.<\/p>\n<p>Ersoy, Mehmet Akif, Safahat, AkvaryumYay\u0131nevi, \u0130stanbul 2006.<\/p>\n<p>Hece Dergisi,&nbsp;Karakter Abidesi ve Bir \u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Sy. 133, Ankara 2008.<\/p>\n<p>Kara, Mustafa,&nbsp;\u0130stiklalimizin B\u00fclb\u00fcl\u00fc Mehmet Akif Ersoy, \u00d6zal Matbaas\u0131, \u0130stanbul 2012.<\/p>\n<p>Okay, Orhan, \u201cMehmet Akif\u2019in Karakteri ve Sanat\u0131\u201d,&nbsp;Karakter Abidesi ve Bir \u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Hece Dergisi, Sy. 133, Ankara 2008.<\/p>\n<p>Okay, M. Orhan, D\u00fczda\u011f, M. Ertu\u011frul, \u201cMehmet Akif Ersoy Maddesi\u201d,&nbsp;TDV Islam Ansiklopedisi, C. XXVIII, Ankara.<\/p>\n<p>\u00d6zalp, N. Ahmet,&nbsp;Said Halim Pa\u015fa: T\u00fcm Eserleri, Anka Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n<p>\u00d6zden\u00f6ren, Rasim, \u201cM\u00fcsl\u00fcman Bir D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr Olarak Mehmet Akif\u2019in \u00c7eli\u015fkileri\u201d,&nbsp;Karakter Abidesi ve Bir \u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Hece Dergisi, Sy. 133, Ankara 2008.<\/p>\n<p>\u015eahin, Mustafa, \u201cMehmet Akif\/ Muhammed \u0130kbal \u00dcmmet-i Muhammedin Mahzun \u0130kizleri\u201d,&nbsp;Karakter Abidesi ve Bir \u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Hece Dergisi, Sy. 133, Ankara 2008.<\/p>\n<p>Ta\u015fdelen, Vefa, \u201cSafahat\u2019\u0131n E\u011fitim \u0130malar\u0131\u201d,&nbsp;Karakter Abidesi ve Bir \u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Hece Dergisi, Sy. 133, Ankara 2008.<\/p>\n<div><\/div>\n<hr align=\"left\" size=\"1\" width=\"33%\">\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref1\">[1]<\/a>&nbsp;Ersoy, Mehmet Akif, Safahat, AkvaryumYay\u0131nevi, \u0130stanbul 2006, s. XIII; P\u00ebr t\u00eb dh\u00ebna m\u00eb t\u00eb detajueshme rreth jet\u00ebs, shkrimeve dhe veprimtaris\u00eb s\u00eb Mehmet Akif Ersojit shiko dhe p\u00ebrkthimin Shqip t\u00eb Safahatit: Ersoj, Mehmet Akif,&nbsp;Flet\u00ebt, P\u00ebrkth. Mithat Hoxha, Logos-A, Shkup 2006:66.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref2\">[2]<\/a>&nbsp;\u00c7antay, Hasan Basri, \u201cAn\u0131larda Akif\u201d,&nbsp;Karakter Abidesi ve Bir \u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Hece Dergisi, Sy. 133, Ankara 2008:541.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref3\">[3]<\/a>&nbsp;P\u00ebr t\u00eb dh\u00ebna m\u00eb t\u00eb detajuara rreth jet\u00ebs s\u00eb Mehmet Akifit shiko: Kara, Mustafa,&nbsp;\u0130stiklalimizin B\u00fclb\u00fcl\u00fc Mehmet Akif Ersoy, \u00d6zal Matbaas\u0131, \u0130stanbul 2012:11-39.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref4\">[4]<\/a>&nbsp;Okay, M. Orhan, D\u00fczda\u011f, M. Ertu\u011frul, \u201cMehmet Akif Ersoy Maddesi\u201d,&nbsp;TDV Islam Ansiklopedisi, C. XXVIII, Ankara, s. 433.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref5\">[5]<\/a>&nbsp;\u00c7antay, s. 527-528.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref6\">[6]<\/a>&nbsp;\u00d6zalp, N. Ahmet,&nbsp;Said Halim Pa\u015fa: T\u00fcm Eserleri, Anka Yay., s. 7.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref7\">[7]<\/a>&nbsp;\u00c7a\u011f\u0131n, Sabahattin, \u201cAkifin Ki\u015fili\u011fine Dair\u201d,&nbsp;Karakter Abidesi ve Bir \u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Hece Dergisi, Sy. 133, Ankara 2008:618.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref8\">[8]<\/a>&nbsp;Okay, D\u00fczda\u011f, s. 433.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref9\">[9]<\/a>&nbsp;Hece Dergisi,&nbsp;Karakter Abidesi ve Bir \u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Sy. 133, Ankara 2008:4.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref10\">[10]<\/a>&nbsp;Erol, Murat, \u201cSath-\u0131 Vatan ya da Mehmet Ak\u0131f Ersoy\u2019un Makaleleri\u201d,&nbsp;Karakter Abidesi ve Bir \u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Hece Dergisi, Sy. 133, Ankara 2008:182.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref11\">[11]<\/a>&nbsp;Okay, D\u00fczda\u011f, s. 436.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref12\">[12]<\/a>&nbsp;P\u00ebr t\u00eb dh\u00ebna me t\u00eb detajueshme rreth tematik\u00ebs s\u00eb shkrimit t\u00eb Mehmet Akif Ersojit shiko: Erol, s. 183-194; Gjithashtu p\u00ebr bibliografin\u00eb e shkrimeve, p\u00ebrkthimeve shiko: Kara, s. 41.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref13\">[13]<\/a>&nbsp;Ta\u015fdelen, s. 149.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref14\">[14]<\/a>&nbsp;Okay, Orhan, \u201cMehmet Akif\u2019in Karakteri ve Sanat\u0131\u201d,Karakter Abidesi ve Bir \u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Hece Dergisi, Sy. 133, Ankara 2008:9.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref15\">[15]<\/a>&nbsp;Ay\u00e7il, Ali, \u201cD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Kitap (Fatih K\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde) \u0130\u00e7in Dolayl\u0131 Bir \u015eerh\u201d,&nbsp;Karakter Abidesi ve Bir \u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Hece Dergisi, Sy. 133, Ankara 2008:288.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref16\">[16]<\/a>&nbsp;Okay, D\u00fczda\u011f, s. 436.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref17\">[17]<\/a>&nbsp;Ta\u015fdelen, Vefa, \u201cSafahat\u2019\u0131n E\u011fitim \u0130malar\u0131\u201d,&nbsp;Karakter Abidesi ve Bir \u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Hece Dergisi, Sy. 133, Ankara 2008:149.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref18\">[18]<\/a>&nbsp;Ersoj, f. 281.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref19\">[19]<\/a>&nbsp;Ersoj, f. 284.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref20\">[20]<\/a>&nbsp;Okay, D\u00fczda\u011f, s. 434.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref21\">[21]<\/a>&nbsp;Erol, s. 184.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref22\">[22]<\/a>&nbsp;\u00d6zden\u00f6ren, Rasim, \u201cM\u00fcsl\u00fcman Bir D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr Olarak Mehmet Akif\u2019in \u00c7eli\u015fkileri\u201d,&nbsp;Karakter Abidesi ve Bir \u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Hece Dergisi, Sy. 133, Ankara 2008:73.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/ulqinionline.wordpress.com\/Users\/GENTI\/Desktop\/Zani%20i%20Nalte\/Zani%20i%20Nalte%20nr.%204\/Redaktuar\/Eduard%20Caka-Nj%C3%AB_Shqiptar_n%C3%AB_Sh%C3%ABrbim_t%C3%AB_Njer%C3%ABzimit.docx#_ftnref23\">[23]<\/a>&nbsp;\u015eahin, Mustafa, \u201cMehmet Akif\/ Muhammed \u0130kbal \u00dcmmet-i Muhammedin Mahzun \u0130kizleri\u201d,&nbsp;Karakter Abidesi ve Bir \u00c7\u0131\u011fl\u0131k Olarak Mehmet Akif \u00d6zel Say\u0131s\u0131, Hece Dergisi, Sy. 133, Ankara 2008:56.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Abstrakt N\u00eb k\u00ebt\u00eb shkrim synohet t\u00eb prezantohet tek lexuesi shqiptar mendimtari, poeti dhe aktivisti i madh turk me origjin\u00eb shqiptare Mehmet Akif Ersoj. R\u00ebnd\u00ebsia e k\u00ebtij punimi q\u00ebndron n\u00eb faktin&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":77,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-76","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76"}],"collection":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30116,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76\/revisions\/30116"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/77"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=76"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alb.shekulliagency.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=76"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}